POSŁUCHAJ PODCASTU

– Unia Europejska jest już na bardzo zaawansowanym poziomie transformacji energetycznej, a my dopiero ten proces zaczynamy. I ta różnica jest coraz bardziej widoczna. Wciąż mamy szansę ją dogonić, ale to okno powili się zamyka, a nic nie wskazuje na to, żebyśmy to wykorzystali. A to nie tylko gra o to, czy energia będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych, czy będzie produkowana w elektrowni atomowej, ale walka o konkurencyjność gospodarki – inwestycje zagraniczne, a co za tym idzie miejsca pracy – mówi Jakub Wiech.

– Należy maksymalnie prosto tłumaczyć, dlaczego potrzebujemy transformacji energetycznej i położyć akcenty na to, jak polityka klimatyczna Unii Europejskiej wpłynie na nasze codzienne życie, a więc że wyrówna naszą sytuację energetyczną z sytuacją mieszkańców Zachodu. Zmiany, o których mówimy nie są rewolucyjne w przygniatającej większości państw stowarzyszonych – kontynuuje redaktor naczelny portalu Energetyka24.com. – To my jesteśmy krajem, który odstaje – dodaje podkreślając samotność strategiczną Polski.

Zmiany zachodzą nawet wśród konserwatystów

Jednocześnie Jakub Wiech zwraca uwagę, że pewne zmiany na scenie politycznej już zaszły: nawet konserwatywne ugrupowania polityczne w Polce mocno przywiązane do węgla, mają świadomość potrzeby zmian i nie stawiają twardego weta nowym technologiom, przy czym w jego ocenie najlepszy program w zakresie energetyki ma partia Razem. Przy tej okazji zwraca uwagę na to, że wciąż nie przyjął się w Polsce trend opracowywania poszczególnych części programów przez zaplecza eksperckie.

Z jednej strony gość Forum IBRiS uważa, że kampania wyborcza może być w obszarze polityki energetycznej ciekawa, z drugiej zaznacza, że może i tym razem nie obyć się bez zupełnie niekompetentnych wypowiedzi polityków.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„Partie polityczne, te które walczą o masowego wyborcę, zauważyły, że żeby uzyskać jego poparcie, trzeba coś mu obiecywać. I to było coś, z czym my wolnościowcy, wolnorynkowcy, od dekad właściwie walczyliśmy. Zawsze mówiliśmy, że my wam nic nie damy, ale my wam też nic nie zabierzemy” – mówi poseł Artur Dziambor w podcaście Forum IBRiS.

„I problem polega na tym, że Prawo I Sprawiedliwość przez te osiem lat nauczyło społeczeństwo, żeby czekać na to, co partia polityczna, która będzie rządziła, da. I do tego się dostosowują inne partie. Jeżeli PiS mówi: damy 500 plus, trzynastą, czternastą emeryturę i co tam jeszcze wymyślimy, pewnie podwyższenie najniższej krajowej do 4 tys. zł padnie w kampanii wyborczej, to jakoś trzeba to próbować przebić. Jak? Tylko innymi programami socjalnymi, na które Prawo i Sprawiedliwość nie wpadło” – dodaje.

A więc ten wyścig trwa i jest to wyścig maksymalnie nieodpowiedzialny, bo jest proinflacyjny. „A przez to ludzie będą już do końca świata nauczeni, że po prostu możemy czekać z wyciągniętą ręką, co im tam partia polityczna da i będą dziękować do końca świata swojemu dobroczyńcy.

Tak nie powinno być” – podkreśla poseł Dziambor.

Jego zdaniem przez to polityka w Polsce właściwie się skończyła w momencie, gdy Prawo i Sprawiedliwość zaczęło ten proceder, bo partie polityczne już nie zajmują się swoją ideową pracą.

Nawet dyktatura libertarian w Sejmie nie zmieni Polski z dnia na dzień

Ale Konfederacja w tym populistycznym wyścigu biegnie. Od dawna powtarza, że należy zlikwidować podatek PIT, zlikwidować ZUS i wyjść z Unii Europejskiej. Ale kiedy okazało się, że wychodzi z marginesu sceny politycznej i może mieć realne szanse na współrządzenie, nagle zmiękcza przekaz, a jej lider w mainstreamowych mediach mówi, że PIT-u, ZUS-u, ani 500+ nie zlikwiduje, bo się nie da, z UE też właściwie wyjść się nie da, a jak zmniejszyć te „rozbuchane” wydatki państwa wie, ale na razie nie powie. Nie przeszkadza mu to jednak nadal powtarzać radykalnych haseł w social mediach, udając, że to wszytko jednak da się zrobić.

„Jeżeli chodzi o PIT, to akurat okazało się, że da się to zrobić, bo PiS właśnie obniżył PIT, tylko jednocześnie podwyższając i tworząc kilkadziesiąt innych podatków przy okazji, żeby kasyno ostatecznie wygrało. Ale rzeczywiście PIT dzisiaj mamy na poziomie 12 proc. i jest to najniższy PIT, od kiedy w ogóle PIT istnieje” – mówi Dziambor.
I dodaje, że da się go jeszcze bardziej obniżyć, a jeżeli da jeszcze bardziej obniżyć, to znaczy, że da się też jego zlikwidować.

„Ale wiadomo, że to nie jest tak, że w momencie gdy partia wolnorynkowa zyska 45 proc. i dyktaturę w Sejmie, następnego dnia zlikwiduje ZUS. To nie działa w ten sposób. Tak się po prostu zwyczajnie tego nie da zrobić, bo zobowiązania państwa wobec emerytów i wobec przyszłych emerytów są gigantyczne i na pokrycie tych zobowiązań nie ma w tym momencie dobrego scenariusza. Nie ma rozwiązania, które pozwoliłoby rzeczywiście na wyjście z tego systemu z dnia na dzień. Żeby wyjść z tego systemu w ramach zgody narodowej potrzeba wielu dekad, pokoleń” – przyznaje Dziambor.

A więc liberałowie i libertarianie mydlą oczy swoim wyborcom? „To strategia małych kroków, ale trzeba jednocześnie pokazywać wyborcom ostateczny rezultat” – wyjaśnia Artur Dziambor.

500+ powinno zostać, ale inaczej

„Uważam, że należy zlikwidować 500+ w tej formie, ale powinno pozostać jako odpis podatkowy od pensji. Tak jak to powinno być od początku” – uważa prezes Wolnościowców.

„Gdyby tak było, to ja bym tego nie krytykował. Bo rzeczywiście ludzie, którzy mają dzieci w porównaniu z tymi, którzy dzieci nie mają, mają życia zupełnie inne i zupełnie inną strukturę wydatków” – mówi poseł.

„Szczególnie teraz, gdy nasza demografia pada, rzeczywiście należałoby docenić tych ludzi, którzy poświęcają się w ten sposób, bo to jest poświęcenie części budżetu, stylu życia. I można było zrobić to dobrze, a nie po pisowsku, czyli można było to zrobić w ten sposób, żeby człowiek dostawał po prostu o 500 zł wyższą pensję” – dodaje.

Tylko wtedy nie byłoby konieczności ani możliwości, żeby taki człowiek dziękował Kaczyńskiemu za te 500 zł. Tak samo jak można było emerytury po prostu waloryzować uczciwie zgodnie z inflacją, co jest naturalne w każdym państwie, zamiast rozdawać trzynastkę i czternastkę.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Większość, bo 53,6 proc. badanych dobrze ocenia reakcję władz na incydent w Przewodowie pod Hrubieszowem – wynika z badania IBRiS. Ale tamto wydarzenie powinno otworzyć dyskusję nie tyle na temat tego, jaka była reakcja rządu, ale na temat przygotowania społeczeństwa na takie sytuacje w przyszłości, a nawet na wojnę. A według Gen. Bogusława Packa Polacy nie są odpowiednio przygotowani. Właściwie nie są przygotowani wcale.

Obrona ludności w Polsce leży od kilkudziesięciu lat

Piętą achillesową Polski są schrony, a przecież nie możemy wykluczyć, że za 5 albo 10 lat rozpocznie się coś poważnego skierowanego w Polskę – uważa Gen. Bogusław Pacek.

„Gdzie mamy magazyny, z których można pobrać maskę przeciwgazową i płaszcz ochronny gdyby doszło do skażenia? Nie dość, że Polska ma przygotowane tego typu zasoby tylko dla 3 proc. społeczeństwa, to jeszcze nikt nie wie właściwie, gdzie się udać, gdzie jest najbliższym schron” – mówi Gen Pacek. „Obrona cywilna i obrona ludności w Polsce leży od kilkudziesięciu lat.” – dodaje.

W razie jakiegoś zagrożenia są dwa wyjścia: albo powiedzieć o tym społeczeństwu, żeby mogło się przygotować, zrobić zapasy żywności, a nawet kupić odzież ochronną albo nie mówić w obawie przed paniką, albo jeszcze gorzej, w obawie przed krytyką władz.

„Kraje europejskie, w tym Polska, wybrały taktykę „nie mówić”, a ja od początku wojny w Ukrainie jestem przekonany, że Polacy powinni więcej wiedzieć.” – mówi Generał.

To nie Putin jest najgroźniejszy

Wojna rozpętana przez Rosję jest być może największym zagrożeniem dla świata od II wojny światowej, ale jest ktoś jeszcze groźniejszy niż Rosja – to Chiny – zwraca uwagę gen. Pacek. „Chiny od 2013 r przygotowują się do wojny. Nie czas przesądzać, czy to one czy jednak USA wykonają pierwszy krok i rozpoczną tę wojnę, bo nie będą miały innego wyjścia, by zahamować ekspansję Chin” – mówi Generał.

Wskazuje jednak, że Chiny są dziś najszybciej rozwijającym się militarnie państwem na świecie. Zrezygnowały z trzeciej pozycji sprzedawcy uzbrojenia, wycofując się dopiero na szóstą pozycję, prawdopodobnie będą dysponowały sztuczną inteligencją na polu walki, w kosmosie mogą być już bardziej zaawansowane niż Stany Zjednoczone i do tego gwałtownie przyspieszyły rozwój broni jądrowej – nikt nie wie, ile głowic nuklearnych już mają, ale prawdopodobne jest że wcale nie 200, jak powtarza się od lat, ale 500, a same Chiny otwarcie mówią, że dążą do zrównania w najbliższej przyszłości swojego potencjału jądrowego z tym amerykańskim.

Czy Chiny zaatakują? „Sądzę, że ten konflikt jest nieuchronny, to jest kwestia czasu. Choć być może uda się w jakiś sposób go ominąć, jeśli jedno z państw – USA lub Chiny – pogodzą się z utratą swojej pozycji” – mówi gen. Pacek.
„Gdyby nie było wojny w Ukrainie, była duża możliwość, że Chińczycy zdecydują się na siłowe przejęcie Tajwanu nie czekając na rok 2049, czyli na setną rocznicę powstania Chińskiej Republiki Ludowej. Xi w jednym z przemówień termin na przejęcie Tajwanu skrócił do 2029 r., a potem sygnalizował, że może się to stać jeszcze szybciej. A Stanu Zjednoczone zdają sobie sprawę z tego, że im więcej czasu dają Chinom, tym mniejsze są szanse USA w tej potencjalnej wojnie” – dodaje.

I konkluduje: „wszystko wskazuje na to, że świat drugiej połowy XXI wieku będzie światem chińskim, w którym Amerykanie będą musieli zejść z pudła, z pierwszego miejsca”.

Wojna w Ukrainie jest korzystna dla USA i Polski

„Rezultaty wojny w Ukrainie są korzystne dla dwóch państw – USA i Polski. Dla USA dlatego, że dzięki wojnie w Ukrainie mają szansę wyeliminować jednego ze swoich czterech przeciwników, a wyeliminowanie Rosji bardzo poważnie zwiększa szanse USA w ewentualnej wojnie z Chinami” – mówi gen. Pacek.

A dla Polski? Dlatego że Rosja po 1991 r. już od pierwszych dni zaczynała pokazywać kły. „Tu nie ma miejsca na złudzenia, Polska dla Rosji jest od dawna ważnym celem, moim zdaniem ważniejszym niż kraje bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia. Dziś jasne dla mnie jest, że Rosja nie ma już siły, by uderzyć na inne państwo poza Ukrainą, bo poza bronią jądrową nie dysponuje już niczym, co zapewniłoby jej zwycięstwo” – uważa gen. Pacek.

Czas zainwestować w coś jak radio Wolna Europa dla Rosjan

Część pieniędzy, które Zachód przeznacza na rakiety w wojnie w Ukrainie dobrze byłoby przeznaczyć na różnego typu działania informacyjne docierające do rosyjskiego społeczeństwa na wzór radia Wolna Europa – proponuje Generał.
„To byłby błąd, gdybyśmy potraktowali całe społeczeństwo rosyjskie jako przeciwnika świata Zachodu” – uważa gen. Pacek.

POSŁUCHAJ PODCASTU

W Forum IBRiS pytamy autora tekstu „Awatary geopolityki” („Znak”, październik 2022) dlaczego tak popularne stały się kanały na YouTubie poświęcone geopolityce.

Rozmówca Forum IBRiS zauważa, że z jednej strony „geopolityczną gawędę” cechuje upraszczanie złożonej materii stosunków międzynarodowej, z drugiej zajmujący i elokwentny sposób opowiadania, który odwołuje się do leków, obaw, nadziei, społeczeństwa. Zwraca także uwagę na znaczenie mediów społecznościowych dla popularyzacji tego rodzaju treści.

„Drabina eskalacyjna” czy „piwot” to hasła znane każdemu, kto choć raz zetknął się z twórczością np. Jacka Bartosiaka i Piotra Zychowicza. „Język jest sprytnym zabiegiem, który buduje wspólnotę. Zwiększa autorytet osoby mówiącej, ale daje także poczucie wspólnoty z grupą osób, które wiedzą czym jest np. drabina eskalacyjna” – dr hab. Łukasz Fyderek analizuje język, którym posługują się geopolitycy-amatorzy na YouTubie. „Książka nabiera charakteru symboli statusu czy przynależności do danej grupy” – kontynuuje badacz.

Geopolityczna gawęda czy akademicki wywód?

„Można znaleźć tam niemal każdą prognozę przyszłości wydarzeń międzynarodowych, bo ta gawęda jest bardzo niespójna, zarówno warstwie opisowej tego, co dzieje się teraz, jak i w tej, która dotyczy tego, co robić” – rozmówca Forum IBRiS zauważa przy tym, że pytania zadawane przez Bartosiaka i Zychowicza stymulują debatę publiczną, choć oni sami udzielają na nie odpowiedzi, które są niekonsekwentne: niektóre z filmików czy tekstów przeczą sobie, czego przykłady w rozmowie z Forum IBRiS podaje ekspert.

Czy profesor ma szansę z geopolitykiem-influencerem? Dr hab. Łukasz Fyderek jest jednak optymistą: „Bartosiak i Zychowicz przetarli pewien szlak. Wielu naukowców i ośrodków akademickich zostało wyrwanych z poczucia, że wszystko jest jak dawniej i uświadomiło sobie, że należy wyjść ze strefy komfortu i prezentować swoje treści w nowej formie”.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Polacy w zasadzie nie mają nic przeciwko inflacji, byliby w stanie zaakceptować wzrost cen, jeżeli tylko ich zarobki rosłyby przynajmniej w takim samym tempie – twierdzi tak 55 proc. Polaków badanych przez IBRiS.

Ale czy to ogóle możliwe? Czy Polacy aby na pewno zdają sobie sprawę, jak wyglądałby ich świat, gdyby ceny rosły w Polsce w tempie, powiedzmy, 50 proc. rocznie, a ich zarobki zwiększałyby się o 55 proc. rok do roku?

„Takiej sytuacji po prostu nie dałoby się utrzymać” – wyrywa z iluzji dr Łukasz Rachel, ekonomista z University College London i grupy Dobrobyt na Pokolenia. To po prostu mrzonka. Ale co właściwie by się wydarzyło? „Gospodarka by się rozchwiała, a ludzie nie byliby w stanie podejmować racjonalnych ekonomicznie decyzji, przez co obniżałby się ich poziom życia” – wyjaśnia ekonomista. I dodaje, że do takiej sytuacji po prostu nie można dopuścić.

Walka z inflacją mogła być bezkosztowa rok temu, dziś musi zaboleć

„Czas na miękkie lądowanie, na okiełznanie inflacji bezkosztowo, tzn. bez wzrostu bezrobocia czy recesji w gospodarce, był rok temu. Już wtedy było widać, że polska gospodarka jest przegrzana„ – mówi dr Rachel. Dziś nie ma już szans na obniżenie inflacji bez poniesienia kosztów i trzeba działać zdecydowanie.

Jak? Według dr. Rachela, stopy procentowe powinny zostać jeszcze podniesione i to nawet docelowo do 9-10 proc. Przy czym trzeba je na chwilę podnieść nawet wyżej, by ten poziom docelowy „zaatakować” od góry. Musimy mieć główną stopę procentową docelowo na poziomie 10 proc.? Trzeba ją podnieść do 10,5-11 proc., żeby dać sygnał i wyraźnie zaatakować oczekiwania inflacyjne, które ciągle rosną, ciągle podwyżkom stóp procentowym uciekają.

Według ekonomisty małe, symboliczne i powolne podwyżki stóp małymi krokami, nawet, jak zmierzające do tego samego celu 10 proc., spowodują, że cel będzie się oddalał – nie uda się zbić oczekiwań inflacyjnych i trzeba będzie podnieść docelową stopę procentową jeszcze wyżej. To jak ciągłe gonienie króliczka, który ucieka i trudno go dogonić.

Wcale jednak nie jest powiedziane, że stopy procentowe muszą zostać podniesione do 10 proc. bez względu na wszystko. Wystarczyłyby mniejsze podwyżki, gdyby działania wsparła odpowiednia komunikacja banku centralnego. Tylko że są bardzo niewielkie szanse na to, że to się wydarzy i NBP nagle zmieni komunikację. Powód? Inflacja stała się tematem politycznym, a wielu twierdzi, że bank centralny nie jest niezależny od sfer rządowych.

Brak podwyżek grozi tym, że pójdziemy w ślady Turcji

A co jeśli, jak chcieliby Polacy i jak zapowiada od tygodni RPP, kolejnych podwyżek stóp jednak nie będzie? Z badania IBRiS wynika, że jedynie 17 proc. badanych uważa, że RPP powinna dalej stopy podnosić, 35 proc. zaś jest zdania, że należy je pozostawić na obecnym poziomie. Dodatkowo aż co czwarty badany uważa, że stopy należy obniżyć.

Dr Rachel jest przekonany, że to, czego chcą Polacy, skończyłoby się dla nich bardzo źle. Doprowadziłoby do odkotwiczenia oczekiwań inflacyjnych dokładnie tak jak w Turcji. Tam inflacja na poziomie takim jak w Polsce była niecałe dwa lata temu, dziś już dawno przekroczyła 70 proc.

Taki scenariusz byłby wysoce prawdopodobny, gdyby RPP stopy obniżyła. Ale nawet jeśli po prostu pozostawi je bez zmian, jest całkiem możliwe, że Polska wejdzie na ścieżkę Turcji.

Czy jednak radykalnie podniesienie stóp procentowych nie grozi nam wybuchem bezrobocia? Przeciwnicy podwyżek stóp straszą właśnie takim scenariuszem i powtórką z bezrobocia, do którego doprowadził lata temu prof. Leszek Balcerowicz.

W dodatku o ile Polacy są w stanie zaakceptować koszty walki z inflacją pod postacią recesji – według badań IBRiS zgodziłoby się na to 47 proc. badanych, przeciwnego zdania jest 32 proc. – to już skoku bezrobocia Polacy nie są w stanie zaakceptować. 43 proc. nie zaakceptowałaby tego jako koszty walki z inflacją, a niecałe 42 proc. mówi „tak”, jeśli tak trzeba.

Dr Rachel jednak uspokaja – wybuch bezrobocia nam nie grozi, trudna sytuacja na ryku pracy pojawi się raczej pod postacią niższych wynagrodzeń, ale nie masowych zwolnień.

Czy będziemy opalać się w cieniu wiatraków?

Dyskusja o farmach wiatrowych na Morzu Bałtyckim dynamicznie się rozwija. Zgodnie z raportem IBRiS pt. Transformacja energetyczna w percepcji Polaków i Europejczyków, 61 proc. respondentów z Polski uważa, że lepiej budować wiatraki na morzu niż na lądzie. Ale jednocześnie niemal połowa Polaków wierzy, że będą one widoczne z plaży. Czy zaburzą widoki na horyzoncie? Czy będą przesłaniały słońce? M.in. o tym Marcin Duma, Prezes IBRiS, rozmawiał z Burmistrzem Władysławowa Romanem Kużelem i Dyrektorem ds. regulacji PSEW Piotrem Czopkiem.

Transformacja energetyczna – raport

I edycja Horyzontu IBRiS rozpoczęła się od prezentacji raportu pt. Transformacja energetyczna w percepcji Polaków i Europejczyków. Zgodnie z zaprezentowanymi wynikami, 72% Polaków obawia się zmian klimatu. W związku z tym, by chronić środowisko naturalne, 80% badanych deklaruje ograniczenie zakupu nowych ubrań, 69% wybiera transport publiczny, a 38% może zrezygnować z jedzenia mięsa. Jednak już tylko co piąty Polak jest skłonny, w ramach troski o klimat, płacić więcej za paliwo, a po 22% może płacić więcej za ogrzewanie czy żywność. Czy zatem ochrona klimatu zamyka się w warstwie deklaracyjnej? Marcin Duma, Prezes IBRiS rozmawiał o tym z prof. Alicją Sekułą z Politechniki Gdańskiej i dr. Krzysztofem Księżopolskim ze Szkoły Głównej Handlowej.

Duży atom nad morzem czy małe elektrownie rozsiane po Polsce?

Niemal 60% Polaków jest zdania, że Polska potrzebuje energetyki jądrowej, 58% uważa nowoczesne elektrownie jądrowe za bezpieczne, a 43% wyraża opinię, że lepiej jest wybudować kilka małych tego typu obiektów niż jeden duży na Pomorzu. Zatem – czy energetyka jądrowa rzeczywiście jest Polsce potrzebna? A jeśli tak, to jaki wpływ na społeczności lokalne będzie miało jej wprowadzenie do miksu energetycznego? Na te pytania, w rozmowie z Kamilem Smogorzewskim, Dyrektorem ds. komunikacji IBRiS, odpowiadali Roman Kużel, Burmistrz Władysławowa i Adam Juszczak, Starszy Analityk w Polskim Instytucie Ekonomicznym.

Polak na wakacjach był raczej za granicą

W urokliwej Willi Victor, podczas I edycji Horyzontu IBRiS zaprezentowany został raport pt. Polak na wakacjach. Zgodnie z nim, Polacy w 2022 roku częściej niż rok temu wyjeżdżali na wakacje za granicę, jeśli wyjechali, to raczej samochodem, a w drodze zatrzymują się na stacjach PKN ORLEN i w McDonald’s. Wyniki zawarte w raporcie komentują jego twórcy: Marcin Duma, Prezes Zarządu IBRiS, Michał Kowalczyk, Dyrektor ds. badań IBRiS i Kamil Smogorzewski, Dyrektor ds. komunikacji IBRiS.

Pomorze na wakacjach

„Mała, 10-tysięczna gmina, w wakacje zamienia się w 100-tysięczne miasto” – mówił Roman Kużel, Burmistrz Władysławowa podczas I edycji Horyzontu IBRiS w Jastrzębiej Górze. Drugim z rozmówców Marcina Dumy, Prezesa IBRiS, był Marszałek Województwa Pomorskiego Mieczysław Struk.

Wiatraki na lądzie czy na morzu?

Zgodnie z raportem IBRiS pt. Transformacja energetyczna w percepcji Polaków i Europejczyków, 55% Polaków uważa, że farmy wiatrowe nie psują walorów turystycznych miejsc, w których są wybudowane, natomiast 61% badanych wskazuje, że lepiej jest stawiać wiatraki na morzu niż na lądzie. Jaka jest różnica pomiędzy farmami wiatrowymi na lądzie i na morzu? Co będzie lepsze dla polskiej energetyki? M.in. o tym Kamil Smogorzewski, Dyrektor ds. komunikacyjnych IBRiS rozmawiał z Szymonem Wojnickim, Prezesem Energa Green Development oraz Łukaszem Tomaszewskim, Zastępcą Dyrektora w Departamencie Odnawialnych Źródeł Energii Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

Wizerunek Pomorza

Pomorze to nie tylko turystyczny pas nadmorski, ale również Kaszuby, Kociewie czy też Żuławy Wiślane. Każdy z tych subregionów oferuje unikatową ofertę dla polskich i zagranicznych turystów. Jaką? O tym Marcin Duma, Prezes IBRiS, rozmawiał z Marszałkiem Województwa Pomorskiego Mieczysławem Strukiem oraz Dyrektorką Departamentu Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego i Prezeską Zarządu Pomorskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej Martą Chełkowską.

Zamiast rozdawać 500+, lepiej już obniżyć podatki

Czy PiS straci władzę w kolejnych wyborach? Przekonanych do tego jest 53,2 proc. badanych (z czego 23,2 zdecydowanie, a 30 proc. raczej tak). Na utrzymanie władzy przez PiS w trzeciej kadencji stawia 27,5 proc. społeczeństwa (zdecydowanie 10,3 proc., raczej 17,2 proc.). Jest więc jasne, że wiara w kolejne zwycięstwa topnieje i to także wśród wyborców Prawa i Sprawiedliwości. 16 proc. z nich uważa, że partia straci władzę. To problem dla Jarosława Kaczyńskiego. Nie jest tajemnicą, że wyborcę niezdecydowanego trudniej przekonać do oddania głosu, niż tego, który szczerze wierzy w sukces popieranej przez siebie formacji.

Zupełnie inne emocje udzielają się wyborcom opozycji. W to, że PiS ostatecznie utraci władzę, wierzy aż 76 proc. z nich (33 proc. jest zdecydowanie przekonana, 43 proc. raczej). Bardziej przekonani są do tego wyborcy Lewicy (47 proc. gorliwie w to wierzy), Konfederacji (41 proc.) niż Koalicji Obywatelskiej (32 proc.) i Szymona Hołowni (30 proc). Najbardziej powściągliwi pozostają wyborcy PSL (tylko 3 proc. mocno wierzących, wobec 88 proc. raczej przekonanych, że PiS utraci władzę). Warto podkreślić, że aż 19,2 proc. wyborców w ogóle nie chce przewidywać politycznej przyszłości.

O jaką Polskę chcesz walczyć?

To pytanie, które Grzegorz Brzęczyszczykiewicz słyszał kilkukrotnie w „Jak rozpętałem II Wojnę Światową”, a które zadaje sobie dziś wielu wyborców. IBRiS sformułował je jako „Czy odsunięcie PiS od władzy jest ważniejsze niż to jaka Polska będzie po PiS-ie?”. Za wszelką cenę obecnej władzy pozbyć się chce 36,1 proc. wyborców z czego dla 21,8 proc. jest to zdecydowanie ważniejsze niż kształt przyszłej władzy, a dla 14,3 proc. raczej ważniejsze. Kształt wyłonionej z nowego – nomen omen – ładu Polski jest wyjątkowo istotny dla 30,5 proc. wyborców (mniej więcej pokrywa się z poparciem dla PiS) oraz raczej istotny dla 18,9 proc.

Obóz tych, dla których pryncypia przyszłego rządu są istotne jest więc liczniejszy – łącznie liczy 49,6 proc. respondentów, a dodajmy, że 14,3 proc. w ogóle nie wypowiedziało się na ten temat. To zdecydowanie kamyczek do ogródka opozycji, wewnątrz której obecnie trwa spór czy lepiej do wyborów przystępować osobno czy w ramach jednej listy wyborczej. Wygląda na to, że wyborcy chcieliby poznać kształt i priorytety przyszłego rządu już dziś, a nie po wyborach.

Najmniejszą wagę dla składu przyszłego rządu przykładają młodzi. To o tyle ciekawe, że mowa o pokoleniu, które często posądzane jest o ideowość i myślenie życzeniowe. Tymczasem, aż 34 proc. z nich chce po prostu odsunięcia PiS od władzy. W żadnej innej grupie wiekowej liczba respondentów odpowiadających w ten sposób nie przekroczyła 30 proc. Do tego dodajmy osoby z wyższym wykształceniem 33 proc. oraz wyborców Konfederacji, z których aż 67 proc. deklaruje, że ważniejsze jest odsunięcie PiS od władzy, niż to kto dokładanie będzie rządził. To ważny sygnał dla samej Konfederacji i dla tych, którzy uważają, że konserwatywne elektoraty łatwo się sumują.

Opozycja nie jest gotowa

Pytanie dotyczące tego, czy PiS należy odsunąć od władzy niezależnie od tego, kto będzie rządził, doskonale uzupełnia się z pytaniem o to, czy opozycja jest gotowa do przejęcia władzy. Według większości respondentów – nie jest. A uważa tak 54,8 proc. badanych, z czego 24,7 proc. zdecydowanie, a 30,1 proc. raczej nie. Odmiennego zdania jest 34,1 proc. ankietowanych – z czego 16,2 proc. zdecydowanie uważa, że jest gotowa, a 17,9  proc., że raczej jest. Widać, że wiara w porozumienie między opozycyjnymi partiami jest nikła.

Co ciekawe, im wyższy dochód tym mniejsza wiara w zdolność do rządzenia opozycji. Wśród osób zarabiających 2000 złotych miesięcznie, w dobre rządy opozycji nie wierzy 23 proc. badanych, wśród zarabiających tysiąc złotych więcej, już 27 proc. Otrzymujący do 4000 złotych w 32 proc. nie wierzą w opozycję, ci którzy zarobili do 5000 już w 35 proc., a zarabiający powyżej 7000, aż w 46 proc. Wygląda więc na to, że zamożniejsi wyborcy opozycji głosują na nią, bo po prostu nie jest PiS-em, a nie dlatego, że wierzą w jej zdolność do modernizacji kraju.

Rozwiązaniem premier techniczny?

IBRiS zapytał także o to, kto najbardziej nadawałby się na premiera. Najwięcej osób wskazało Mateusza Morawieckiego (30,3 proc), który z pewnością otrzymał premię związaną z tym, że obecnie piastuje ten urząd. Na drugim miejscu znalazł się Donald Tusk. Premier w latach 2007-2014 nadaje się na powrót do KPRM według 20,7 proc. wyborców. Zaskakiwać może trzecie miejsce w sondażu. Mimo, że PSL balansuje na granicy progu wyborczego, to Władysław Kosiniak-Kamysz nadaje się na premiera dla 11,4 proc. wyborców. Wysoki wynik koncyliacyjnego Kosiniaka-Kamysza, może poniekąd wynikać z poprzedniego pytania o to czy opozycja jest gotowa do przejęcia władzy. Być może wyborcy spodziewają się, że w tak podzielonej grupie partii, najlepszym spoiwem byłaby osoba, która w powszechnym przekonaniu jest ugodowa i lubi dążyć do kompromisu. Na kolejnych pozycjach znaleźli się Szymon Hołownia (9,4 proc.), Krzysztof Bosak (6,4 proc.) oraz Adrian Zandberg (2,9 proc.). Wynik powinien być co najmniej zastanawiający dla Szymona Hołowni, który jako jedyny z wymienionych „kandydatów” kieruje partią sygnowaną własnym nazwiskiem.

***

O wynikach tego badania rozmawiamy w podcaście Forum IBRiS z prof. Radosławem Markowskim. POSŁUCHAJ ROZMOWY:

Na domiar złego obok rozpędzającej się „delty” do Europy przywędrował omikron, czyli nowy wariant koronawirusa, który budzi lęk wśród naukowców.  W obliczu tych faktów powoli staje się jasne, że polski rząd zacznie naśladować sąsiadów i wprowadzi nowe obostrzenia. Jak przyjmą je zatem Polacy?

Szkoły powinny pozostać otwarte

Z przeprowadzonego przez Instytut Badań Rynkowych i Społecznych sondażu wynika, że zwolennikami lokalnych lockdownów jest 53,1 proc. Polaków. Nie widać tu różnicy między wyborcami obozu rządowego (52 proc.) a opozycji (54 proc.). Ciekawie wyglądają różnice w odpowiedziach różnych grup wiekowych. Najmłodsi popierają takie ograniczenia w 39 proc. – jest to wyższy odsetek niż u trzydziestolatków, z których gotowych zgodzić się na lockdown jest tylko 24 proc. Można to tłumaczyć tym, że dla wielu dwudziestolatków „obostrzenia” oznaczają zamknięcie szkoły czy uczelni. Ich starsi znajomi często poszli już na swoje, a lokcdown wywołuje u nich myśl o zwolnieniach lub konieczności zamknięcia swojego biznesu. Czterdziestolatkowie stoją już pewniej w dorosłym życiu i godzą się na lockdown w ponad 60 procentach. Podobnie jest z pięćdziesięcio- (63 proc.) i sześćdziesięciolatkami (64 proc.). Mniej przychylnie nastawieni do lokalnych lockdownów są za to jednak najstarsi respondenci. W tej grupie wiekowej tylko 49 proc opowiedziało się za takim rozwiązaniem, mimo że to grupa najbardziej narażona na skutki epidemii COVID-19.

Niewielu jest zwolenników zamykania szkół (21,9 proc). Skala związanych z tym problemów jest najwyraźniej tak duża, że zarówno rodzice, jak i uczniowie nie chcą sobie dokładać kolejnych. Dość powiedzieć, że grupę, w której pomysł wprowadzenia szkolnego lockdownu zyskał ponadprzeciętną popularność, stanowiły osoby deklarujące brak zainteresowania życiem publicznym (62 proc). Tym samym doniesienia o negatywnych konsekwencjach nauki zdalnej, mogły do nich po prostu nie dotrzeć.

Zdecydowane „nie” dla obowiązkowych szczepień

Nieco więcej entuzjazmu wzbudza możliwość sprawdzania certyfikatu covidowego przez pracodawcę oraz ograniczenia dla osób niezaszczepionych w miejscach publicznych. Pierwszy z tych postulatów spodobał się 42,5 proc. ankietowanych – i tu lekka przewaga była po stronie wyborców PiS (53 proc. wobec 49 proc. wyborców opozycji). Znów warto spojrzeć na rubrykę przedstawiającą wiek ankietowanych. Pracodawcy ze swoich szczepień chce się spowiadać jedynie 28 proc. najmłodszych ankietowanych. Wynik wyraźnie rośnie wraz z wiekiem, by znów spaść u najstarszych respondentów. Nie powinno też dziwić, że entuzjazmem wobec tego pomysłu zapałali najlepiej zarabiający ankietowani. Aż 71 proc. badanych, których zarobki przekraczają 7000 złotych miesięcznie, chciałoby sprawdzić paszporty covidowe swoich pracowników i współpracowników.

Jednak prawdziwe poruszenie i bunt Polaków wywołuje pytanie o obowiązkowe szczepienia. Tu opór jest poważny i dotyczy niemal każdej z ankietowanych grup. Z sondażu United Surveys dla radia RMF FM wynika, że zwolennikami takiego rozwiązania jest jedynie 17 proc. ankietowanych. Różnica między wyborcami PiS a opozycji jest w tym wypadku praktycznie żadna – wynosi zaledwie 3 punkty proc. Co więcej, przeciwko obowiązkowym szczepieniom byli wszyscy ankietowani do 29 roku życia. Wśród trzydziestolatków za wprowadzeniem takiego przymusu było tylko 9 proc. ankietowanych. Liczba pozytywnych odpowiedzi na to pytanie rośnie wprawdzie z wiekiem, ale nawet jeśli obowiązkowe szczepienia byłyby w interesie 70 latków, to taką decyzję gotowych byłoby poprzeć tylko 36 proc. z nich. Pytanie o obowiązkowe szczepienia, to relatywnie rzadki przypadek. Polacy są w tej sprawie zgodni, jak w żadnej innej. Wynik w żadnej z badanych grup nie przekroczył 50 proc. pozytywnych odpowiedzi.

Dla porównania, z badań wykonanych na zlecenie niemieckiej telewizji ZDF w dniach 23-25 listopada wynika, że obowiązek szczepień popiera 69 proc. Niemców. To wzrost o 25 punktów procentowych względem poprzedniego badania, wykonanego jeszcze przed nadejściem czwartej fali epidemii.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„To nie jest prosty sondaż. Pytaliśmy respondenta o szansę zagłosowania na każdą partię. Dane te odmalowują nam rzeczywistość w mniej czarno-białych barwach niż zwykły sondaż preferencji wyborczych. To jest określanie pola gry dla poszczególnych partii politycznych. Wskazanie o co mogą się starać, a gdzie znajduje się ściana dla danego ugrupowania”. – mówi  o najnowszym badaniu potencjału wyborczego szef IBRiS Marcin Duma.

Czy twardy elektorat w ogóle istnieje?

Według danych IBRiS, wyborca opozycyjny wykazuje bardzo podobną skłonność do zagłosowania na Polskę 2050, na Koalicję Obywatelską, na Lewicę i na PSL. – „Kwestią dyspozycji dnia jest to, na którą partię taki wyborca ostatecznie zagłosuje. Badanie jasno wskazuje, że poparcie konkretnego komitetu nie jest tu dane raz na zawsze. Wyborca opozycyjny jest taka trochę „magmą”, która buzuje i zmienia się. Z drugiej strony mamy wyborców Prawa i Sprawiedliwości, którzy takich wątpliwości mają jednak mniej.” – tłumaczy Duma.

Może zatem określanie pewnych grup wyborców mianem twardych elektoratów to nadużycie?

„Na ogół jesteśmy w stanie wyodrębnić twarde elektoraty poszczególnych ugrupowań. W tym badaniu okazuje się, że mamy do czynienia nie z twardym elektoratem KO czy Polski 2050, ale z twardym elektoratem opozycji.” – zauważa szef IBRiS.

I dodaje – „W podziałach pomiędzy ugrupowaniami wyborcy są mocno labilni. To jest bardzo ważny sygnał, bo stanowi on szansę, ale też zagrożenie dla każdego z opozycyjnych obozów. Dzisiaj decyzje wyborców opozycji są podyktowane jakością przywództwa. Widać to w wynikach najmocniejszego poparcia dla Koalicji Obywatelskiej w innych badaniach. Donald Tusk jest na tyle silną figurą w polityce, że to on przechyla szalę na korzyść KO. Pozostałe partie nie mają aż tak wyrazistych liderów”.

Potencjał trzeba wykorzystać

Zdaniem Dumy dla opozycji tego rodzaju dane mogą stanowić pewnego rodzaju zagrożenie. Tym zagrożeniem jest przede wszystkim dynamika zmian. Nie mówimy obecnie o walce opozycji z Prawem i Sprawiedliwością, ale o skazaniu na nieustanną rywalizację wewnętrzną.

Według badania, Polska 2050 Szymona Hołowni może pochwalić się największym potencjałem wyborczym z wszystkich partii opozycyjnych. „Sufit” poparcia dla ruchu Hołowni to 32,5 proc., a jeśli dodamy do tego 9 proc. respondentów neutralnych, to razem stanowi rezerwuar 41,5 proc. wyborców. – „Szymon Hołownia nie ma jeszcze obciążeń. Pozycja na jakiej umiejscawia się Polska 2050 pozwala na sięganie po wyborcę lewicowego ale też konserwatywno-liberalnego. W sondażach poparcia politycznego to ugrupowanie ma jednak kilkanaście procent. Potencjał jest tu ogromny, ale należy pamiętać, że często pozostaje on niewykorzystany. Dopóki Donald Tusk będzie mocną figurą polskiej polityki, dopóty będzie Szymona Hołownię blokował” – mówi Marcin Duma.

ZOBACZ WYNIKI SONDAŻU IBRiS

1/6

Koalicja Polski 2050 i PSL mogłaby się udać

Z analizy badania wynika, że skłonność poszczególnych elektoratów żeby przepływać między ugrupowaniami jest na tyle duża, że dzisiaj sztaby poszczególnych partii nie mogą sobie pozwolić żeby za plecami zupełnie bezpiecznie pozostawić któregokolwiek z opozycyjnych konkurentów. – „To wymusza walkę i utrudnia zjednoczenie opozycji. Mogłoby ono się okazać zabójcze dla któregoś z graczy politycznych” – podsumowuje prezes IBRiS.

Wydaje się, że bezustanna rywalizacja o laur lidera opozycji nie służy wynikom partii w jej obrębie. Czy jest jakieś wyjście z tej sytuacji? – „Biorąc pod uwagę walkę, która się toczy po stronie opozycyjnej, to gdybym miał doradzać politykom, wziąłbym Polskę 2050 i PSL i powiedziałbym „słuchajcie, zróbcie coś razem, bo możecie osiągnąć całkiem niezły efekt synergii”. PSL może wnieść niezłe wiano, a Szymon Hołownia może skorzystać z tego niemałego posagu, który PSL wniósłby do takiego związku. Jednocześnie korzystnym efektem mogłaby być redukcja wektorów napięć wewnątrz opozycji.” – wskazuje Marcin Duma.