POSŁUCHAJ PODCASTU

Ostatnie sondaże pokazujące, że Konfederacja wyrosła na trzecią największą siłę w polskim parlamencie sprowokowały tezy, że Sławomir Mentzen wywrócił stolik. Ale czy na pewno? 

Mamy w Polsce regresywny system podatkowy, tym bardziej korzystny, im ktoś bogatszy, rozkwit jednoosobowych działalności gospodarczych, które często tylko udają firmy, by płacić niższe podatki i składki, a awantura o Polski Ład ostatecznie jeszcze dorzuciła korzyści osobom należącym do grupy 10 proc. najlepiej zarabiających i to niemal wyłącznie im. Ba! To nikt inny, a polska lewica w osobie Leszka Millera lata temu wprowadziła podatek liniowy – narzędzie podatkowe najbardziej generujące nierówności. Polska to już dziś jest kraj preferujący zamożnych przedsiębiorców nad pracowników ze średnią krajową.

„Tak naprawdę dyskusja między PO-PiSem a Konfederacją polega na tym, że jedni mówią: chcemy rynku i dorzucimy wam 500 zł, żebyście sobie na rynku poradzili, a drudzy mówią: my też chcemy rynku, ale wam nie dorzucimy 500 zł – mówi w podcaście Forum IBRiS Jan Zygmuntowski, ekonomista, wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego, współprzewodniczący Polskiej Sieci Ekonomii.

„To, co jest prawdziwie antysystemowe, to powiedzieć: rynek – tak, ale uczciwy z zasadami, gdzie pracownicy i przedsiębiorcy robią coś dla dobra wspólnego. I to dopiero nas przeniesie na wyższy poziom rozwoju, bo to, co łączy Szwajcarię i Skandynawów, to nie są wcale tylko wysokie podatki” – dodaje.

Tymczasem pracownicy znów odsuwani są od owoców wzrostu. Dr Michał Możdżeń z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie wskazuje, że udział płac w PKB spadł w 2022 roku do poziomów z 2014/15 roku, niwecząc tym samym wszystkie korzyści uzyskane przez pracowników od 2016 r. Zyski z inflacji wciąż są przechwytywane przede wszystkim przez firmy. A mimo to  nadal słyszymy w debacie publicznej w mainstreamie, że Polska okrada przedsiębiorców i wiąże im ręce.

Kult przedsiębiorcy

„Młodzi mężczyźni z klasy ludowej znów zagłosują przeciw własnym interesom – za „wolnorynkowizmem” i kultem zapie**olu (pszpszm), który robi z nich niewolników rodzimych Januszexów i globalnych Amazonów” – napisała na Twitterze Maria Libura w reakcji na wyniki sondażowe Konfederacji.

Dlaczego głosujemy przeciwko własnym interesom? Bo edukacja ekonomiczna w Polsce jest na bardzo niskim poziomie – odpowiada Jan Zygmuntowski.

Pokazały to również niedawne badania Jakuba Sawulskiego i Nikodema Szewczyka dotyczące Polskiego Ładu: debata medialna tak zdezorientowała obywateli, że odsetek tych, którzy wyrażali obawę, że stracą na reformie był kilkukrotnie wyższy niż wynikało to z symulacji opartych na danych podatkowych. Te obawy ostatecznie wymusiły zmiany, na których, zyskały niemal wyłącznie osoby należące do grupy 10 proc. najlepiej zarabiających – jak pokazała analiza Michała Mycka, dyrektora Centrum Analiz Ekonomicznych CenEA.

Po drugie, każdy wyobraża sobie, że wkrótce stanie się milionerem, jeśli tylko będzie ciężko pracował, odkładał, i ta projekcja każe ludziom dbać o najbogatszych, choćby było to wbrew ich interesowi tu i teraz – uważa Zygmuntowski.

„Nie możemy przecież dodawać jakiś barier przedsiębiorcom, albo nie możemy mieć podatków bardziej progresywnych, bo przecież ja w przyszłości będę takie miał. To się właściwie samo się zrealizuje, jak usuniemy bariery i na wolnym rynku wszyscy sobie poradzą. Ludzie wierzą w ten mit” – mówi Jan Zygmuntowski.

„Nie zdają sobie sprawy, jak w rzeczywistości wygląda ten rynek, jak duża jest akumulacja kapitału, jaki jest poziom nierówności, jak ciężko jest wejść na różnego rodzaju rynki, nie dlatego, że są na nich regulacje, ale dlatego, że są potężne koncerny, czy to krajowe, czy zagraniczne, które mają swoją pozycję, technologię, swoje kanały sprzedaży i nie można z nimi wygrać” – dodaje.

A skoro nie zdaja sobie sprawy, możliwa jest „recydywa tego neoliberalizmu, znowu syreni śpiew, zaczyna brzmieć przed wyborami, że wszystkich Was krępują tylko regulacje, poradzisz sobie sam rolniku, wygrasz z Biedronką, wystarczy, że Cię przestaną ograniczać. Załóż własną firmę motoryzacyjną i wygrasz z Volkswagenem. Tego typu utopię się ludziom sprzedaje” – podkreśla ekonomista.

A tymczasem wolny rynek oznacza, że najsilniejszy gracz zgarnia wszystko. „A ci mali dalej się zastanawiają, czy jak może dostanę kredyt, albo nowe 500+ mi skapnie, to jakoś przetrwam” – mówi Zygmuntowski.

„Obawiam się, że przyjdzie znowu taki młody Leszek Balcerowicz”

Jan Zygmuntowski kilka miesięcy temu podjął się zadania przygotowania programu gospodarczego dla Agrounii, który rzeczywiście mógłby wywrócić stolik. Dlaczego?

„Jeżeli my tego nie zrobimy – młodzi eksperci, młodzi profesjonaliści, przedsiębiorcy społeczni – to obawiam się, że przyjdzie znowu taki młody Leszek Balcerowicz” – mówi Zygmuntowski.

„Dzisiaj Balcerowicz oficjalnie chwali Sławka Mentzena, taka to jest antysystemowość. A ludzie, którzy pamiętają traumę transformacji, dobrze wiedzą, ile to kosztowało. Są nowe badania, pokazujące, że w Europie Środkowo-Wschodniej ponad siedem milionów ludzi zmarło przedwcześnie z powodu zbyt drastycznego tempa deindustrializacji. Dlaczego? Tracili miejsca pracy, tracili możliwości utrzymania rodziny, alkoholizm, depresja, samobójstwa. W większości to młodzi mężczyźni, ci sami, którzy dzisiaj wierzą, że to jest dobry kierunek. Siedem milionów ludzi to jest skala, przy której normalnie byśmy mówili o ludobójstwie. Ponieważ się to dzieje w rozproszony sposób rynkowy, wszyscy mogą umyć ręce i powiedzieć: to nie my” – mówi Zygmuntowski.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Czy polska wieś też ma jakieś problemy z deweloperami, skoro politykę wobec deweloperów niedawno wziął na sztandary Michał Kołodziejczak, lider Agrounii? Zwariował? Próbuje stać się partią miasta? Czy może jako jedyny rozumie, kim dziś są mieszkańcy polskiej wsi? Czy dziś jakakolwiek opcja polityczna rozumie ich potrzeby i potrafi na nie odpowiedzieć? Czy tylko zwraca miasto przeciwko wsi i zrównując na przykład emerytury z ZUS i KRUS podsyca konflikt społeczny miasto-wieś? O tym w kolejnym odcinku podcastu Forum IBRiS mówi Agacie Kołodziej – mówi dr hab. Sławomir Kalinowski, ekonomista z Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN.

Tylko 400 tys. rolników prowadzi konkurencyjne gospodarstwa

„Około 40 procent mieszkańców Polski, to mieszkańcy wsi. Ale tu pojawia się skojarzenie, jeśli wieś to rolnictwo. A to jest już błędne skojarzenie, bo od wielu lat rolnictwo spada w rankingu aktywności zawodowej na wsi coraz niżej” – podkreśla dr hab. Sławomir Kalinowski.

„Obecnie jedynie 10-12 procent mieszkańców wsi aktywnych zawodowo, to rolnicy. Pozostali pracują w usługach, przemyśle, budownictwie. Bardzo często dojeżdżają do pracy do miast. Ale tutaj jest jeszcze dodatkowy problem: my ciągle nie wiemy kim jest w Polsce rolnik” – przyznaje dr hab. Kalinowski.

Główny Urząd Statystyczny podaje, że mamy 1,3-1,4 mln rolników. Ale czy faktycznie wszyscy tworzą gospodarstwa rolne, które aktywnie działają, prowadzą działalność rolniczą, produkują żywność? 

„Patrząc głębiej, 500 tysięcy rolników bierze dopłaty, ale ich działalność wcale nie ma charakteru towarowego. 800 tysięcy gospodarstw produkuje żywność na rynek, a 400 tysięcy prowadzi w pełni konkurencyjne gospodarstwa rolne” wylicza naukowiec PAN.

Czym dziś kupić wieś?

PiS już dawno przejął po PSL elektorat wiejski i ofertą 500+ „kupił” rolników. Ale do 500+ już wszyscy się przyzwyczaili. Co dziś należy obiecać, i najlepiej jeszcze zrealizować, żeby odpowiedzieć na potrzeby mieszkańców wsi? Czy zrównanie emerytur z ZUS i KRUS, o którym zaczął mówić PiS, może rolników na nowo „kupić”?

„Myślę, że politycy nie kierują tej oferty do rolników, tylko do pozostałych mieszkańców wsi” – wskazuje Sławomir Kalinowski

A pamietajmy, że oni działalnością rolniczą się zwykle nie zajmują. Miasto się wścieknie?

„Nie, myślę, że nie, bo dla przeciętnego mieszkańca miasta jest to temat abstrakcyjny, niewiele osób nawet sobie zdaję sprawę z tego, że jakaś grupa społeczna, myślę tu o rolnikach i mieszkańcach wsi, płaci znacznie niższe składki do KRUS niż oni – mówi Kalinowski.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Jeszcze w marcu 2022 r. badania niezależnego moskiewskiego Centrum Lewady pokazały, że gwałtownie wzrósł odsetek Rosjan, którzy wierzą, że sprawy w ich kraju idą we właściwym kierunku. W lutym wskaźnik ten wynosił 52 proc., w marcu zaś wzrósł o 17 pkt proc. do 69 proc. Poziom zaufania do Władimira Putina wzrósł o 10 pkt proc. do 44 proc, a 83 proc. aprobowało działalność prezydenta Władimira Putina.

Można odnieść wrażenie, że Rosjanie potrzebowali tej wojny w Ukrainie ze względu na kryzys tożsamości – jak tę tożsamość zaczęła zatem budować rosyjska propaganda w lutym 20222 r.?

„Na samym początku wojny narracja była zupełnie inaczej skonstruowana niż dzisiaj. Wtedy to była opowieść o bardzo nowoczesnym, potężnym kraju, który odbudowuje swoje imperium, ponieważ ma do niego prawo i który likwiduje wymyślone państwo Ukraina, które nigdy nie istniało” – mówi w podcaście Forum IBRiS Agnieszka Jędrzejczyk, dziennikarka OKO.press, autorka cyklu „Goworit Moskwa” która od 24 lutego 2022 r. dzień po dniu śledzi i analizuje rosyjską propagandę.

Przez około dwa tygodnie wojny Rosjanie słyszeli, że zawodowi wojskowi załatwią sprawę raz dwa trzy, a zwykli obywatele mogą nie przerywać konsumpcji, bo Imperium działa.

Dzisiaj Rosjanie słyszą już zupełnie inną opowieść. „To opowieść o kraju, który broni swojego istnienia, który musi bronić bezpieczeństwa rodzin przez zagładą, który wymaga od obywateli ofiary krwi, a ponieważ każdy kiedyś umrze, no to lepiej umrzeć dla Putina niż bez sensu” – mówi Agnieszka Jędrzejczyk.

Dziś już całe państwo przedstawiło się na wojnę. Mówi się obywatelom, również oligarchom, że muszą zmienić sposób życia, bo to jest warunek zwycięstwa.

„Powiedzmy sobie szczerze: propaganda kłamie, ale w tym względzie opowiada prawdę – Rosja przegrywa wojnę i to można wyczytać z propagandy” – mówi dziennikarka.

„Dziś Rosjanie słyszą, że to Zachód wypowiedział wojnę Rosji, natomiast Rosja nadal prowadzi operację specjalną w Ukrainie, przy czym samemu Putinowi zdarza się już w tej chwili mylić te pojęcia” – dodaje.

Propaganda rosyjska opowiada, że Rosja po prostu realizowała swoje słuszne plany, bo jako wielkie państwo ma prawo sobie podbić, co uważa za stosowne, a w momencie kiedy okazało się, że tak łatwo nie będzie, wymyślono wstecz opowieść o spisku Zachodu i ta opowieść obecnie rozwija się, służąc do sankcjonowania języka ludobójczego.

Ale jest też drugi wątek dotyczący Zachodu, niesłychanie eksplorowany mniej więcej od później wiosny – to wątek homofobii.

„To opowieści o tym, że Zachód to jest ruja i poróbstwo, to niszczenie rodzin, zmuszanie ludzi do zmiany płci. I w zasadzie już w tej chwili nie ma programów propagandowych, w których by takie pół pornograficzne elementy w odniesieniu do Zachodu się nie pojawiały.” – mówi Agnieszka Jędrzejczyk.

„Pokazują pornograficzne obrazy, które rozpikselowują i się strasznie nad nimi oburzają, a jednocześnie widać nieprawdopodobną ciekawość i fascynację, a ostatecznie to wszystko jest spięte opowieścią o tym, że napadł nas szatan” – dodaje. 

Jednocześnie w przekazie propagandowym bardzo brakuje jakichś straszliwych megagróźb.

„Oczywiście w publicystyce ciągle się pojawiają fantazje, że Rosja zrówna z ziemią Wyspy Brytyjskie, że Warszawa będzie znowu okupowana itd., ale na poziomie takiego oficjalnego przekazu tego jest dość mało. Oni tak naprawdę prawie, że nie straszą. I to jest prawdopodobnie skala klęski, bo Putin rok temu to był Putin, który mógł, a teraz może mniej” – podkreśla dziennikarka OKO.press.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Afera wokół instagramerki Mamy Ginekolog, która opowiada, że „to normalne, że lekarz przyjmuje po godzinach koleżanki i rodzinę, bo dzięki temu zwalniają się kolejki i jest lepszy dostęp do lekarzy” wywołała burzę. „Każdy tak robi” – twierdzi influencenka. Czy to rzeczywiście systemowy problem w polskim systemie ochrony zdrowia?

„W przypadku zwykłych ludzi, którzy mają krewnych lub znajomych, lekarki, lekarzy, to wcale nie jest tak częste zjawisko. Natomiast to, co mnie bardziej przeraża, i o czym od lat mówię, a mogłoby w ogóle zmienić całkowicie na system ochrony zdrowia, to fakt, że to politycy nie stoją w kolejkach, więc wydaje im się, że wszystko jest OK. I to niezależnie czy korzystają z resortowych szpitali w Warszawie czy z powiatowych” – mówi Aleksandra Kurowska, redaktor naczelna cowzdrowiu.pl.

„Dotyczy to też na przykład znanych dziennikarzy, którzy kiedy mają problem ze zdrowiem, to niezależnie czy są z opozycji czy prorządowi, chwytają za telefony do ordynatorów, dyrektorów szpitali i strach wręcz im odmówić” – mówi Kurowska.  To powoduje, że tworzy się bańka, w której problemów zwykłych ludzi w ogóle nie widać.

Władze manipulują danymi

A problem jest coraz większy. Dane fundacji Watch Health Care pokazują, że jesienią 2022 r. na badania diagnostyczne trzeba było czekać średnio 2,5 miesiąca, a rok wcześniej średnio 1,9 miesiąca. Na wizytę u specjalisty – 4,1 miesiąca, a rok wcześniej „tylko” 2,9 miesiąca.

Jednak ministerstwo nadal nie ma świadomości, jaki problem jest z kolejkami do lekarzy, bo podważa dane fundacji WHC. Dane Eurostatu czy OECD zresztą też – wskazuje dziennikarka.

A do tego władze same tak manipulują danymi, zmieniając co chwilę systemy raportowania kolejek, że nigdy nie możemy na podstawie oficjalnych danych z NFZ porównać, jak zmieniają się te kolejki i czy za jakiegoś rządu było lepiej czy gorzej, bo zaraz usłyszymy, że  przecież mamy inną metodologię.

„Inna sprawa, że w przypadku szpitali też mamy fikcyjny system, bo ordynatorzy, czy dyrektorzy szpitali mają dwa zeszyciki z kolejką – jeden dla NFZ, a drugi swój, uwzględniający pacjentów, których terapię trzeba kontynuować i nie można im powiedzieć, że się miejsca skończyły” – mówi Aleksandra Kurowska.

Partie nie chcą nawet pokazać swoich programów w obszarze ochrony zdrowia

Choć z wydolnością systemu ochrony zdrowia jest coraz gorzej, wydaje się, że Polacy wcale nie są tym zanadto zmartwieni. Z badania Euroskopia, które IBRiS przeprowadził wraz z europejskimi partnerami z innych krajów wynika, że tylko 2,7 proc. Polaków uważa, że problemy z systemem ochrony zdrowia (poza covid) są najważniejszymi, przed którymi stoi nasz kraj. Dla porównania, odpowiedziało tak aż 12,8 proc. Portugalczyków, 11,7 proc. Holendrów, 9,4 proc. Austriaków i 8,5 proc. Niemców.

Skoro Polacy nie wywierają presji na polityków, rządzący nawet nie starają się systemu naprawiać.

„Przed wyborami prezydenckimi miałam mieć przyjemność prowadzenia debaty w Okręgowej Izbie Lekarskiej w Warszawie właśnie na temat propozycji zmian w systemie. I co? I w ostatniej chwili z debaty zrezygnowali prawie wszyscy kandydaci. Jedyna osoba, która się pojawiła, to Władysław Kosiniak-Kamysz, który, trzeba przyznać, na zdrowiu się zna i ma pomysły” – mówi Kurowska.

„Ale poza tym próby wydostania choćby programów w obszarze ochrony zdrowia od różnych ugrupowań politycznych kończą się fiaskiem. Ja nieraz takie próby podejmowałam, nie udawało się” – dodaje.

Ale nie ma się co dziwić. Dziennikarka podkreśla, że rzeczywiście szereg badan pokazuje, że samo społeczeństwo nie interesuje się rozwiązaniem problemów, woli proste rozwiązania, czyli 500+ do ręki i masowo kupowane suplementy w aptekach.

„Interesujemy się tym, że jeden pan drugiego pana nazwał debilem albo się z nim procesuje. Ekscytujemy się jakimiś historiami, które nie mają wpływu na nasze życie, a o tych ważnych nie myślimy i nie dyskutujemy” – mówi Aleksandra Kurowska.

POSŁUCHAJ PODCASTU

W Forum IBRiS pytamy autora tekstu „Awatary geopolityki” („Znak”, październik 2022) dlaczego tak popularne stały się kanały na YouTubie poświęcone geopolityce.

Rozmówca Forum IBRiS zauważa, że z jednej strony „geopolityczną gawędę” cechuje upraszczanie złożonej materii stosunków międzynarodowej, z drugiej zajmujący i elokwentny sposób opowiadania, który odwołuje się do leków, obaw, nadziei, społeczeństwa. Zwraca także uwagę na znaczenie mediów społecznościowych dla popularyzacji tego rodzaju treści.

„Drabina eskalacyjna” czy „piwot” to hasła znane każdemu, kto choć raz zetknął się z twórczością np. Jacka Bartosiaka i Piotra Zychowicza. „Język jest sprytnym zabiegiem, który buduje wspólnotę. Zwiększa autorytet osoby mówiącej, ale daje także poczucie wspólnoty z grupą osób, które wiedzą czym jest np. drabina eskalacyjna” – dr hab. Łukasz Fyderek analizuje język, którym posługują się geopolitycy-amatorzy na YouTubie. „Książka nabiera charakteru symboli statusu czy przynależności do danej grupy” – kontynuuje badacz.

Geopolityczna gawęda czy akademicki wywód?

„Można znaleźć tam niemal każdą prognozę przyszłości wydarzeń międzynarodowych, bo ta gawęda jest bardzo niespójna, zarówno warstwie opisowej tego, co dzieje się teraz, jak i w tej, która dotyczy tego, co robić” – rozmówca Forum IBRiS zauważa przy tym, że pytania zadawane przez Bartosiaka i Zychowicza stymulują debatę publiczną, choć oni sami udzielają na nie odpowiedzi, które są niekonsekwentne: niektóre z filmików czy tekstów przeczą sobie, czego przykłady w rozmowie z Forum IBRiS podaje ekspert.

Czy profesor ma szansę z geopolitykiem-influencerem? Dr hab. Łukasz Fyderek jest jednak optymistą: „Bartosiak i Zychowicz przetarli pewien szlak. Wielu naukowców i ośrodków akademickich zostało wyrwanych z poczucia, że wszystko jest jak dawniej i uświadomiło sobie, że należy wyjść ze strefy komfortu i prezentować swoje treści w nowej formie”.

Czy będziemy opalać się w cieniu wiatraków?

Dyskusja o farmach wiatrowych na Morzu Bałtyckim dynamicznie się rozwija. Zgodnie z raportem IBRiS pt. Transformacja energetyczna w percepcji Polaków i Europejczyków, 61 proc. respondentów z Polski uważa, że lepiej budować wiatraki na morzu niż na lądzie. Ale jednocześnie niemal połowa Polaków wierzy, że będą one widoczne z plaży. Czy zaburzą widoki na horyzoncie? Czy będą przesłaniały słońce? M.in. o tym Marcin Duma, Prezes IBRiS, rozmawiał z Burmistrzem Władysławowa Romanem Kużelem i Dyrektorem ds. regulacji PSEW Piotrem Czopkiem.

Transformacja energetyczna – raport

I edycja Horyzontu IBRiS rozpoczęła się od prezentacji raportu pt. Transformacja energetyczna w percepcji Polaków i Europejczyków. Zgodnie z zaprezentowanymi wynikami, 72% Polaków obawia się zmian klimatu. W związku z tym, by chronić środowisko naturalne, 80% badanych deklaruje ograniczenie zakupu nowych ubrań, 69% wybiera transport publiczny, a 38% może zrezygnować z jedzenia mięsa. Jednak już tylko co piąty Polak jest skłonny, w ramach troski o klimat, płacić więcej za paliwo, a po 22% może płacić więcej za ogrzewanie czy żywność. Czy zatem ochrona klimatu zamyka się w warstwie deklaracyjnej? Marcin Duma, Prezes IBRiS rozmawiał o tym z prof. Alicją Sekułą z Politechniki Gdańskiej i dr. Krzysztofem Księżopolskim ze Szkoły Głównej Handlowej.

Duży atom nad morzem czy małe elektrownie rozsiane po Polsce?

Niemal 60% Polaków jest zdania, że Polska potrzebuje energetyki jądrowej, 58% uważa nowoczesne elektrownie jądrowe za bezpieczne, a 43% wyraża opinię, że lepiej jest wybudować kilka małych tego typu obiektów niż jeden duży na Pomorzu. Zatem – czy energetyka jądrowa rzeczywiście jest Polsce potrzebna? A jeśli tak, to jaki wpływ na społeczności lokalne będzie miało jej wprowadzenie do miksu energetycznego? Na te pytania, w rozmowie z Kamilem Smogorzewskim, Dyrektorem ds. komunikacji IBRiS, odpowiadali Roman Kużel, Burmistrz Władysławowa i Adam Juszczak, Starszy Analityk w Polskim Instytucie Ekonomicznym.

Polak na wakacjach był raczej za granicą

W urokliwej Willi Victor, podczas I edycji Horyzontu IBRiS zaprezentowany został raport pt. Polak na wakacjach. Zgodnie z nim, Polacy w 2022 roku częściej niż rok temu wyjeżdżali na wakacje za granicę, jeśli wyjechali, to raczej samochodem, a w drodze zatrzymują się na stacjach PKN ORLEN i w McDonald’s. Wyniki zawarte w raporcie komentują jego twórcy: Marcin Duma, Prezes Zarządu IBRiS, Michał Kowalczyk, Dyrektor ds. badań IBRiS i Kamil Smogorzewski, Dyrektor ds. komunikacji IBRiS.

Pomorze na wakacjach

„Mała, 10-tysięczna gmina, w wakacje zamienia się w 100-tysięczne miasto” – mówił Roman Kużel, Burmistrz Władysławowa podczas I edycji Horyzontu IBRiS w Jastrzębiej Górze. Drugim z rozmówców Marcina Dumy, Prezesa IBRiS, był Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk.

Wiatraki na lądzie czy na morzu?

Zgodnie z raportem IBRiS pt. Transformacja energetyczna w percepcji Polaków i Europejczyków, 55% Polaków uważa, że farmy wiatrowe nie psują walorów turystycznych miejsc, w których są wybudowane, natomiast 61% badanych wskazuje, że lepiej jest stawiać wiatraki na morzu niż na lądzie. Jaka jest różnica pomiędzy farmami wiatrowymi na lądzie i na morzu? Co będzie lepsze dla polskiej energetyki? M.in. o tym Kamil Smogorzewski, Dyrektor ds. komunikacyjnych IBRiS rozmawiał z Szymonem Wojnickim, Prezesem Energa Green Development oraz Łukaszem Tomaszewskim, Zastępcą Dyrektora w Departamencie Odnawialnych Źródeł Energii Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Wizerunek Pomorza

Pomorze to nie tylko turystyczny pas nadmorski, ale również Kaszuby, Kociewie czy też Żuławy Wiślane. Każdy z tych subregionów oferuje unikatową ofertę dla polskich i zagranicznych turystów. Jaką? O tym Marcin Duma, Prezes IBRiS, rozmawiał z Marszałkiem Województwa Pomorskiego Mieczysławem Strukiem oraz Dyrektorką Departamentu Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego i Prezeską Zarządu Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej Martą Chełkowską.

🇵🇱 Ponad 57% Polaków nie chce przywrócenia obowiązkowego poboru do Wojska Polskiego w sytuacji eskalacji konfliktu na wschodzie. #sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/BYcB9ANLOA pic.twitter.com/302kPlSIAT

— IBRiS (@IBRiS_PL) October 3, 2022

Niezdecydowani do wojska

🪖 Zwolennicy przywrócenia obowiązkowego poboru do Wojska Polskiego w podziale na deklarowane aktualne preferencje polityczne:

obóz rządzący 5⃣6⃣%
opozycja 2⃣1⃣%
niezdecydowani 73%#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/BYcB9AvCAs pic.twitter.com/Gm5lFyoxWP

— IBRiS (@IBRiS_PL) October 3, 2022

Patrząc przez pryzmat aktualnych preferencji wyborczych możemy zaobserwować, że wyborcy obozu rządzącego są lepiej nastawieni do obowiązkowego poboru. Aż 56% z nich uważa, że powinien zostać przywrócony w wypadku eskalacji wojny w Ukrainie. Skrajnie odmienne nastawienie prezentują wyborcy opozycji. Prawie trzy czwarte (73%) z nich uznało, wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej za zły pomysł. Natomiast warto zwrócić uwagę na wynik wśród wyborców niezdecydowanych – 73% popiera wprowadzenie powszechnego naboru wojskowego. W podobny sposób kształtują się odpowiedzi ze względu na źródło wiedzy o wydarzeniach na świecie i w Polsce. Aż 57% widzów TVP zgodziło się z tą propozycją. Osoby, których głównym źródłem informacji są Fakty TVN, w dużej większości (62%) odpowiadały przecząco.

Podzielone pokolenia

Grupą wiekową, która wykazuje najmniejszy entuzjazm wobec obowiązku stawienia się do poboru, są ankietowani w przedziale wiekowym 50-59 lat. Aż 78% z nich nie zgadza się z tym pomysłem. Niewiele mniej, bo 77% respondentów w wieku 18-29 podziela tę opinię. Z drugiej strony, najwięcej zwolenników obowiązkowej służby wojskowej jest jedna z najstarszych kohort. Ponad połowa (52%) respondentów w wieku 60-69 popiera obowiązkowy pobór, podczas gdy w przypadku ankietowanych należących do grupy 70+ było to 45%.

📊 Aktualne preferencje wyborcze!@pisorgpl 32,9%@KO_Obywatelska 27,1%@PL_2050 10,6%@__Lewica 9,0%@nowePSL @Koalicja_PL 6,3%@KONFEDERACJA_ 5,6%

niezdecydowani 8,5%
deklarowana frekwencja 50,1%@IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/VT6Rz3cyG2 pic.twitter.com/HVzX3PebiI

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

PiS i PO umacniają swoje pozycje

Zestawiając wyniki najnowszego sondażu z tymi sprzed miesiąca wyraźnie widać, że dwie największe partie umocniły się na swoich pozycjach. PiS zanotował wzrost o 2 punkty procentowe, a PO o 1,3 punktu procentowego. W komentarzu udzielonym „Rzeczpospolitej” prezes IBRiS, Marcin Duma, tłumaczył wzrost poparcia dla największych partii w następujący sposób:

„PiS będzie budował mobilizację na polaryzacji, by osiągnąć ok. 38%, co wciąż jest możliwe. A PO chce zyskać na osłabianiu mniejszych, niżej notowanych ugrupowań, gdzie głównym dawcą punktów jest ugrupowanie Szymona Hołowni”.

W porównaniu z poprzednim badaniem Polska 2050 straciła 1,5 punktu procentowego. Straty zanotowała również Lewica. Ugrupowanie Włodzimierza Czarzastego i Roberta Biedronia straciło 1 punkt procentowy, względem poprzedniego badania. Należy również zwrócić uwagę na znaczny wzrost poparcia dla Konfederacji, która jeszcze miesiąc temu znajdywała się poniżej progu wyborczego. Od tamtej pory poparcie dla tego ugrupowania wzrosło aż o 2,6 punkty procentowe. Na więcej głosów niż miesiąc temu może liczyć również PSL.

Uczestnictwo w wyborach zadeklarowało 50,1% ankietowanych. Gdyby odbywały się one w najbliższą niedzielę, 42,6% respondentów nie wzięłoby w nich udziału. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło 7,3% badanych.

Polacy o wspólnych inicjatywach opozycji

🔴 Do czego, zdaniem Polaków, mogą prowadzić wspólne inicjatywy partii opozycyjnych?#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/PNgidSihUF pic.twitter.com/4n79CSXn3Q

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

W ramach tego samego badania, respondenci zostali zapytani, czy w ostatnim czasie słyszeli o wspólnym spotkaniu  przedstawicieli opozycji. Odpowiedzi twierdzącej udzieliło 46,1% ankietowanych, a 53,9% z nich nie słyszało o podobnej inicjatywie. Chodziło o konferencję „Bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO – rola Polski”, która została zorganizowana 20 września przez byłych prezydentów – Aleksandra Kwaśniewskiego oraz Bronisława Komorowskiego. Mimo że spotkanie było częścią obchodów 25. rocznicy rozpoczęcia przez Polskę negocjacji akcesyjnych do NATO, stanowiło ono również dobry pretekst do rozmów oraz wspólnego wystąpienia liderów partii opozycyjnych. Obecni byli m.in. Donald Tusk, Włodzimierz Czarzasty, Szymon Hołownia, Władysław Kosiniak-Kamysz oraz Jarosław Gowin.

Polacy zostali również spytani, czy uważają, że inicjatywy jak to spotkanie doprowadzą do porozumienia całej opozycji. Zaledwie 6,7% ankietowanych wierzy, że dzięki podobnym wydarzeniom powstanie wspólna lista wyborcza. Znacznie więcej, bo aż 41,5% badanych uważa, że inicjatywy takie jak konferencja prezydentów Kwaśniewskiego i Komorowskiego zaowocują powstaniem wspólnego rządu po wygranych wyborach. Z kolei niewiele ponad jedna trzecia respondentów (34,8%) uważa, że opozycja nie potrafi się ze sobą porozumieć, wobec czego podobne spotkania niczego nie zmienią. Według 7,9% ankietowanych porozumienie opozycji nie ma żadnego znaczenia dla wyniku wyborów. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło aż 9,1% badanych.

Widzowie TVP bardziej wierzą we wspólną listę niż widzowie TVN

Co interesujące, 11% osób, które jako główne źródło informacji o świecie i Polsce podały Wiadomości TVP, uważa, że podobne inicjatywy zaowocują wspólną listą ugrupowań opozycyjnych. Dla porównania zaledwie 5% widzów TVN i 4% widzów kanałów informacyjnych TVN24 podziela tę opinię. W niemal identyczny sposób odpowiadają respondenci, którzy zamierzają głosować na opozycję. Jedynie 5% z nich zaznaczyło odpowiedź mówiącą o wspólnej liście. Jednak aż 71% respondentów uważa, że podobne konferencje i spotkania stanowią odpowiedni budulec dla wspólnych rządów, jeśli opozycji rzeczywiście uda się zwyciężyć w następnych wyborach. Natomiast z drugiej strony politycznej barykady panują zupełnie odmienne nastroje. Aż dwóch na trzech wyborców PiS uważa, że opozycja jest zbyt skłócona, żeby nawiązać faktyczny dialog. Ponadto stosunkowo dużo, bo aż 16% spośród zwolenników obozu rządzącego jest zdania, że żadne porozumienie wśród opozycyjnych ugrupowań nie będzie miało żadnego wpływu na wynik wyborów.

Mieszane odczucia wobec nowych przepisów drogowych

Odpowiedzi rozkładają się praktycznie po równo. 47,9 proc. respondentów uważa, że podwójny mandat skłoni kierowców do ostrożniejszej jazdy. Odmiennego zdania jest 47,6 proc. ankietowanych. 4,5 proc. badanych nie potrafiło odpowiedzieć na to pytanie.

W sens nowych mandatów najmniej wierzą mieszkańcy małych miast. Zaledwie 36 proc. uważa, że będą miały one pozytywny wpływ na bezpieczeństwo na drogach. Co ciekawe, mieszkańcy średnich oraz dużych miast zgadzają się w tej kwestii. W obu przypadkach ponad połowa respondentów popiera nowe przepisy. Odpowiedzi mieszkańców wsi dzielą się na pół – 49 proc. respondentów uważa, że podwójne mandaty spełnią swoją rolę. Z kolei 51 proc. nie podziela tego zdania.

Kobiety bardziej sceptyczne wobec podwójnych mandatów

Gdy spojrzymy, jak rozłożyły się odpowiedzi ze względu na płeć respondentów, możemy zauważyć, że kobiety w mniejszym stopniu niż mężczyźni uważają, że nowe rozwiązanie przyniesie oczekiwane skutki. Nowe przepisy popiera 43 proc. respondentek oraz 52 proc. respondentów. Jednak w przypadku odpowiedzi „raczej nie” oraz „zdecydowanie nie” proporcje odpowiedzi się odwracają. 51 proc. kobiet uważa, że podwójne mandaty nie będą miały pozytywnego wpływu na bezpieczeństwo. W przypadku mężczyzn jest to 44 proc.

Kwestia ponad podziałami

Wyniki sondażu nie pozostawiają żadnych wątpliwości – Polacy są zdecydowanymi zwolennikami pomysłu specjalnej kampanii informacyjnej. Prawie 87 proc. badanych wskazało odpowiedź twierdzącą („zdecydowanie tak 44,2 proc, „raczej tak” 42,7 proc.). Przeciwnikami takiego rozwiązania jest zaledwie 12 proc. respondentów. Jest to również kwestia, w której Polacy mają określone stanowisko. Zaledwie 1,1 proc. ankietowanych zaznaczył odpowiedź „Nie wiem/ Trudno powiedzieć/Nie mam zdania”. Sprawa ta znajduje się również w sferze ponad podziałami politycznymi. Zarówno obecni zwolennicy rządu Zjednoczonej Prawicy jak i wyborcy opozycji wspierają pomysł kampanii informacyjnej dotyczącej oszczędzania energii w jednakowy sposób (90 proc.).

Małe miasta najmniej przekonane

Patrząc rozkład odpowiedzi w zależności od miejsca zamieszkania respondentów, można zauważyć, że zarówno mieszkańcy wsi jak i dużych miast są zwolennikami podobnej kampanii. W obu przypadkach poparcie przekracza 90 proc. Najmniej zwolenników takiego pomysłu można znaleźć wśród mieszkańców miast, których populacja nie przekracza 50 tys. Mimo że poparcie dalej jest wysokie  (68 proc.), to przeciwnych kampanii informacyjnej jest prawie co trzeci mieszkaniec małych miast.