POSŁUCHAJ PODCASTU

POSŁUCHAJ PODCASTU

– Unia Europejska jest już na bardzo zaawansowanym poziomie transformacji energetycznej, a my dopiero ten proces zaczynamy. I ta różnica jest coraz bardziej widoczna. Wciąż mamy szansę ją dogonić, ale to okno powili się zamyka, a nic nie wskazuje na to, żebyśmy to wykorzystali. A to nie tylko gra o to, czy energia będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych, czy będzie produkowana w elektrowni atomowej, ale walka o konkurencyjność gospodarki – inwestycje zagraniczne, a co za tym idzie miejsca pracy – mówi Jakub Wiech.

– Należy maksymalnie prosto tłumaczyć, dlaczego potrzebujemy transformacji energetycznej i położyć akcenty na to, jak polityka klimatyczna Unii Europejskiej wpłynie na nasze codzienne życie, a więc że wyrówna naszą sytuację energetyczną z sytuacją mieszkańców Zachodu. Zmiany, o których mówimy nie są rewolucyjne w przygniatającej większości państw stowarzyszonych – kontynuuje redaktor naczelny portalu Energetyka24.com. – To my jesteśmy krajem, który odstaje – dodaje podkreślając samotność strategiczną Polski.

Zmiany zachodzą nawet wśród konserwatystów

Jednocześnie Jakub Wiech zwraca uwagę, że pewne zmiany na scenie politycznej już zaszły: nawet konserwatywne ugrupowania polityczne w Polce mocno przywiązane do węgla, mają świadomość potrzeby zmian i nie stawiają twardego weta nowym technologiom, przy czym w jego ocenie najlepszy program w zakresie energetyki ma partia Razem. Przy tej okazji zwraca uwagę na to, że wciąż nie przyjął się w Polsce trend opracowywania poszczególnych części programów przez zaplecza eksperckie.

Z jednej strony gość Forum IBRiS uważa, że kampania wyborcza może być w obszarze polityki energetycznej ciekawa, z drugiej zaznacza, że może i tym razem nie obyć się bez zupełnie niekompetentnych wypowiedzi polityków.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„Partie polityczne, te które walczą o masowego wyborcę, zauważyły, że żeby uzyskać jego poparcie, trzeba coś mu obiecywać. I to było coś, z czym my wolnościowcy, wolnorynkowcy, od dekad właściwie walczyliśmy. Zawsze mówiliśmy, że my wam nic nie damy, ale my wam też nic nie zabierzemy” – mówi poseł Artur Dziambor w podcaście Forum IBRiS.

„I problem polega na tym, że Prawo I Sprawiedliwość przez te osiem lat nauczyło społeczeństwo, żeby czekać na to, co partia polityczna, która będzie rządziła, da. I do tego się dostosowują inne partie. Jeżeli PiS mówi: damy 500 plus, trzynastą, czternastą emeryturę i co tam jeszcze wymyślimy, pewnie podwyższenie najniższej krajowej do 4 tys. zł padnie w kampanii wyborczej, to jakoś trzeba to próbować przebić. Jak? Tylko innymi programami socjalnymi, na które Prawo i Sprawiedliwość nie wpadło” – dodaje.

A więc ten wyścig trwa i jest to wyścig maksymalnie nieodpowiedzialny, bo jest proinflacyjny. „A przez to ludzie będą już do końca świata nauczeni, że po prostu możemy czekać z wyciągniętą ręką, co im tam partia polityczna da i będą dziękować do końca świata swojemu dobroczyńcy.

Tak nie powinno być” – podkreśla poseł Dziambor.

Jego zdaniem przez to polityka w Polsce właściwie się skończyła w momencie, gdy Prawo i Sprawiedliwość zaczęło ten proceder, bo partie polityczne już nie zajmują się swoją ideową pracą.

Nawet dyktatura libertarian w Sejmie nie zmieni Polski z dnia na dzień

Ale Konfederacja w tym populistycznym wyścigu biegnie. Od dawna powtarza, że należy zlikwidować podatek PIT, zlikwidować ZUS i wyjść z Unii Europejskiej. Ale kiedy okazało się, że wychodzi z marginesu sceny politycznej i może mieć realne szanse na współrządzenie, nagle zmiękcza przekaz, a jej lider w mainstreamowych mediach mówi, że PIT-u, ZUS-u, ani 500+ nie zlikwiduje, bo się nie da, z UE też właściwie wyjść się nie da, a jak zmniejszyć te „rozbuchane” wydatki państwa wie, ale na razie nie powie. Nie przeszkadza mu to jednak nadal powtarzać radykalnych haseł w social mediach, udając, że to wszytko jednak da się zrobić.

„Jeżeli chodzi o PIT, to akurat okazało się, że da się to zrobić, bo PiS właśnie obniżył PIT, tylko jednocześnie podwyższając i tworząc kilkadziesiąt innych podatków przy okazji, żeby kasyno ostatecznie wygrało. Ale rzeczywiście PIT dzisiaj mamy na poziomie 12 proc. i jest to najniższy PIT, od kiedy w ogóle PIT istnieje” – mówi Dziambor.
I dodaje, że da się go jeszcze bardziej obniżyć, a jeżeli da jeszcze bardziej obniżyć, to znaczy, że da się też jego zlikwidować.

„Ale wiadomo, że to nie jest tak, że w momencie gdy partia wolnorynkowa zyska 45 proc. i dyktaturę w Sejmie, następnego dnia zlikwiduje ZUS. To nie działa w ten sposób. Tak się po prostu zwyczajnie tego nie da zrobić, bo zobowiązania państwa wobec emerytów i wobec przyszłych emerytów są gigantyczne i na pokrycie tych zobowiązań nie ma w tym momencie dobrego scenariusza. Nie ma rozwiązania, które pozwoliłoby rzeczywiście na wyjście z tego systemu z dnia na dzień. Żeby wyjść z tego systemu w ramach zgody narodowej potrzeba wielu dekad, pokoleń” – przyznaje Dziambor.

A więc liberałowie i libertarianie mydlą oczy swoim wyborcom? „To strategia małych kroków, ale trzeba jednocześnie pokazywać wyborcom ostateczny rezultat” – wyjaśnia Artur Dziambor.

500+ powinno zostać, ale inaczej

„Uważam, że należy zlikwidować 500+ w tej formie, ale powinno pozostać jako odpis podatkowy od pensji. Tak jak to powinno być od początku” – uważa prezes Wolnościowców.

„Gdyby tak było, to ja bym tego nie krytykował. Bo rzeczywiście ludzie, którzy mają dzieci w porównaniu z tymi, którzy dzieci nie mają, mają życia zupełnie inne i zupełnie inną strukturę wydatków” – mówi poseł.

„Szczególnie teraz, gdy nasza demografia pada, rzeczywiście należałoby docenić tych ludzi, którzy poświęcają się w ten sposób, bo to jest poświęcenie części budżetu, stylu życia. I można było zrobić to dobrze, a nie po pisowsku, czyli można było to zrobić w ten sposób, żeby człowiek dostawał po prostu o 500 zł wyższą pensję” – dodaje.

Tylko wtedy nie byłoby konieczności ani możliwości, żeby taki człowiek dziękował Kaczyńskiemu za te 500 zł. Tak samo jak można było emerytury po prostu waloryzować uczciwie zgodnie z inflacją, co jest naturalne w każdym państwie, zamiast rozdawać trzynastkę i czternastkę.

🔴 64% Polaków jest zdania, że nie powinno się dokonywać zmian ordynacji wyborczej na rok przed wyborami.#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/SkO5lBzgeX pic.twitter.com/hcNFm16hIe

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 13, 2022

Małe i duże miasta przeciwko zmianom ordynacji

Odpowiedzi nie były tak jednoznaczne w przypadku pytania o potrzebę zmian w ordynacji wyborczej. Odczuło ją bowiem 28,7 proc. badanych. Jednak prawie połowa respondentów (47 proc.) odrzuca pomysł zmian. Warto zauważyć, ze aż jedna czwarta Polaków nie miała na ten temat wyrobionej opinii. Należy również zwrócić uwagę, że poparcie dla pomysłu zmian w ordynacji wyborczej utrzymuje się na podobnym poziomie wśród mieszkańców wsi (30 proc), średnich (31 proc) oraz dużych miast (32 proc.). Odpowiedzi respondentów mieszkających na wsi oraz w średnich miastach są niemal identyczne. Z kolei, w małych miastach żyje prawie tak dużo przeciwników zmian ordynacji (54 proc) jak w dużych miastach (56 proc).

Ordynacja ma znaczenie

Ze stwierdzeniem, że „Zmiana ordynacji wyborczej nie ma żadnego znaczenia dla wyborów” zgodziło się 26,6 proc. ankietowanych. Co interesujące, różnica między wyborcami Zjednoczonej Prawicy, a opozycji, którzy wybrali tę odpowiedź jest niewielka. W przypadku zwolenników obozu rządowego jest to 27 proc, a opozycji 23 proc. Ponad połowa wszystkich respondentów (56,5 proc) uznaje ordynacje za czynnik istotny dla wyników wyborów. 17 proc. nie miało w tej materii zdania.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Rozmówca Forum IBRiS zwraca uwagę na pewien paradoks – a widać go m.in. w badaniach percepcji wskaźników inflacji, które robi Eurobarometr: nawet kiedy mamy do czynienia z deflacją, Polacy stwierdzają, że jest inflacja. „Procent żywności w naszym koszyku zakupowym jest większy, a to sprawia, że inaczej odczuwamy inflację. W Europie Zachodniej usługi są kupowane częściej niż same produkty – różnice w odczuciach mieszkańców poszczególnych krajów” – wyjaśnia Piotr Arak.

„W krajach doganiających inflacja jest wyższa. Europa Środkowa będzie mieć wyższe wskaźniki inflacji niż Zachodnia. To najbardziej prawdopodobne do momentu, w którym nie zmaterializuje się konwergencja cen i nie będziemy mieć podobnego poziomu życia i PKB per capita, a ten proces będzie trwał. Dlatego też cel Banku Centralnego w Polsce, jak i w naszym regionie, jest wyższy niż Europejskiego Banku Centralnego” – komentuje rozmówca Forum IBRiS, w dalszej rozmowie wymieniając kolejne przyczyny inflacji.

Czy mamy bać się zimy? „Jest wiele niepokoju o to, co może się wydarzyć w sezonie grzewczym” – odpowiada Piotr Arak. „Powstaje pytanie o ile na początku roku wzrosną ceny, a zadają je sobie wszystkie zespoły analityczne, bo będzie to czynnik determinujący wysokość wskaźnika inflacji w przyszłym roku, a więc czy nastąpi drugi pik, czyli czy najwyższy jej wskaźnik był w sierpniu” – kontynuuje rozmówca Forum IBRiS.

„Ekonomiści nazywają to odklejeniem się oczekiwań inflacyjnych od realnych wzrostów cen: jest to pewnego rodzaju przyzwolenie dla przedsiębiorców po to, aby zwiększać marże w okresie, w którym spodziewamy się, że ceny będą rosły. Dzisiaj przedsiębiorcy wiedzą, że mogą podnosić ceny i że wszyscy spodziewają się, że będą rosły” – mówi Piotr Arak.
Rozwiązania? „Robi to większość Banków Centralnych: podnoszenie stóp procentowych. W momencie, w którym chcemy zdławić inflację, musimy wcisnąć hamulec, a są nim stopy procentowe. Ale należy z tym przesadzić” – odpowiada rozmówca Forum IBRiS, w dalszej części rozmowy komentując szerzej przyjęte w różnych państwach praktyki. „Chcemy złagodzić ból i cierpienie społeczeństwa, bo pamiętajmy, że w innym wypadku może nastąpić odwrócenie się od sankcji, działa dezinformacja rosyjska” – kontynuuje ekspert.

„Dla gospodarstw emeryckich czy dolnych decyli dochodowych wahnięcia w cenach żywności, które sięgają około 20 procent rok do roku są o wiele bardziej odczuwalne” – Piotr Arak opowiada o różnym poziomie odczuwania inflacji w społeczeństwie. „Powszechne jest odklejenie oczekiwań cenowych. Zaakceptujemy dziś dużo cen, których normalnie byśmy jako konsumencie nie zaakceptowali, powodując ich spadek. To dosyć duży problem i będzie powodował, że tę inflację na wyższym poziomie będziemy mieli przez przyszły rok i do celu inflacyjnego na poziomie maksymalnie 3,5 procent dojdziemy w końcówce, może połowie 2024 roku” – mówi rozmówca Forum IBRiS. „Jeśli zmaterializuje się czarny scenariusz, nadal może być na podwyższonym poziomie. Pamiętajmy, że Rosja może przestać w ogóle dostarczać gaz do Unii Europejskiej, co będzie dodatkowym szokiem, na który wszyscy chcą się przygotować”.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„To nie jest prosty sondaż. Pytaliśmy respondenta o szansę zagłosowania na każdą partię. Dane te odmalowują nam rzeczywistość w mniej czarno-białych barwach niż zwykły sondaż preferencji wyborczych. To jest określanie pola gry dla poszczególnych partii politycznych. Wskazanie o co mogą się starać, a gdzie znajduje się ściana dla danego ugrupowania”. – mówi  o najnowszym badaniu potencjału wyborczego szef IBRiS Marcin Duma.

Czy twardy elektorat w ogóle istnieje?

Według danych IBRiS, wyborca opozycyjny wykazuje bardzo podobną skłonność do zagłosowania na Polskę 2050, na Koalicję Obywatelską, na Lewicę i na PSL. – „Kwestią dyspozycji dnia jest to, na którą partię taki wyborca ostatecznie zagłosuje. Badanie jasno wskazuje, że poparcie konkretnego komitetu nie jest tu dane raz na zawsze. Wyborca opozycyjny jest taka trochę „magmą”, która buzuje i zmienia się. Z drugiej strony mamy wyborców Prawa i Sprawiedliwości, którzy takich wątpliwości mają jednak mniej.” – tłumaczy Duma.

Może zatem określanie pewnych grup wyborców mianem twardych elektoratów to nadużycie?

„Na ogół jesteśmy w stanie wyodrębnić twarde elektoraty poszczególnych ugrupowań. W tym badaniu okazuje się, że mamy do czynienia nie z twardym elektoratem KO czy Polski 2050, ale z twardym elektoratem opozycji.” – zauważa szef IBRiS.

I dodaje – „W podziałach pomiędzy ugrupowaniami wyborcy są mocno labilni. To jest bardzo ważny sygnał, bo stanowi on szansę, ale też zagrożenie dla każdego z opozycyjnych obozów. Dzisiaj decyzje wyborców opozycji są podyktowane jakością przywództwa. Widać to w wynikach najmocniejszego poparcia dla Koalicji Obywatelskiej w innych badaniach. Donald Tusk jest na tyle silną figurą w polityce, że to on przechyla szalę na korzyść KO. Pozostałe partie nie mają aż tak wyrazistych liderów”.

Potencjał trzeba wykorzystać

Zdaniem Dumy dla opozycji tego rodzaju dane mogą stanowić pewnego rodzaju zagrożenie. Tym zagrożeniem jest przede wszystkim dynamika zmian. Nie mówimy obecnie o walce opozycji z Prawem i Sprawiedliwością, ale o skazaniu na nieustanną rywalizację wewnętrzną.

Według badania, Polska 2050 Szymona Hołowni może pochwalić się największym potencjałem wyborczym z wszystkich partii opozycyjnych. „Sufit” poparcia dla ruchu Hołowni to 32,5 proc., a jeśli dodamy do tego 9 proc. respondentów neutralnych, to razem stanowi rezerwuar 41,5 proc. wyborców. – „Szymon Hołownia nie ma jeszcze obciążeń. Pozycja na jakiej umiejscawia się Polska 2050 pozwala na sięganie po wyborcę lewicowego ale też konserwatywno-liberalnego. W sondażach poparcia politycznego to ugrupowanie ma jednak kilkanaście procent. Potencjał jest tu ogromny, ale należy pamiętać, że często pozostaje on niewykorzystany. Dopóki Donald Tusk będzie mocną figurą polskiej polityki, dopóty będzie Szymona Hołownię blokował” – mówi Marcin Duma.

ZOBACZ WYNIKI SONDAŻU IBRiS

1/6

Koalicja Polski 2050 i PSL mogłaby się udać

Z analizy badania wynika, że skłonność poszczególnych elektoratów żeby przepływać między ugrupowaniami jest na tyle duża, że dzisiaj sztaby poszczególnych partii nie mogą sobie pozwolić żeby za plecami zupełnie bezpiecznie pozostawić któregokolwiek z opozycyjnych konkurentów. – „To wymusza walkę i utrudnia zjednoczenie opozycji. Mogłoby ono się okazać zabójcze dla któregoś z graczy politycznych” – podsumowuje prezes IBRiS.

Wydaje się, że bezustanna rywalizacja o laur lidera opozycji nie służy wynikom partii w jej obrębie. Czy jest jakieś wyjście z tej sytuacji? – „Biorąc pod uwagę walkę, która się toczy po stronie opozycyjnej, to gdybym miał doradzać politykom, wziąłbym Polskę 2050 i PSL i powiedziałbym „słuchajcie, zróbcie coś razem, bo możecie osiągnąć całkiem niezły efekt synergii”. PSL może wnieść niezłe wiano, a Szymon Hołownia może skorzystać z tego niemałego posagu, który PSL wniósłby do takiego związku. Jednocześnie korzystnym efektem mogłaby być redukcja wektorów napięć wewnątrz opozycji.” – wskazuje Marcin Duma.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„Wątpię, aby tacy ludzie byli gotowi pracować po 16 godzin na dobę, żeby osiągnąć sukces. Indywidualne niepowodzenia bardzo często służą im potem jako uzasadnienie dla zmian systemowych” – mówi prof. Marcin Matczak. Słowa zacytowane przez tygodnik „Polityka”, wyśmiał Adrian Zandberg, pisząc na Twitterze pod adresem ich autora: „Ależ pan ma silną psychikę, profesorze” (nawiązał w ten sposób do filmu „Chłopaki nie płaczą”). Profesor nie pozostał dłużny. W ten sposób rozpoczął się spór, który okazuje się być czymś więcej niż kolejną przetaczającą się przez media społecznościowe inbą (czyli za Słownikiem Języka Polskiego PWN – kłótnią).

Zdaniem Adriana Zandberga dyskusja, która trwa od połowy października jest ważna, bo dotyczy „wypartego z debaty publicznej doświadczenia bardzo dużej liczby polskich pracowników: są zmuszeni do pracowania dużo dłużej niż by chcieli, często w bezpłatnych nadgodzinach, a jednocześnie słyszą opowieść, że taka praca prowadzi do życiowego sukcesu, co w praktyce dla znacznej ich części nie jest i nie będzie prawdą”. Rozmówca Forum IBRiS dostrzega pewien paradoks:

„Prawica, która od dwóch dekad dzierży niepodzielną władzę, czy to w wersji bardziej liberalnej czy nacjonalistycznej, odwołuje się non stop do dziedzictwa Solidarności, podczas gdy wystarczy spojrzeć na program jej pierwszego zjazdu, by zobaczyć ten przerażający socjalizm, na dodatek demokratyczny”.

Majątek czy depresja i długi?

Dlaczego Adrian Zandberg zareagował na słowa prof. Marcina Matczaka? Bo jego zdaniem to próba narzucenia szkodliwego, ponadto nieracjonalnego na poziomie społecznym i ekonomicznym wzorca. „Ludzie mają prawo żyć przyzwoicie i godnie niekoniecznie poświęcając 100 procent swojego życia pracy. Mamy prawo do tego, żeby odpoczywać po pracy i wyznaczać sobie inne cele, niezwiązane z pracą zawodowa” – mówi poseł Lewicy Razem. Rozmówca Forum IBRiS zwraca uwagę też na to, że charakter pracy osób biorących udział w debacie publicznej jest inny niż tej, którą wykonuje większość Polek i Polaków. „Jeżeli kasjerka w Lidlu będzie pracowała 12 godzin na dobę, nie zostanie od tego prezeską Lidla” – wyjaśnia Adrian Zandberg.

„W kancelariach prawniczych również ten mechanizm nie do końca w ten sposób działa. Miejsca na drabinie społecznej w pewnym sensie zostały już rozdane. Od 30 lat powtarza się, że Polska jest krajem na dorobku. Jedni już całkiem się dorobili i okopali na pewnych pozycjach społecznych, a inni dorobili się nerwic, depresji i długów. I to jest miejsce społeczne, w którym jesteśmy dzisiaj. Opowiadanie, że znowu jesteśmy w latach 90. i wszyscy startują z tego samego poziomu jest nieuczciwe”- kontynuuje poseł Lewicy Razem. „Mam lekką alergię na to, kiedy z pozycji władzy, siły i zamożności, poucza się tych, którzy tej władzy, siły i zamożności nie mają, na temat tego, że to ich wina. To nie w porządku” – podsumowuje Adrian Zandberg.

Egzotyczny sojusz

Czy toczący się spór jest pokoleniowym? „To po prostu spór polityczny. Nazwijmy to otwarcie: pomiędzy ludźmi o lewicowych czy centrolewicowych poglądach, którzy uważają, że regulacje dotyczące czasu pracy i prawa do odpoczynku powinny obowiązywać powszechnie i chronić wszystkich pracowników, a ludźmi którzy mają poglądy liberalne czy paleoliberalne” – odpowiada Adrian Zandberg, odnotowując, że w tej drugiej grupie zawiązał się sojusz sympatyków PO i Konfederacji. „Jak wiele sporów o kwestie społeczne, spór o czas pracy, odpoczynek jest sporem politycznym i myślę, że nie ma co od tego uciekać. Polityka jeśli ma sens, jest rozmową o tym, jak zorganizować społeczeństwo” – konkluduje poseł Lewicy Razem.

„Rabunkowe podejście do pracy, które części środowisk liberalnych tak się podoba, powinniśmy odesłać w przeszłość, również dlatego, że jest niespójne z potrzebami polskiej gospodarki”- podkreśla Adrian Zandberg.

„Rabunkowym podejściem doprowadziliśmy się do takiej sytuacji, w której mamy problemy demograficzne” – dodaje.

Czy programem Lewicy – jak polemizuje w „Wyborczej” prof. Marcin Matczak, jest promowanie przeciętności? „Pan Profesor w jednym ma rację: programem Lewicy jest to, żeby człowiek, który żyje przeciętnym życiem w Polsce mógł czuć się bezpiecznie, odpocząć po pracy. To powinno być naszym celem. Powinniśmy przebudować strukturę gospodarczą i wiele instytucji w ten sposób, żeby człowiekowi żyjącemu przeciętnym życiem, to życie ułatwić, a nie utrudnić” – odpowiada Adrian Zandberg.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Z trzeciej edycji raportu IBRiS pt. „Analiza postrzegania stacji paliw w Polsce” wynika, że zdaniem Polaków funkcja sprzedaży paliw na stacjach pozostanie, ale jej znaczenie będzie mniejsze. Już teraz 62 proc. Polaków jest zdania, że stacje paliw powinny wprowadzić usługi drobnych napraw samochodów jak wymiana koła, akumulatora, wymiana żarówek czy przeglądy techniczne. Jednocześnie aż 12 proc. respondentów uważa, że stacje paliw w ogóle znikną z krajobrazu Polski.

Wojciech Jakóbik jest zdania, że to jednak niemożliwe.

„Mogą się zmienić rodzaje paliw, ale gdzieś trzeba będzie je pozyskiwać i takim miejscem naturalnie są stacje paliw” – mówi Jakóbik.

I dodaje: „poza tym, zmienił się sposób podróżowania, dziś nie wystarczy tzw. MOP, a więc punkt na autostradzie, gdzie można się zatrzymać. Potrzebne jest miejsce, gdzie można zatankować, coś zjeść i kupić gazetę. I dlatego stacje paliw rzeczywiście zmieniają się w takie punkty obsługi podróżnych. Szczególnie, że mamy coraz więcej podróży, również tych międzynarodowych”.

To, że samo tankowanie na stacji nie wystarczy pokazuje polskie doświadczenie, krótkie – dodajmy, ze stacjami bezobsługowymi, na których można było jedynie zatankować paliwo. Klientom to nie wystarczyło. Ale to nie wystarczało również stacjom. Marże na paliwie są znacznie mniejsze niż marże na usługach gastronomicznych czy nawet sprzedaży przekąsek czy okularów słonecznych. Dziś koncerny paliwowe prawie jedną trzecią przychodów ze sprzedaży osiągają nie dzięki paliwom, ale pozostałemu asortymentowi.

Prąd czy wodór?

Jesteśmy zatem świadkami transformacji biznesowej stacji paliw. Ale co ważniejsze, jesteśmy również na początku transformacji energetycznej na stacjach paliw. Jak pokazuje raport IBRiS, 51 proc. badanych uważa, że za 10-15 lat samochody elektryczne zdominują branże motoryzacyjną, a 67 proc. Polaków i 71 proc. aktywnych kierowców uważa, że w przyszłości z polskich dróg mogą zupełnie zniknąć samochody na benzynę lub ropę.

Ale ta transformacja nie ma jeszcze jednoznacznego kierunku. Wcale nie jest pewne, czy to napędy elektryczne czy wodorowe zawładną rynkiem motoryzacyjnym.

Jak pisał niedawno na łamach BiznesAlert Wojciech Jakóbik, tak jak dziś przerabiamy auta na gaz, kiedyś możemy je przerabiać na wodór. Niemcy mają już taką technologię i jest ona tańsza od kupowania nowych aut wodorowych.

A więc może jednak to wodór będziemy tankować na stacjach paliw, a nie baterie elektryczne?

„Wszystko zależy od spadku kosztów w poszczególnych technologiach, ale też od wyboru, które z nich będą subsydiowane” – mówi Jakóbik. Na razie odbywa się sroga walka pomiędzy producentami aut napędzanych prądem i wodorem. Stacje paliw będą musiały nadążyć za obiema technologami.

Z nowych badań IBRiS wynika, że mamy do czynienia z głębokim przewartościowaniem hierarchii potrzeb społecznych, wobec którego klasa polityczna i szeroko rozumiane elity zdecydowanie nie powinny pozostać obojętne.  Zdecydowana większość Polaków – również niezależnie od ich realnej, indywidualnej sytuacji ekonomicznej –  identyfikuje się obecnie z klasą średnią – i właśnie w tym kontekście definiuje swoje interesy ekonomiczne, polityczne i społeczne.

Uruchamia to całą gamę mechanizmów aspiracyjnych charakterystycznych dla klasy średniej i jednocześnie wymusza głębokie przemodelowanie oferty kierowanej do Polaków przez ugrupowania polityczne a także świat biznesu, samorządy i organizacje pozarządowe. Polacy niekoniecznie chcą już walczyć o awans do klasy średniej – bo są przekonani, że już go osiągnęli. Zależy im za to na obronie tego wywalczonego już statusu i poszerzaniu jego pola. Zdecydowanie nie chcą też już czuć się społeczeństwem na dorobku. Przeciwnie, czekają teraz na własne państwo dobrobytu.

Tu więcej na temat prezentacji IBRiS na Forum Ekonomicznym w Karpaczu [MATERIAŁ ONETU]

Oznacza to potrzebę poszukiwania nowego języka dla opowieści o Polsce i jej gospodarce, rozwoju czy polityce. Forum IBRiS stara się sprawdzić, w jakim stopniu polskie elity są do tego gotowe.

Podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu dziennikarki Forum IBRiS Agata Kołodziej i Joanna Miziołek rozmawiają o wnioskach z badań społecznych IBRiS z przedstawicielami świata nauki i polityki. Publikujemy pierwszą część zbioru nagranych przez nie podcastów.

1. Wolimy PKB czy jakość życia?

Agata Kołodziej rozmawia z profesor Elżbietą Mączyńską ze Szkoły Głównej Handlowej, prezeską Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego o ekonomicznych aspiracjach i potrzebach Polaków. Mączyńska stawia konsekwentnie tezę, że Polacy – podobnie jak inne społeczeństwa Zachodu – nie są już zainteresowania walką o wzrost wskaźników makroekonomicznych, lecz wzrostem jakości życia w każdym możliwym aspekcie, co ma przełożenie także na sferę usług publicznych, a także kwestie ekologiczne czy klimatyczne. Zdaniem Mączyńskiej to właśnie tu kryje się klucz do realnego skoku rozwojowego, który może wykonać Polska.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

2. Dlaczego Polacy nie kupują Polskiego Ładu?

Joanna Miziołek rozmawia z wiceministrem funduszy i polityki regionalnej Waldemarem Budą, zaangażowanym w tworzenie Polskiego Ładu o społecznej percepcji tego programu. Buda przyznaje, że rządowi nie udało się komunikacyjnie „sprzedać” Polskiego Ładu Polakom i szuka odpowiedzi na pytanie, dlaczego najwięcej negatywnych emocji budzą obszary podatkowe programu.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Jak aspiracje Polaków nakręcają bańkę na rynku nieruchomości?

Agata Kołodziej rozmawia z Adamem Czerniakiem ze Szkoły Głównej Handlowej i Polityki Insight o tym, w jakim stopniu nowe aspiracje Polaków wpływają na rynek nieruchomości  i jak kształtują postrzeganie takich kwestii jak na przykład podatek katastralny – budzący ogromne emocje wśród tej części Polaków, która nieruchomości posiada lub stara się w nie inwestować. Według badań IBRiS już ponad 70 proc. Polaków uważa się za klasę średnią, choć wcale nie wszyscy do niej należą. Ale to przekonanie powoduje, że zaczęli marzyć, by żyć jak klasa średnia, nawet jak klasa średnia wyższa – i jak ona zarabiać na wzroście cen mieszkań. Więc nawet ci bez gotówki zaczęli się zadłużać, by kupować mieszkania na wynajem i ten sposób nakręcać bańkę cenową. A z takową mamy już do czynienia, jak udowadnia dr Adam Czerniak z SGH, dyrektor ds. badań i główny ekonomista Polityka Insight. Czy musimy zabrać aspirującej klasie średniej marzenia, żeby zahamować galopadę cen na rynku mieszkań?

POSŁUCHAJ PODCASTU:

W kolejnej części zapraszamy Państwa do wysłuchania rozmów między innymi z publicystą Edwinem Bendykiem, wiceprezesem PFR Bartoszem Marczukiem i sekretarzem stanu w KPRM ds cyfryzacji Januszem Cieszyńskim. [KLIKNIJ TUTAJ] 

POSŁUCHAJ PODCASTU

Z badania przeprowadzonego przez IBRiS wynika, że niemal dwóch na trzech Polaków uważa, że szara strefa stanowi w naszym kraju poważny problem. Co więcej, zdaniem 41,5 proc. badanych „szara strefa” zwiększyła się w trakcie pandemii. Gdzie?

Badanie IBRiS pokazało, że za najbardziej narażoną na działanie szarej strefy Polacy uważają gastronomię – branżę tę wskazało 2/3 ankietowanych. Na kolejnym miejscu jest edukacja, szczególnie nierejestrowane korepetycje – 59 proc. oraz budownictwo – 56 proc. Szara strefa u lekarza? Zdaniem Polaków – tak! Opieka zdrowotna, szczególnie płatna pomoc lekarska bez pokwitowań narażona jest na wpadnięcie do szarej strefy zdaniem 53 proc. Polaków. Do tego usługi turystyczne i hotelowe – 50 proc. wskazań, rynek wynajmu nieruchomości – również 50 proc. oraz handel – 49 proc.

Zmiany również w branży hazardowej

Zdaniem 30 proc. Polaków narażona na działanie szarej strefy jest też branża hazardowa. I na tle innych branż w zasadzie należałoby powiedzieć, że te 30 proc. to niewiele. Tylko że Polacy jednocześnie przyznają, że właściwie nie wiedzą, co jest legalne, a co nie, szczególnie właśnie branży hazardowej. Nawet 46 proc. graczy online nie jest świadoma, że część stron, z których korzysta działa nielegalnie. Aż 48 proc. respondentów w badaniu IBRiS uznało, że przekaz państwa na ten temat jest niewystarczający. 57 proc. badanych uważa, że wyspecjalizowane podmioty powinny prowadzić kampanie informacyjne na temat hazardu w Polsce. Tymczasem mamy duże ograniczenia w zakresie informacji i promocji gier hazardowych. Polacy czują się zagubieni, na czym traci Skarb Państwa.

– To jest branża, która bardzo łatwo i szybko zeszła w pandemii do podziemia online. W przyszłości stoi przed nami bardzo duży problem, w jaki sposób tych klientów znów przyciągnąć do legalnie działających podmiotów świadczących usługi hazardowe. I to jest ostatni moment na zmiany legislacyjne, które powinny dać możliwość informowania klientów o tych legalnie działających usługach – uważa Arkadiusz Pączka, wiceprzewodniczący Federacji Przedsiębiorców Polskich.

Bo tych nielegalnych jest ciągle zbyt wielu. O ile udział nielegalnych gier hazardowych w całej branży od lat procentowo spada, o tyle w ujęciu nominalnym rośnie. Według Ministerstwa Finansów szara strefa gier i zakładów online w 2016 r. wynosiła 80 proc. całego rynku, dziś to legalna część odpowiada za 80 proc. przychodów. Ale rynek hazardowy rośnie w bardzo szybkim tempie, więc nominalnie i szara strefa jest większa. Według UN Global Compact Network Poland na nielegalnym hazardzie Skarb Państwa mógł stracić w 2016 r. ok. 150 mln zł, a w 2019 r. już 570 mln zł.

Czas na kolejne kroki

Pozytywne zmiany na rzecz zmniejszenia szarej strefy zaszły w 2017 r. wraz z nowelizacją ustawy hazardowej, ale czas pójść dalej – wskazują eksperci Federacji Przedsiębiorców Polskich.

– Najważniejszym element zmian jest możliwość informowania klientów, co jest legalne, a co nie jest na tym rynku. Potrzebna jest bardzo szeroka kampania informacyjna. Z drugiej strony potrzebna jest zmiana przepisów dot. promocji i reklamy, a dziś legalnie działające podmioty na rynku nie tylko nie mogą informować, ale też promować i reklamować swoich usług. A w badaniach widać wyraźnie, że przydałoby się takie poluzowanie przepisów – podkreśla Arkadiusz Pączka.

Zdaniem eksperta, dyskusji wymaga być może również kwestia stawek podatkowych w branży hazardowej. Ponadto czy kwestia pokera online, który dziś jest zupełnie w szarej strefie. I to jest doskonały moment na taką dyskusję z resortem finansów, by zmiany móc wprowadzić już od 1 stycznia 2022 r.