POSŁUCHAJ PODCASTU

„Żeby Koalicja Obywatelska mogła uzyskać samodzielną większość w Sejmie, potrzebuje przeszło 40 proc. głosów. I moim zdaniem taki jest jej zamysł” – mówi Jacek Żakowski, publicysta tygodnika „Polityka” w podcaście Forum IBRiS. Szaleństwo? Na pewno nieodpowiedzialność. „Trzeba mieć bardzo dużą skłonność do ryzyka, żeby grać o taką stawkę, ale wygląda na to, że Donald Tusk ją ma” – uważa publicysta.

Tusk szykuje Polsce katastrofę

Ten plan ma swoje dobre i złe strony, ale ma przede wszystkim jedno duże ograniczenie – niski poziom zaufania do samego Donalda Tuska w społeczeństwie.

„Z tego powodu przekroczenie 40 proc. wydaje mi się niemożliwe, nawet gdyby nagle pojawiło się piętnaście świetnych pomysłów na kampanię. Zakładam, że jak Platformie dobrze pójdzie, to zdobędzie 38 proc. głosów i nie będzie miała sojuszników w Sejmie. I to jest katastrofa, bo wtedy PiS z Konfederacją mają większość konstytucyjną. Ja widzę tę konstytucję, którą oni napiszą” – mówi red. Żakowski.

Wygląda jednak na to, że Donald Tusk wcale nie zamierza się wycofać z walki z potencjalnymi sojusznikami, czyli Trzecią Drogą i Lewicą.

„Sam marsz 4 czerwca był aktem agresji. Nie zapraszamy polityków innych partii. To jest nasz marsz, a jak chcecie to przyjdźcie – mówiła KO. Jakie to było aroganckie?! Jakie to było wrogie?! I skutkiem tego, jest to, co obserwujemy w sondażach – społeczeństwo widząc upokorzenie tych małych partii, traci do nich zaufanie. One tracą prestiż, ich wyborcy wycofują się do grupy niezdecydowanych. I dziś sytuację mamy taką, że cała strona demokratyczna w drugim sondażu obywatelskim traci dwadzieścia osiem mandatów w stosunku pierwszego sondażu obywatelskiego” – mówi Jacek Żakowski.

„Gdyby ten zjazd małych partii był kontynuowany, to jest gwarancja rządów Prawa i Sprawiedliwości. A mimo to Donald Tusk gra tylko na swoje” – dodaje.

Opozycja nie będzie wiedziała, co zrobić z Polską?

Tymczasem eksperci i intelektualiści od miesięcy przygotowują obywatelskie propozycje programowe dla opozycji, wystarczy wspomnieć raporty Instytutu Spraw Publicznych czy Fundacji Batorego. Dlaczego intelektualiści piszą program dla Polski? Boją się, że opozycja przejmie władzę i nie będzie wiedziała, co właściwie zrobić z Polską?

„Albo, że zrobi głupio” – odpowiada red. Żakowski „Bo przecież nie raz już mieliśmy takie sytuacje, Donald Tusk na przykład mówił kiedyś: „nie płaćcie abonamentu!” I spowodował tym gigantyczne szkody, ponieważ, jak przypuszczam, nigdy nie zastanawiał się nad tym, jak działają demokracje, które trwają, a nie upadają szybko. A ich podstawą, obok wolnych mediów i wolnych sądów, są media publiczne. Chcesz być Europejczykiem, mieć zachodnie standardy, zachodni styl życia, zachodnie dochody, zachodnie wolności, musisz mieć media publiczne” – mówi publicysta.

I przywołuje kolejne niemądre pomysły: „Od afery Rywina mamy populizowane centrum polityczne. To wtedy powstały dwie wielkie populistyczne partie PiS i Platforma Obywatelska, obie z dość silnymi aintelektualnymi syndromami, co wyrażało się na wiele sposobów. Wymyślali sobie na przykład, że droga do szczęścia Polski prowadzi przez jednomandatowe okręgi wyborcze, albo przez zniesienie immunitetów poselskich. Teraz pomyślcie sobie, jakie to było mądre. A to były programy obu tych partii i Platformy i PiS-u. Albo, że referenda są odpowiedzią. Albo likwidacja Senatu, bo po co Senat w ogóle? Taki zalew głupot wtedy nastąpił” – mówi Żakowski. 

„Potem Platforma, będąc u władzy, zaczęła się konfrontować trochę z rzeczywistością, zeszła na ziemię, zmodernizowała się i w moim odczuciu stała się mniej populistyczna. To już nie jest tak populistyczna partia jak ta, która w 2007 r. wygrała wybory. Ale w dalszym ciągu ten syndrom populistyczny jest”. – dodaje.

I zwraca jednocześnie uwagę, że wówczas PO tworzyła rząd z pogardą dla kompetencji, przeciwko kompetentnym grupą obywateli. „Dziś Platforma jest inna, ale w dalszym ciągu jest obok świata kompetencji” – komentuje dziennikarz.

„Dramat polega na tym, że między tymi wszystkowiedzącymi we własnej opinii politykami, których wybieramy, a światem kompetencji intelektualnych, społecznych, kulturowych jest przepaść. Kogo oni gromadzą wokół siebie? Kolegów, polityków. A jak się popatrzy na amerykański rząd, to są wszystko słynni profesorowie wybitnych uczelni” – wskazuje Żakowski.

Szczucie się nie skończy

A jednak, ostatnie konwencje partyjne mogą sugerować, że politycy nagle przestali licytować się na rozdawnictwo, populizm jakby słabnie.

„Bo są badania pokazujące, że ludzie nie wierzą już w obietnice. Jeszcze bardziej nie wierzą Tuskowi niż Kaczyńskiemu. A jeżeli zaufanie do obietnic jest na poziomie 20-30 proc., to one generują dużo więcej złości niż przychylności. I to jest racjonalną decyzją polityków, żeby wobec tego obietnice ograniczać. Ale to nie oznacza ograniczania populizmu, bo podstawą cechą populizmu jest szczucie na elity” – podkreśla Jacek Żakowski.

📊 Aktualne preferencje wyborcze!@pisorgpl 32,9%@KO_Obywatelska 27,1%@PL_2050 10,6%@__Lewica 9,0%@nowePSL @Koalicja_PL 6,3%@KONFEDERACJA_ 5,6%

niezdecydowani 8,5%
deklarowana frekwencja 50,1%@IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/VT6Rz3cyG2 pic.twitter.com/HVzX3PebiI

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

PiS i PO umacniają swoje pozycje

Zestawiając wyniki najnowszego sondażu z tymi sprzed miesiąca wyraźnie widać, że dwie największe partie umocniły się na swoich pozycjach. PiS zanotował wzrost o 2 punkty procentowe, a PO o 1,3 punktu procentowego. W komentarzu udzielonym „Rzeczpospolitej” prezes IBRiS, Marcin Duma, tłumaczył wzrost poparcia dla największych partii w następujący sposób:

„PiS będzie budował mobilizację na polaryzacji, by osiągnąć ok. 38%, co wciąż jest możliwe. A PO chce zyskać na osłabianiu mniejszych, niżej notowanych ugrupowań, gdzie głównym dawcą punktów jest ugrupowanie Szymona Hołowni”.

W porównaniu z poprzednim badaniem Polska 2050 straciła 1,5 punktu procentowego. Straty zanotowała również Lewica. Ugrupowanie Włodzimierza Czarzastego i Roberta Biedronia straciło 1 punkt procentowy, względem poprzedniego badania. Należy również zwrócić uwagę na znaczny wzrost poparcia dla Konfederacji, która jeszcze miesiąc temu znajdywała się poniżej progu wyborczego. Od tamtej pory poparcie dla tego ugrupowania wzrosło aż o 2,6 punkty procentowe. Na więcej głosów niż miesiąc temu może liczyć również PSL.

Uczestnictwo w wyborach zadeklarowało 50,1% ankietowanych. Gdyby odbywały się one w najbliższą niedzielę, 42,6% respondentów nie wzięłoby w nich udziału. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło 7,3% badanych.

Polacy o wspólnych inicjatywach opozycji

🔴 Do czego, zdaniem Polaków, mogą prowadzić wspólne inicjatywy partii opozycyjnych?#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/PNgidSihUF pic.twitter.com/4n79CSXn3Q

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

W ramach tego samego badania, respondenci zostali zapytani, czy w ostatnim czasie słyszeli o wspólnym spotkaniu  przedstawicieli opozycji. Odpowiedzi twierdzącej udzieliło 46,1% ankietowanych, a 53,9% z nich nie słyszało o podobnej inicjatywie. Chodziło o konferencję „Bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO – rola Polski”, która została zorganizowana 20 września przez byłych prezydentów – Aleksandra Kwaśniewskiego oraz Bronisława Komorowskiego. Mimo że spotkanie było częścią obchodów 25. rocznicy rozpoczęcia przez Polskę negocjacji akcesyjnych do NATO, stanowiło ono również dobry pretekst do rozmów oraz wspólnego wystąpienia liderów partii opozycyjnych. Obecni byli m.in. Donald Tusk, Włodzimierz Czarzasty, Szymon Hołownia, Władysław Kosiniak-Kamysz oraz Jarosław Gowin.

Polacy zostali również spytani, czy uważają, że inicjatywy jak to spotkanie doprowadzą do porozumienia całej opozycji. Zaledwie 6,7% ankietowanych wierzy, że dzięki podobnym wydarzeniom powstanie wspólna lista wyborcza. Znacznie więcej, bo aż 41,5% badanych uważa, że inicjatywy takie jak konferencja prezydentów Kwaśniewskiego i Komorowskiego zaowocują powstaniem wspólnego rządu po wygranych wyborach. Z kolei niewiele ponad jedna trzecia respondentów (34,8%) uważa, że opozycja nie potrafi się ze sobą porozumieć, wobec czego podobne spotkania niczego nie zmienią. Według 7,9% ankietowanych porozumienie opozycji nie ma żadnego znaczenia dla wyniku wyborów. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło aż 9,1% badanych.

Widzowie TVP bardziej wierzą we wspólną listę niż widzowie TVN

Co interesujące, 11% osób, które jako główne źródło informacji o świecie i Polsce podały Wiadomości TVP, uważa, że podobne inicjatywy zaowocują wspólną listą ugrupowań opozycyjnych. Dla porównania zaledwie 5% widzów TVN i 4% widzów kanałów informacyjnych TVN24 podziela tę opinię. W niemal identyczny sposób odpowiadają respondenci, którzy zamierzają głosować na opozycję. Jedynie 5% z nich zaznaczyło odpowiedź mówiącą o wspólnej liście. Jednak aż 71% respondentów uważa, że podobne konferencje i spotkania stanowią odpowiedni budulec dla wspólnych rządów, jeśli opozycji rzeczywiście uda się zwyciężyć w następnych wyborach. Natomiast z drugiej strony politycznej barykady panują zupełnie odmienne nastroje. Aż dwóch na trzech wyborców PiS uważa, że opozycja jest zbyt skłócona, żeby nawiązać faktyczny dialog. Ponadto stosunkowo dużo, bo aż 16% spośród zwolenników obozu rządzącego jest zdania, że żadne porozumienie wśród opozycyjnych ugrupowań nie będzie miało żadnego wpływu na wynik wyborów.

IBRiS tym razem nie przeprowadził standardowego sondażu poparcia dla partii politycznych. Zaprezentowane dane odnoszą się do maksymalnych możliwości, jakie mają ugrupowania polityczne w polskim Sejmie. Oszacowano zatem potencjalne elektoraty, jakimi dysponują partie.

🔴 Potencjały wyborcze ugrupowań politycznych

📌 elektorat potencjalny@pisorgpl 37,9%@PL_2050 30,1%@KO_Obywatelska 27,7%@__Lewica 19,7%@nowePSL @Koalicja_PL 13,8%@KONFEDERACJA_ 7,8%#sondaż @IBRiS_PL dla @OnetWiadomoscihttps://t.co/Q665e9XvMv pic.twitter.com/9UsnKpKmC9

— IBRiS (@IBRiS_PL) June 25, 2022

Z ankiety wynika, że największy elektorat negatywny ma Konfederacja. Zdecydowanych aby na nią nie głosować jest 78,6 proc. respondentów.

Jak wskazali badani największy elektorat potencjalny ma Prawo i Sprawiedliwość. 37,9 proc. pytanych jest potencjalnie skłonnych zagłosować na tę partię. Na drugim miejscu pod względem wielkości potencjalnego elektoratu jest Polska 2050 Szymona Hołowni. 30,1 proc. respondentów potencjalnie mogłoby oddać swój głos na partię byłej gwiazdy TVN. Dopiero na trzecim miejscu znajduje się Platforma Obywatelska z wynikiem 28,3 proc. potencjalnie głosujących na tę partię.

Bardzo duży elektorat negatywny ma także Solidarna Polska. Aż 72,9 proc. głosujących jest przekonanych, że nie ma szans aby poparli tę partię. Na trzecim miejscu pod względem wielkości elektoratu negatywnego po Konfederacji i Solidarnej Polsce jest PSL. Na to ostatnie stronnictwo nie chce zagłosować 65,1 proc. pytanych.

Badanie przeprowadziła pracownia IBRiS na zlecenie Onetu, 20-21.06.2022. W badaniu wzięło udział 1094 dorosłych Polaków.

Instytut Badań Rynkowych i Społecznych poprosił ankietowanych aby spontanicznie wskazali potencjalnego kandydata na premiera z ramienia opozycji. 27,7 proc. pytanych wymieniło Donalda Tuska. 16,3 proc. wskazało Rafała Trzaskowskiego, a 11,9 proc. – Szymona Hołownię.

10,4 proc. respondentów uznało, że kandydatem na premiera opozycji powinien być Władysław Kosiniak-Kamysz, a 7,3 proc. wytypowało Radosława Sikorskiego. Adriana Zandberga wymieniło 6,9 proc. badanych, a Roberta Biedronia 5,9 proc.

Wskazywano także Izabelę Leszczynę (4,6 proc.) oraz Tomasza Siemoniaka (3,8 proc.).

5,2 proc. pytanych w sondażu wskazałoby innego kandydata.

Sondaż IBRiS został przeprowadzony na zlecenie „Rzeczpospolitej” 20–21.05.2022, na próbie n=1000, metodą CATI.

Czy PiS straci władzę w kolejnych wyborach? Przekonanych do tego jest 53,2 proc. badanych (z czego 23,2 zdecydowanie, a 30 proc. raczej tak). Na utrzymanie władzy przez PiS w trzeciej kadencji stawia 27,5 proc. społeczeństwa (zdecydowanie 10,3 proc., raczej 17,2 proc.). Jest więc jasne, że wiara w kolejne zwycięstwa topnieje i to także wśród wyborców Prawa i Sprawiedliwości. 16 proc. z nich uważa, że partia straci władzę. To problem dla Jarosława Kaczyńskiego. Nie jest tajemnicą, że wyborcę niezdecydowanego trudniej przekonać do oddania głosu, niż tego, który szczerze wierzy w sukces popieranej przez siebie formacji.

Zupełnie inne emocje udzielają się wyborcom opozycji. W to, że PiS ostatecznie utraci władzę, wierzy aż 76 proc. z nich (33 proc. jest zdecydowanie przekonana, 43 proc. raczej). Bardziej przekonani są do tego wyborcy Lewicy (47 proc. gorliwie w to wierzy), Konfederacji (41 proc.) niż Koalicji Obywatelskiej (32 proc.) i Szymona Hołowni (30 proc). Najbardziej powściągliwi pozostają wyborcy PSL (tylko 3 proc. mocno wierzących, wobec 88 proc. raczej przekonanych, że PiS utraci władzę). Warto podkreślić, że aż 19,2 proc. wyborców w ogóle nie chce przewidywać politycznej przyszłości.

O jaką Polskę chcesz walczyć?

To pytanie, które Grzegorz Brzęczyszczykiewicz słyszał kilkukrotnie w „Jak rozpętałem II Wojnę Światową”, a które zadaje sobie dziś wielu wyborców. IBRiS sformułował je jako „Czy odsunięcie PiS od władzy jest ważniejsze niż to jaka Polska będzie po PiS-ie?”. Za wszelką cenę obecnej władzy pozbyć się chce 36,1 proc. wyborców z czego dla 21,8 proc. jest to zdecydowanie ważniejsze niż kształt przyszłej władzy, a dla 14,3 proc. raczej ważniejsze. Kształt wyłonionej z nowego – nomen omen – ładu Polski jest wyjątkowo istotny dla 30,5 proc. wyborców (mniej więcej pokrywa się z poparciem dla PiS) oraz raczej istotny dla 18,9 proc.

Obóz tych, dla których pryncypia przyszłego rządu są istotne jest więc liczniejszy – łącznie liczy 49,6 proc. respondentów, a dodajmy, że 14,3 proc. w ogóle nie wypowiedziało się na ten temat. To zdecydowanie kamyczek do ogródka opozycji, wewnątrz której obecnie trwa spór czy lepiej do wyborów przystępować osobno czy w ramach jednej listy wyborczej. Wygląda na to, że wyborcy chcieliby poznać kształt i priorytety przyszłego rządu już dziś, a nie po wyborach.

Najmniejszą wagę dla składu przyszłego rządu przykładają młodzi. To o tyle ciekawe, że mowa o pokoleniu, które często posądzane jest o ideowość i myślenie życzeniowe. Tymczasem, aż 34 proc. z nich chce po prostu odsunięcia PiS od władzy. W żadnej innej grupie wiekowej liczba respondentów odpowiadających w ten sposób nie przekroczyła 30 proc. Do tego dodajmy osoby z wyższym wykształceniem 33 proc. oraz wyborców Konfederacji, z których aż 67 proc. deklaruje, że ważniejsze jest odsunięcie PiS od władzy, niż to kto dokładanie będzie rządził. To ważny sygnał dla samej Konfederacji i dla tych, którzy uważają, że konserwatywne elektoraty łatwo się sumują.

Opozycja nie jest gotowa

Pytanie dotyczące tego, czy PiS należy odsunąć od władzy niezależnie od tego, kto będzie rządził, doskonale uzupełnia się z pytaniem o to, czy opozycja jest gotowa do przejęcia władzy. Według większości respondentów – nie jest. A uważa tak 54,8 proc. badanych, z czego 24,7 proc. zdecydowanie, a 30,1 proc. raczej nie. Odmiennego zdania jest 34,1 proc. ankietowanych – z czego 16,2 proc. zdecydowanie uważa, że jest gotowa, a 17,9  proc., że raczej jest. Widać, że wiara w porozumienie między opozycyjnymi partiami jest nikła.

Co ciekawe, im wyższy dochód tym mniejsza wiara w zdolność do rządzenia opozycji. Wśród osób zarabiających 2000 złotych miesięcznie, w dobre rządy opozycji nie wierzy 23 proc. badanych, wśród zarabiających tysiąc złotych więcej, już 27 proc. Otrzymujący do 4000 złotych w 32 proc. nie wierzą w opozycję, ci którzy zarobili do 5000 już w 35 proc., a zarabiający powyżej 7000, aż w 46 proc. Wygląda więc na to, że zamożniejsi wyborcy opozycji głosują na nią, bo po prostu nie jest PiS-em, a nie dlatego, że wierzą w jej zdolność do modernizacji kraju.

Rozwiązaniem premier techniczny?

IBRiS zapytał także o to, kto najbardziej nadawałby się na premiera. Najwięcej osób wskazało Mateusza Morawieckiego (30,3 proc), który z pewnością otrzymał premię związaną z tym, że obecnie piastuje ten urząd. Na drugim miejscu znalazł się Donald Tusk. Premier w latach 2007-2014 nadaje się na powrót do KPRM według 20,7 proc. wyborców. Zaskakiwać może trzecie miejsce w sondażu. Mimo, że PSL balansuje na granicy progu wyborczego, to Władysław Kosiniak-Kamysz nadaje się na premiera dla 11,4 proc. wyborców. Wysoki wynik koncyliacyjnego Kosiniaka-Kamysza, może poniekąd wynikać z poprzedniego pytania o to czy opozycja jest gotowa do przejęcia władzy. Być może wyborcy spodziewają się, że w tak podzielonej grupie partii, najlepszym spoiwem byłaby osoba, która w powszechnym przekonaniu jest ugodowa i lubi dążyć do kompromisu. Na kolejnych pozycjach znaleźli się Szymon Hołownia (9,4 proc.), Krzysztof Bosak (6,4 proc.) oraz Adrian Zandberg (2,9 proc.). Wynik powinien być co najmniej zastanawiający dla Szymona Hołowni, który jako jedyny z wymienionych „kandydatów” kieruje partią sygnowaną własnym nazwiskiem.

***

O wynikach tego badania rozmawiamy w podcaście Forum IBRiS z prof. Radosławem Markowskim. POSŁUCHAJ ROZMOWY:

POSŁUCHAJ PODCASTU

„To nie jest prosty sondaż. Pytaliśmy respondenta o szansę zagłosowania na każdą partię. Dane te odmalowują nam rzeczywistość w mniej czarno-białych barwach niż zwykły sondaż preferencji wyborczych. To jest określanie pola gry dla poszczególnych partii politycznych. Wskazanie o co mogą się starać, a gdzie znajduje się ściana dla danego ugrupowania”. – mówi  o najnowszym badaniu potencjału wyborczego szef IBRiS Marcin Duma.

Czy twardy elektorat w ogóle istnieje?

Według danych IBRiS, wyborca opozycyjny wykazuje bardzo podobną skłonność do zagłosowania na Polskę 2050, na Koalicję Obywatelską, na Lewicę i na PSL. – „Kwestią dyspozycji dnia jest to, na którą partię taki wyborca ostatecznie zagłosuje. Badanie jasno wskazuje, że poparcie konkretnego komitetu nie jest tu dane raz na zawsze. Wyborca opozycyjny jest taka trochę „magmą”, która buzuje i zmienia się. Z drugiej strony mamy wyborców Prawa i Sprawiedliwości, którzy takich wątpliwości mają jednak mniej.” – tłumaczy Duma.

Może zatem określanie pewnych grup wyborców mianem twardych elektoratów to nadużycie?

„Na ogół jesteśmy w stanie wyodrębnić twarde elektoraty poszczególnych ugrupowań. W tym badaniu okazuje się, że mamy do czynienia nie z twardym elektoratem KO czy Polski 2050, ale z twardym elektoratem opozycji.” – zauważa szef IBRiS.

I dodaje – „W podziałach pomiędzy ugrupowaniami wyborcy są mocno labilni. To jest bardzo ważny sygnał, bo stanowi on szansę, ale też zagrożenie dla każdego z opozycyjnych obozów. Dzisiaj decyzje wyborców opozycji są podyktowane jakością przywództwa. Widać to w wynikach najmocniejszego poparcia dla Koalicji Obywatelskiej w innych badaniach. Donald Tusk jest na tyle silną figurą w polityce, że to on przechyla szalę na korzyść KO. Pozostałe partie nie mają aż tak wyrazistych liderów”.

Potencjał trzeba wykorzystać

Zdaniem Dumy dla opozycji tego rodzaju dane mogą stanowić pewnego rodzaju zagrożenie. Tym zagrożeniem jest przede wszystkim dynamika zmian. Nie mówimy obecnie o walce opozycji z Prawem i Sprawiedliwością, ale o skazaniu na nieustanną rywalizację wewnętrzną.

Według badania, Polska 2050 Szymona Hołowni może pochwalić się największym potencjałem wyborczym z wszystkich partii opozycyjnych. „Sufit” poparcia dla ruchu Hołowni to 32,5 proc., a jeśli dodamy do tego 9 proc. respondentów neutralnych, to razem stanowi rezerwuar 41,5 proc. wyborców. – „Szymon Hołownia nie ma jeszcze obciążeń. Pozycja na jakiej umiejscawia się Polska 2050 pozwala na sięganie po wyborcę lewicowego ale też konserwatywno-liberalnego. W sondażach poparcia politycznego to ugrupowanie ma jednak kilkanaście procent. Potencjał jest tu ogromny, ale należy pamiętać, że często pozostaje on niewykorzystany. Dopóki Donald Tusk będzie mocną figurą polskiej polityki, dopóty będzie Szymona Hołownię blokował” – mówi Marcin Duma.

ZOBACZ WYNIKI SONDAŻU IBRiS

1/6

Koalicja Polski 2050 i PSL mogłaby się udać

Z analizy badania wynika, że skłonność poszczególnych elektoratów żeby przepływać między ugrupowaniami jest na tyle duża, że dzisiaj sztaby poszczególnych partii nie mogą sobie pozwolić żeby za plecami zupełnie bezpiecznie pozostawić któregokolwiek z opozycyjnych konkurentów. – „To wymusza walkę i utrudnia zjednoczenie opozycji. Mogłoby ono się okazać zabójcze dla któregoś z graczy politycznych” – podsumowuje prezes IBRiS.

Wydaje się, że bezustanna rywalizacja o laur lidera opozycji nie służy wynikom partii w jej obrębie. Czy jest jakieś wyjście z tej sytuacji? – „Biorąc pod uwagę walkę, która się toczy po stronie opozycyjnej, to gdybym miał doradzać politykom, wziąłbym Polskę 2050 i PSL i powiedziałbym „słuchajcie, zróbcie coś razem, bo możecie osiągnąć całkiem niezły efekt synergii”. PSL może wnieść niezłe wiano, a Szymon Hołownia może skorzystać z tego niemałego posagu, który PSL wniósłby do takiego związku. Jednocześnie korzystnym efektem mogłaby być redukcja wektorów napięć wewnątrz opozycji.” – wskazuje Marcin Duma.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

„Dzisiaj Polska jest mentalnie krajem klasy średniej, w którym to zaspokojenie oczekiwań i aspiracji właśnie tej grupy będzie decydować o sukcesie wyborczym” – podsumowuje wyniki badań Marcin Duma, szef IBRiS. Czy zdaniem prof. Aleksandra Halla na potrzeby tej grupy wyborców odpowiedział podczas ostatniego wystąpienia w Płońsku Donald Tusk?

„Tusk słusznie zwraca się do wyborców, których Platforma do tej pory zaniedbywała, a więc do Polski prowincjonalnej, która w swojej większości sympatyzuje raczej z PiS. Myślę, że to rozsądny wybór”.

Forum IBRiS pyta historyka i socjologa również o to, czy zgadza się z Marcinem Dumą, który komentując wyniki badań w rozmowie z „Polską Times” stwierdził, że „zmiana ekonomicznego samopoczucia Polaków zmienia też ich hierarchię wartości i światopoglądy”. Prof. Aleksander Hall nie podpisałby się pod tą tezą. Nie zgadza się z założeniem, że dobra sytuacja materialna jest jednoznaczna z liberalnym światopoglądem.

„Mówiąc o przesunięciu w kwestiach światopoglądowych, należy uwzględnić błędy popełnione przez obóz władzy. To np. tak drastyczna forma zmiany ustawy, która była nazywana kompromisem aborcyjnym”.

– mówi Hall. I rozwija tę myśl.

Liberalna oferta może się nie przyjąć

„Forma w jakiej to zrobiono – decyzje podejmuje Trybunał pozbawiony autorytetu, upolityczniony i wszystko wskazuje na to, że na skutek politycznej sugestii płynącej z partyjnej centrali i w warunkach pandemii, ma charakter prowokacyjny. Wyprowadza bardzo wiele młodych ludzi na ulicy. Widzę w tym reakcje. Te postawy buntu niekoniecznie muszą się przerodzić w trwały wybór postawy określonej hasłem <<aborcja jest ok>>, ale na pewno powoduje wzburzenie” – wyjaśnia historyk i socjolog. 

Rozmówca Forum IBRiS uważa też, że poglądy Polek i Polaków stają się coraz bardziej liberalne. Jednocześnie polskie społeczeństwo jest przywiązane do tradycji, wartości wspólnotowych i tożsamości historycznej. Oferta środowisk liberalno-lewicowych nie może liczyć na poparcie większości. I to w odwołaniu do wspomnianych idei – oprócz transferów socjalnych – nasz rozmówca widzi źródła sukcesu politycznego PiS.

„Istnieje bardzo wyraźna potrzeba, aby na opozycji pojawił się nurt, który podejmie rywalizację z PiS na jego boisku”

– dodaje prof. Hall, w tym kontekście pozytywnie oceniając lidera PSL Władysława Kosiniaka-Kamysza. 

POSŁUCHAJ PODCASTU!

Czy Tusk trafi do młodszych ludzi niż czterdziestolatkowie? – To złożony problem. Bo ludzie, którzy protestują na ulicach w sprawie klimatu czy w obronie praw kobiet, w zasadzie nie pamiętają Tuska. To nie jest człowiek, który uczestniczył w ich świadomości w życiu politycznym. Z kolei kiedy rządziła Platforma młodzi ludzie byli bardzo antyplatformerscy. Dzisiejsi trzydziestoparolatkowie sprofilowali się albo na lewicę, albo na prawicę w stylu Konfederacji. W przedziale poniżej trzydziestki te dwie partie, które mają po kilka procent w sondażach, są wśród młodych nadreprezentowane i to ponad dwukrotnie. Czy Tusk jest to w stanie zmienić? Wydaje mi się, że nie jest to proste. Żeby dotrzeć do tych ludzi trzeba być wyrazistym ideowo i emocjonalnie. Natomiast mam poczucie, że Tusk po swoim powrocie postanowił nawiązać do koncepcji dość szerokiego centrum – mówi Jażdżewski. I dodaje:

Dla młodego pokolenia różnica wieku nie jest istotna, różnica jest w kwestii języka i komunikacji. Ważne jest czy do Platformy wrócą te same osoby, co dziesięć lat temu, czy uda się przyciągnąć nowe twarze, które będą mówiły o LGBT, prawach kobiet. To decyzja strategiczna, czy Tusk będzie chciał sam wypowiadać się o tych tematach – co będzie moim zdaniem niewiarygodne – czy zbuduje szerszą drużynę. Teraz to wyrazistością, a nie letniością się wygrywa. I to zrozumiał PiS, grając skrzydłami.

Trzaskowski bardziej trafia do młodych

Zdaniem Leszka Jażdżewskiego Rafał Trzaskowski lepiej uosabia progresywny, liberalny zestaw poglądów. – Wybory prezydenckie pokazały, że Polacy tak bardzo nie lubią PiS-u, że głosują na liberalnego kandydata nie przejmując się tym, że poszedł w marszu równości. Teraz Trzaskowski miałby dużo większe pole rażenia wśród młodych – mówi.

Czy Campus Polska będzie istotnym wydarzeniem, które zbuduje politycznie prezydenta Warszawy? – Wybieram się na Campus Polska. Nie mam przekonania, że będzie przełomem politycznym. Musiałaby nastąpić taka sekwencja zdarzeń, że Trzaskowski tworzy własny ruch niezależny od partii. Na to był czas, kiedy prezydent Warszawy pogratulował Andrzejowi Dudzie zwycięstwa w wyborach. Dziś ruch miałby sto tysięcy członków, a ma kilkanaście.

Przyjazd Tuska na Campus Polska, to bardzo dobra okazja. Buduje ruch Trzaskowskiego bez Trzaskowskiego. W ten sposób pokaże młodym: „Rafał jest fajny, ale nie dowozi, więc to ze mną gadajcie” – mówi Jażdżewski.

Pytany o kondycję obozu liberalnego w Polsce, stwierdza: – PO jest partią chadecką, konserwatywną. Liberalizm w Polsce istnieje jako koncepcja, ale nie jest politycznie reprezentowany. Mam poczucie, że polski liberalizm nigdy nie był bardziej potrzebny niż teraz.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

 – Donald Tusk przez zaledwie 30 dni „wyklikał się” na 1,5 miliarda zasięgu. Nikt go nie wyprzedza w internecie. Dla porównania – cały Polski Ład przez 3 miesiące i przy wsparciu całej kampanii informacyjnej uzyskał miliard 300 milionów  zasięgu

– mówi Fedorowicz. Część swojego internetowego zasięgu Donald Tusk zawdzięcza jednak prawicowym mediom, w których nie jest przedstawiany pozytywnie. Według Fedorowicza to jednak nie jest znaczący problem. – Zasięg to zasięg. Siła prawicowych mediów jest taka, że docierają do wszystkich baniek. W bańce antyPiS-u ich negatywny przekaz jest zaś odbierany pozytywnie. Tusk klika się bardzo dobrze i zmienia algorytm po opozycyjnej stronie sceny politycznej. Najbardziej w sieci traci na tym Szymon Hołownia. Traci zasięgi, fanów, zaangażowanie. Media społecznościowe, które półtora roku temu go stworzyły, teraz są jego największym problemem. Rafał Trzaskowski natomiast jak dotąd nie doświadcza poważniejszego odpływu fanów – mówi Fedorowicz.

Według Fedorowicza powrót Donalda Tuska do polskiej polityki wywołał falę bardzo pozytywnych emocji wśród elektoratu opozycji. – Jeśli przeanalizujemy sentyment reakcji na powrót Tuska w bańkach opozycyjnych, to widzimy nadzieję, zaufanie, radość. To są takie uczucia, które po stronie opozycyjnej były ostatni raz widziane w czasie II tury wyborów prezydenckich Rafała Trzaskowskiego – mówi Fedorowicz. I dodaje: – To co się wydarzyło przez ostatnie 30 dni, w tym pozycjonowanie przez wszystkie media nowego-starego przewodniczącego PO, sprawia, że w odpowiedzi na wszystko, co robi rząd, w mediach społecznościowych natychmiast pojawia się  pytanie, co by z tym zrobił Tusk, jaka będzie jego odpowiedź?

Internet już nie dla PiS-u

W 2015 roku obiegowa publicystyczna opinia głosiła, że PiS wygrał wybory przede wszystkim dzięki działaniom w internecie. Jak jest dzisiaj? – Dzisiaj w internecie praktycznie nie ma PiS-u. PiS zniknął, niemal całkowicie odpuścił internet po zmianie premiera na Mateusza Morawieckiego. To był początek końca PiS-owego internetu. Jeżeli dziś sukcesem ma być konferencja, którą w sieci śledzi 30, 40 tysięcy osób, to widać, że PiS nie jest tu dziś mocny. Słabość PiS w sieci było już bardzo wyraźnie widać w zeszłorocznej kampanii Andrzeja Dudy. A dziś widać to po sposobie, w jaki promowany jest w internecie Polski Ład. Wiara w budżet reklamowy i „tapetowanie internetu” własnym przekazem, zdecydowanie nie wystarczy. Myślę, że ośrodek zarządzania informacją zmienił się na niekorzyść PiS z Nowogrodzkiej na Aleje Ujazdowskie. Trzeba sobie powiedzieć jasno – w roku 2015, 2016 PiS był znacznie silniejszy w internecie niż dziś, choć powinno być zupełnie na odwrót – mówi Fedorowicz.

I dorzuca: – Platforma po powrocie Tuska do polskiej polityki jest dzisiaj drugą po Konfederacji siłą w internecie. Konfederacja ma najwięcej fanów, najbardziej angażuje internautów. Ich problemem jest jednak to, że nie wciąż nie potrafią przekonać użytkowników sieci, żeby poszli zagłosować na Konfederatów.

Antyszczepionkowcy górą

A dlaczego rząd przegrywa w internecie walkę o szczepienia? – Kampania dotycząca szczepień mimo, że pochłania znaczne środku i angażuje wielu celebrytów, nie odpowiada kompletnie potrzebom społecznym. Nie odpowiada na strachy, czy zagrożenia, do których zdaniem sceptycznych, nieprzekonanych osób może prowadzić szczepienie. Kampania powinna odpowiadać na pytania. Tymczasem jest tak pozytywna jak kampania zwolenników pozostania Wielkiej Brytanii w Unii przed referendum w sprawie Brexit. To powtarzanie cudzych błędów. Kampania rządowa jest ładna, mówi, że się zaszczepimy – i będzie fajnie. To zdecydowanie za mało.  Natomiast druga strona rośnie w siłę z dnia na dzień. Ruch antyszczepionkowy jest jak kula śnieżna. Dziś w sieci, w mediach społecznościowych, spotkamy się praktycznie tylko z negatywnymi efektami szczepień. Praktycznie nie ma innych treści. A jeżeli się pojawiają, są natychmiast zarzucane argumentami drugiej strony. 95 proc. treści w internecie to materiały promujące lub utwierdzające sceptycyzm wobec szczepień. Po stronie rządu i mediów nie ma dziś zaś sił, możliwości i chętnych, żeby bronić szczepień – mówi Fedorowicz.

Jego zdaniem antyszczepionkowcy występują we wszystkich bańkach PiS i antyPiS. A wojna o szczepienia jest już przez rząd przegrana.

– Chyba nic już teraz nie da się zrobić. można tylko pilnować, żeby antyszczepionkowcy nie podpalali punktów szczepień

– mówi Fedorowicz.

I kwituje: – Jest prosta zasada dotycząca wszystkich kryzysów. Jeśli nie reagujemy na negatywne komentarze i pod postami leci sam hejt, to ten, kto to wszystko czyta, bardzo łatwo uznaje, że taka jest właśnie racja. Natomiast jeśli widzi, że strony się spierają, nie jest już w stanie tak od razu sobie wyrobić opinii i szuka kolejnej, by zderzyć racje, poszukać argumentów i kontrargumentów. To jest tak zwany społeczny dowód słuszności. A w tym wypadku zabrakło szeroko zakrojonej walki z dezinformacją. Jeden profil „Szczepimy Się” po prostu nie był w stanie tego zrobić – podsumowuje Fedorowicz.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

W najnowszym sondażu społecznego zaufania do polityków przeprowadzonym przez IBRiS wzrósł odsetek respondentów deklarujących brak zaufania do Donalda Tuska. Szefowi Platformy Obywatelskiej nie ufa ponad 58 procent Polaków. Jarosław Kaczyński notuje zaś wynik 55 proc. Co to oznacza dla Tuska i Platformy Obywatelskiej?

– Wysoki poziom nieufności do Donalda Tuska wynika z tego, że Polacy w tym momencie nie do końca wiedzą czego się po nim spodziewać. Wtedy, kiedy był w Brukseli, kiedy był przewodniczącym Rady Europejskiej, szefem EPL, był daleko, ale był w jakimś sensie ambasadorem nowoczesnej Polski. A teraz nie wiemy do końca, po co wrócił. Niby znów jest szefem PO, ale mówi, że nie chce być premierem, już tu jest zasadnicza sprzeczność

– mówi profesor Olgierd Annusewicz.

Politolog zwraca też uwagę na interesującą prawidłowość w ocenach liderów PiS i Platformy – jednocześnie podważając mit, według którego to tylko Jarosław Kaczyński miałby politykiem budzącym nieufność u większości Polaków.

– Jeśli chodzi o porównanie poziomów nieufności do Donalda Tuska i Jarosława Kaczyńskiego, to od dawna wygląda to u nich dość podobnie. To pod wieloma względami bracia bliźniacy na polskiej scenie politycznej, są lustrzanymi odbiciami. Osiągali sukcesy w polityce na przeciwległych biegunach. Kilka lat temu prezes PiS miał poziom nieufności na poziomie 70 proc. Potem, podczas sprawowania rządów, okazało się, że Kaczyński nie jest taki zły, bo poziom nieufności obniżył mu się do 55 proc. – mówi Annusewicz.

Krytyka PiS już nie wystarczy

Czy Platforma może opierać swą strategię polityczną na ostrej krytyce wszystkich działań Prawa i Sprawiedliwości? Zdaniem Annusewicza nie – przynajmniej jeśli chodzi o sprawy społeczne i kwestię transferów socjalnych.

– Przez ostatnie 6 lat Polacy stwierdzili, że żyje im się całkiem nieźle, szczególnie na tym przeciętnym poziomie dochodów. Bo płace się poprawiają, bo jest dużo pracy. Takie sprawy jak Trybunał Konstytucyjny, Sąd Najwyższy, czy zmiany w TVP nie mają dla przeciętnego Kowalskiego jakiegoś fundamentalnego znaczenia. Ma za to znaczenie, czy jego życie się poprawiło, czy pogorszyło

– mówi Olgierd Annusewicz.

Według politologa, jeśli opozycja chce wygrać wybory, powinna przyjąć inną strategię. – Politycy, którzy dzisiaj chcą rywalizować z PiS-em o władzę, muszą w swoich kalkulacjach i budowaniu programu wyborczego uwzględnić to, że przez ostatnie 6 lat bardzo dużej części Polaków poprawia się stopa życia. Nawet mimo pandemii dochody w społeczeństwie tak bardzo się nie obniżyły. Krytykowanie partii rządzącej pod haseł „PiS jest zły” nie będzie się spinało z tym, co odczuwa przeciętny Kowalski – mówi Annusewicz.

I dodaje: – W momencie, kiedy wraca Tusk, jedyne od czego można zacząć walkę o to, żeby odebrać PiS-owi władzę, to uznać zasługi tej partii. Mówić, że coś ciekawego wydarzyło się w kraju, jednocześnie jasno pokazując, co należy w nim poprawić. Politycy Platformy mogą mówić, że w pewnych kwestiach PiS zrobił dobrze, a my wybudowaliśmy boiska, orliki przedszkola, biblioteki, autostrady. Po nas przyszedł PiS, załatwił sprawy społeczne, a teraz przeszedł czas na to, żeby oczyścić życie społeczne z mechanizmów, które są patologiczne – tłumaczy politolog.

TVP to nie tylko polityka

Olgierd Annusewicz ocenia, że postulat Koalicji Obywatelskiej dotyczący likwidacji TVP info, nie przyniesie spodziewanych przez opozycję rezultatów.

– Wchodzenie przez Donalda Tuska w potyczki z dziennikarzami TVP jest elementem igrzysk. Wydaje mi się natomiast, że hasło likwidacji TVP info jest słabym pomysłem. Zadałbym pytanie zbieraczom podpisów, jak im idzie, bo wydaje mi się, że nie idzie im najlepiej. Jaki jest koń, czy też TVP, każdy widzi. O wiele lepiej wyszłoby krytykowanie tego, ile zarabia zarząd TVP, bo jest to pokaźna suma 2 mln 200 tys. To dużo bardziej zaboli Polaków, niż hasło „zamknijmy i zaorajmy telewizję publiczną”. Bo to przecież TVP wyprodukowała „Klan”, „M jak miłość” – a Polacy cenią te seriale dużo wyżej niż programy informacyjne czy publicystyczne. Publiczna telewizja w Polsce jest i będzie – mamy do niej duży sentyment – mówi Olgierd Annusewicz.

Pytany czy najbliższe wybory to będzie spór pomiędzy Polską liberalną a solidarną, politolog odpowiada: –  Nie wchodzi się dwa razy do tej samej rzeki. Jarosław Kaczyński przegrał spór w 2007 roku, mimo, że wygrał go na tej ramie w 2005 roku. Musi powstać coś nowego. Myślę, że doszliśmy do takiego momentu, w którym politycy PiS-u i Platformy powinni dostrzec, że jesteśmy w Polsce na nowym etapie i teraz należy pomyśleć jak nasz kraj ma wyglądać za 10, 15 lat. Nie warto już zadawać pytania czy Polacy chcą Polski solidarnej czy liberalnej, bo mamy już obie – mówi Annusewicz.