26 proc. badanych dopuściło interwencję zbrojną w Rosji, jeśli zajdzie taka potrzeba, ale tylko w obronie Ukrainy.
13 proc. ankietowanych z 8 krajów uznało, że UE nie powinna się angażować w żaden sposób w ten konflikt. 14 proc. pytanych nie ma na ten temat zdania.

Euroskopia wykonała badanie wśród obywateli Hiszpanii, Włoch, Francji, Niemiec, Polski, Portugalii, Grecji i Holandii.

Z badania wynika, że najbardziej skłonni do interwencji zbrojnej byli Portugalczycy (38 proc.), Hiszpanie (32 proc.) oraz Holendrzy (31 proc.).

Z kolei badani z Włoch (53 proc.), Polski (52 proc.) Grecji (51 proc.) oraz Niemiec (50 proc.) w największym stopniu popierali działania dyplomatyczne. Grecy (21 proc.), Francuzi (17 proc.) i Niemcy (15 proc.) okazali największą niechęć do interwencji UE w sprawie Ukrainy.

Euroskopia jest sojuszem wiodących, niezależnych instytutów badawczych w Unii Europejskiej. Zrodziła się w przekonaniu, że obywatele Unii Europejskiej odgrywają aktywną i trwałą rolę w publicznej debacie na tematy, które ich dotyczą. Badania socjologiczne wzmacniają tę rolę poprzez analizę opinii publicznej we wspólnej przestrzeni otwartego i demokratycznego społeczeństwa.

Celem Euroskopii jest tworzenie i rozpowszechnianie badań opinii na temat aktualnej sytuacji w Unii Europejskiej, jej instytucji, polityki i głównych trendów społecznych.

W najnowszym odcinku podcastu FORUM IBRiS profesor Aleksander Smolar w rozmowie z Esterą Flieger komentuje  wyniki międzynarodowego badania Euroskopia dotyczące społecznej oceny polityki migracyjnej Unii Europejskiej  i stosunku Polaków oraz obywateli innych krajów Unii do przyjmowania uchodźców i migrantów. Zastanawia się też nad politycznymi i społecznymi skutkami kryzysu na granicy polsko-białoruskiej.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Czy sytuacja społeczna wobec potencjalnej perspektywy nowego kryzysu migracyjnego jest podobna do tej, która miała miejsce w 2015 roku? – Wówczas Europa była znacznie bardziej otwarta –  odpowiada Aleksander Smolar, zwracając uwagę na to, że choć Europejski Trybunał Praw Człowieka zobowiązuje Polskę do udzielenia pomocy uchodźcom, nie wyraża jednocześnie oczekiwania przyjęcia uchodźców.

– Z jednej strony organizacje społeczne myślą przede wszystkim o niesieniu pomocy i konkretnym człowieku. A z drugiej widzimy postawę twardego realizmu politycznego, którą na dodatek eksploatują władze dla celów wyborczych i wzmocnienia – poprzez wzbudzenie strachu – swojej pozycji w opinii publicznej, wychodząc od prawdziwej przesłanki, że kryzys spowodowany jest świadomie przez władze białoruskie, chcące destabilizować Europę, zaczynając od Polski i Litwy

– wyjaśnia prof. Aleksander Smolar. Socjolog odnosi się do narracji polskiego rządu opartej o to, że wpuszczając pozostających na granicy polsko-białoruskiej uchodźców, zrealizuje scenariusz napisany w Mińsku. – Dramat polega na tym, że nie wpuszczając ich, również gramy na korzyść Łukaszenki. Jego propaganda wykorzystuje to, kreśląc obraz niehumanitarnej postawy rządu polskiego.

Potrzebny kompromis

Jakie rozwiązania widzi Smolar? – Trzeba szukać kompromisu. Czysto humanitarna postawa jest mi bardzo bliska i podziwiam tych, którzy wiele robią choćby dla symbolicznego solidaryzowania się z grupą osób znajdującej się w polu konfliktu pomiędzy dwoma państwami. Z drugiej strony, nie można odrzucić logiki politycznej: władze muszą dbać o granice.

A jak Aleksander Smolar ocenia działania rządu w tym konkretnym przypadku?

– Widzimy właśnie, jak kompletnie nieprzygotowane są polskie władze

– tak sytuację na granicy polsko-białoruskiej komentuje Smolar, punktując rząd za niewypracowanie polityki migracyjnej. Zachowanie polskich władz wobec pozostającej tam ponad 30-osobowej grupy migrantów określił jako „haniebne”. – Próbują nawet nie dopuścić do indywidualnych prób pomocy, nie zdając sobie sprawy z tego, jak wiele Polska na tym traci – dodaje.

W tym kontekście socjolog i publicysta dostrzega ewolucję Donalda Tuska: od „integralnej krytyki polskich władz”, wydając oświadczenie w sprawie kryzysu na granicy polsko-białoruskiej, przeszedł do opisu stojącego przed rządem zadania obrony granic, mówiąc o konieczności osiągnięcia porozumienia społecznego. – Ta ewolucja pokazuje dramat różnych postaw, między którymi każda demokratyczna i odpowiedzialna władza powinna mediować. Faktem jest, o czym pisze Adam Bodnar, że te władze po prostu wykorzystały niechęć czy obawy większości dość homogenicznego społeczeństwa. Ale w kraju demokratycznym nie można od tego abstrahować – rozwija prof. Smolar. Co wobec tego? – Trzeba oddziaływać na społeczeństwo. Przede wszystkim pomóc tej garstce ludzi, kierując się wyłącznie względami humanitarnymi –  odpowiada socjolog, dodając, że trzeba równocześnie zapobiec eskalacji szantażu i rozkładania ładu w Polsce, do czego prowadzi polityka „gangstera politycznego Łukaszenki”. Nie ma wątpliwości, że konieczne jest zaostrzenie sankcji wobec Białorusi.

Odpowiedzialność rządzących mu być większa

Prof. Aleksander Smolar, komentując narrację prawicy, złożoną z takich elementów jak transmisja budowy płotu na granicy polsko-białoruskiej w Telewizji Publicznej, zwraca uwagę, że to wyraz „cynizmu politycznego”. Wyraża obawy, że grupa, do której trafia taki przekaz może się powiększyć. Jednocześnie zaznacza, że „czysto ludzki aspekt sprawy będzie przebijał się do opinii publicznej”. Wyraża też wątpliwości, czy skuteczna byłoby powtórzenie przez prawicę anty-uchodźczej kampanii rozpętanej przez nią sześć lat temu.

– To, co jest konieczne, to stawianie rządzących wobec odpowiedzialności – mówi socjolog, dodając, że koalicja rządząca powinna przedstawić własną koncepcję polityki migracyjnej, zwłaszcza, że m.in., zmiany klimatyczne będą przyczyną masowej migracji. –  Co ma zamiar zrobić rząd polski? Co ma zamiar zrobić Europa? Nie widać żadnej aktywności rządu Polski w ramach Europy, jak i aktywność Europy nie jest zadowalająca. Diagnozę rozmówcy Forum IBRiS uzupełniają wyniki międzynarodowych badań Euroskopia: 49,8 procent badanych uważa, że problem migracji powinien być rozwiązywany wspólnie przesz poszczególne państwa członkowskie i Unię Europejską, ponadto 60,7 procent badanych z Polski aktywność UE ocenia jako niewystarczającą (dla porównania, w ten sam sposób odpowiedziało 47,2 procent Niemców, 55 procent Francuzów, 77 procent Włochów i 76 procent Hiszpanów).

Pedagogika społeczna

Zdaniem prof. Aleksandra Smolara polska polityka oparta na przekonaniu, że to, co poza granicami nie pozostaje w kręgu jej zainteresowania, nie może się utrzymać. – To nie może przynieść żadnych pozytywnych skutków, nie mówiąc o tym, że uniemożliwia porozumienie w Unii Europejskiej.

Rozmówca Forum IBRiS podkreśla, że wobec tego konieczne jest podjęcie wysiłku prowadzenia pedagogiki społecznej, uświadamiającej, że problemy państw stowarzyszonych są wspólne. – Te władze są zbyt tchórzliwe, by określić kogo i ile osób chciałyby przyjąć, bo wiedzą, że zaprzeczałyby w ten sposób własnej polityce antyimigranckiej –  kontynuuje prof. Aleksander Smolar zaznaczając, że przecież rząd już – nie nagłaśniając tego – przyjmuje migrantów.

Euroskopia to zrzeszenie wiodących firm zajmujących się badaniami społecznymi oraz mediów w Unii Europejskiej. Ma na celu generowanie i rozpowszechnianie badań opinii publicznej na temat bieżących spraw w Unii Europejskiej, jej instytucji, przywódców, polityki i głównych trendów społecznych. Członkowie założyciele tego sojuszu pochodzą z sześciu krajów o największym znaczeniu demograficznym w UE: Sigma Dos (Hiszpania), SWG S.p.A (Włochy), Opinionway (Francja), Insa-Consulere GmbH (Niemcy), United Surveys (Polska) i Austriacki Instytut Gallupa (Austria), a także wybrane media w każdym z krajów.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

W ciągu ostatnich miesięcy nieco zmieniły się postawy osób sceptycznych wobec przyjęcia szczepionki.

– W końcówce maja 22 proc. twardo deklarowało odrzucenie szczepionki. Teraz ten odsetek się zmniejszył. Ci, którzy nie chcą przyjąć szczepionki, aż w 51 proc. tłumaczą to strachem przed skutkami ubocznymi. Była też obawa, że szczepionki nie będą działały na kolejne warianty koronawirusa. 6 proc., czyli ponad milion Polaków zaś powiedziało, że się nie zaszczepi, bo pandemii nie ma.

–  mówi Anna Dyjas-Pokorska.

– IBRiS w lipcu zadał pytanie, kiedy będzie kolejna fala zarażeń. 9 proc. badanych uważa, że się nie zacznie. Wśród nich 20 proc. to grupa 18-29. lat. Podobne opinie wyraża 23 proc. badanych licealistów i 26 proc. prowadzących własną działalność gospodarczą. Być może Polacy mający firmy zaczynają uprawiać wishful thinking – zastanawia się Dyjas-Pokorska.

A jak wygląda sytuacja w Europie?  – Rozmawiamy o danych, które zostały zrealizowane przez Euroskopię, zrzeszenie niezależnych firm badających opinię publiczną, jak również niezależnych mediów elektronicznych i pisanych, które ma na celu monitorować sytuację w całej Unii Europejskiej. Euroskopia sprawdza między innymi, jak w świadomości społecznej ewoluuje kwestia pandemii i programów szczepień – tłumaczy Dyjas-Pokorska.

Niemcy niezadowoleni z działań UE

– Badanie zostało przeprowadzone wśród obywateli sześciu państw: Niemiec, Austrii, Polski, Włoch, Hiszpanii i Francji. Blok niemieckojęzyczny, czyli Austria i Niemcy rolę Komisji Europejskiej w zarządzaniu zakupem szczepionek oceniają negatywnie. W Niemczech około 70 proc. obywateli ocenia to źle. W Austrii podobnie – mówi Anna Dyjas-Pokorska. Co ciekawe Niemcy i Austriacy na pytanie czy ich własne państwa lepiej poradziłyby sobie z zakupem szczepionek, odpowiadają, że tak. – 57 proc. Niemców twierdzi, że gdyby nie robiła tego Unia, tylko niemiecka administracja rządowa, to szczepionek byłoby w RFN więcej w znacznie szybszym tempie. W Austrii 36 proc. osób uważa, że szczepionek byłoby więcej, gdyby zamawiał je samodzielnie ich kraj – mówi Dyjas Pokorska.

O co tu chodzi? Czy Niemcy czują się potraktowani przez Komisję Europejską niesprawiedliwie?

– To badanie pokazuje przede wszystkim to, że zaufanie do Unii Europejskiej w tych krajach jest relatywnie niskie. Niemcy natomiast mogli z bliska i na własnej skórze obserwować, jak wygląda dystrybucja szczepionek w kraju o tak dużej liczbie ludności. Kiedy byłam już zaszczepiona w Polsce drugą dawką szczepionki, ludzie w moim wieku w Niemczech dopiero ustawiali się do pierwszej dawki. Nie wynikało to z tego, że Niemcy mieli za mało szczepionek, ale na tym, jak ta akcja była w Niemczech zorganizowana. Tam – i w Austrii – nastąpił duży wzrost negatywnych emocji z powodu kłopotów z dostępnością szczepionek. Dlatego właśnie na pytanie, czy Komisja Europejska dobrze zarządzała zakupem szczepionek, Niemcy i Austriacy wyjątkowo chętnie odpowiadają, że źle. Jest na kogo zwalić winę

– mówi Dyjas-Pokorska.

Unia lepiej poradziła sobie z zakupem szczepionek niż zrobiłaby to Polska

Inaczej sytuację postrzegają nasi rodacy. – Polacy – razem z Hiszpanami – bardzo dobrze oceniają działania zarządcze Komisji Europejskiej odnośnie zakupu szczepionek. W przypadku naszych obywateli, aż 64 proc. osądza tę sytuację dobrze. Hiszpanie w 55 proc oceniają ją na plus. Żaden inny kraj oprócz Polski nie ma takich wysokich wyników. Nasi rodacy uważają, że byłoby mniej szczepionek, gdyby nie działania zarządcze Komisji Europejskiej. To wskazuje, jak zmienia się stosunek Polaków do Unii Europejskiej. Od 2002 roku wzrosło u nas poparcie dla członkostwa w Unii  z 78 proc. do 89 proc. I może po części właśnie dlatego tylko 13 proc. Polaków uważa, że gdyby nasze państwo samo zamówiło szczepionki, byłoby lepiej – mówi Dyjas-Pokorska.