IBRiS tym razem nie przeprowadził standardowego sondażu poparcia dla partii politycznych. Zaprezentowane dane odnoszą się do maksymalnych możliwości, jakie mają ugrupowania polityczne w polskim Sejmie. Oszacowano zatem potencjalne elektoraty, jakimi dysponują partie.

🔴 Potencjały wyborcze ugrupowań politycznych

📌 elektorat potencjalny@pisorgpl 37,9%@PL_2050 30,1%@KO_Obywatelska 27,7%@__Lewica 19,7%@nowePSL @Koalicja_PL 13,8%@KONFEDERACJA_ 7,8%#sondaż @IBRiS_PL dla @OnetWiadomoscihttps://t.co/Q665e9XvMv pic.twitter.com/9UsnKpKmC9

— IBRiS (@IBRiS_PL) June 25, 2022

Z ankiety wynika, że największy elektorat negatywny ma Konfederacja. Zdecydowanych aby na nią nie głosować jest 78,6 proc. respondentów.

Jak wskazali badani największy elektorat potencjalny ma Prawo i Sprawiedliwość. 37,9 proc. pytanych jest potencjalnie skłonnych zagłosować na tę partię. Na drugim miejscu pod względem wielkości potencjalnego elektoratu jest Polska 2050 Szymona Hołowni. 30,1 proc. respondentów potencjalnie mogłoby oddać swój głos na partię byłej gwiazdy TVN. Dopiero na trzecim miejscu znajduje się Platforma Obywatelska z wynikiem 28,3 proc. potencjalnie głosujących na tę partię.

Bardzo duży elektorat negatywny ma także Solidarna Polska. Aż 72,9 proc. głosujących jest przekonanych, że nie ma szans aby poparli tę partię. Na trzecim miejscu pod względem wielkości elektoratu negatywnego po Konfederacji i Solidarnej Polsce jest PSL. Na to ostatnie stronnictwo nie chce zagłosować 65,1 proc. pytanych.

Badanie przeprowadziła pracownia IBRiS na zlecenie Onetu, 20-21.06.2022. W badaniu wzięło udział 1094 dorosłych Polaków.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Dobre zdanie o gierkowskiej dekadzie w gospodarce wyraża 46 procent wyborców PiS i 44 procent badanych popierających Lewicę. Najbardziej dumny z polityki ekonomicznej Edwarda Gierka jest elektorat PSL i Kukiz’15 (77 procent), a najmniej KO (30 procent).

Więcej wyborców Andrzeja Dudy (41 procent) i Rafała Trzaskowskiego (39 procent) jest dumnych z tego okresu w historii polskiej gospodarki, niż odczuwa wstyd (w obu grupach to 31 procent).

Mit Gierka wciąż trwa

O miejscu Edwarda Gierka w zbiorowej pamięci, w kontekście badań IBRiS, a także dyskusji, którą wywołał poświęcony I sekretarzowi KC PZPR film w reżyserii Michała Węgrzyna, rozmawiamy z prof. Piotrem Osęką z ISP PAN.

Dlaczego Jarosław Kaczyński w 2010 roku powiedział, że „Edward Gierek był komunistycznym, ale patriotą”? I czy powtórzyłby te słowa 12 lat później? Prof. Piotr Osęka widzi w tym pewną niekonsekwencję, bo polityka historyczna PiS opiera się w dużej mierze na całkowitym odrzuceniu PRL. Historyk wyjaśnia, że lider prawicy próbował w ten sposób odczytać nastrój własnego elektoratu, w tym wiejskiego, bo dominuje mit Edwarda Gierka. Ponadto dostrzega pewne podobieństwa w budowaniu opowieści o sukcesach partii przez PiS i kulturze politycznej gierkowskiej dekady, a więc położenie akcentu – co widać np. w „Wiadomościach” – na szybki wzrost dobrobytu.

„Jarosław Kaczyński czuje pewną solidarność ze sposobem w jaki Gierek traktował państwo, chcąc być dobrym ojcem, dającym narodowi pewne dobra”

– mówi historyk.

Piotr Osęka zwraca uwagę na to, że Gierek oceniany jest na tle innych przywódców partii komunistycznej, a w przeciwieństwie do nich, nie obciążają go krwawe represje wobec opozycji.

Z nostalgią o PRL

Rozmówca Forum IBRiS wyjaśnia, że Gierek wyszedł naprzeciw rosnącym oczekiwaniom pokolenia powojennego wyżu demograficznego. Skutecznie uprawiał też to, co dziś nazwalibyśmy marketingiem politycznym. Jednocześnie historyk przypomina, że I sekretarz odchodził po 10 latach skompromitowany, z pikującym poparciem społecznym oraz w atmosferze rozczarowania, a wręcz wkurzenia i przekonania, że władza okłamuje obywateli.

Czy nostalgiczny obraz Edwarda Gierka ma również swoje źródło w rozczarowaniu III Rzeczpospolitą, a konkretnie transformacją?

„To zjawisko pamiętania na złość”

– zgadza się prof. Piotr Osęka. – Na pewno wspomnienie o Gierku, jest wspomnieniem stabilizacji – dodaje historyk, wyjaśniając przy tym, że pierwsza połowa lat 70. na tle zapaści transformacyjnej jawiła się jako czas dobrobytu. Rozmówca Forum IBRiS zauważa, że podobny sentyment w PRL budziła II RP, która przecież nie dla każdego była łaskawa, tymczasem wspominano ją wówczas z dużym rozrzewnieniem.

„ Cały PRL jest mieszaniną rzeczy pozytywnych i negatywnych. To nie był okres okrutnej okupacji, z drugiej strony należy pamiętać, że to czas zmarnowanych szans. Na podstawie źródeł stwierdzam, że negatywy przeważały nad pozytywami”

– podsumowuje prof. Piotr Osęka.

Czy w 2022 roku Zjednoczoną Prawicę czeka polityczne trzęsienie ziemi, bo Zbigniew Ziobro opuści koalicję? – Jarosław Kaczyński i PiS nie mogą pozwolić sobie na to, aby stracić 17 szabel – mówi prof. Maria Wincławska, politolożka z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Rozmówczyni Forum IBRiS podkreśla w rozmowie z Esterą Flieger, że w obozie prawicy za ministrem sprawiedliwości stoi „dość zwarta drużyna”, której do tej pory nie udało się rozbić. Ponadto w ocenie prof. Marii Wincławskiej Jarosław Kaczyński nie chce, ani nie ma możliwości zbudowania rządu mniejszościowego.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Ale – zastrzegając, że poruszamy się w obszarze political fiction i rozważań na poziomie akademickim – ekspertka zwraca uwagę na zmianę w strukturach PSL: w kierownictwie partii znalazł się Waldemar Pawlak, który nie zajmuje tak twardego stanowiska przeciw PiS jak Władysław Kosiniak-Kamysz, co daje pewne pole manewru Jarosławowi Kaczyńskiemu, a przynajmniej Zbigniew Ziobro musi brać to pod uwagę.

Zdaniem prof. Marii Wincławskiej lider PiS nie ma sentymentu do ministra sprawiedliwości i traktuje jego obecność w rządzie jako konieczny wybór, choć nie bez znaczenia jest to, że walczy o elektorat, który partia rządząca mogłaby stracić na rzecz Konfederacji. Jednocześnie próbuje neutralizować znaczenie narracyjne Ziobry i jego ludzi, kierując podobny co oni przekaz ustami Przemysława Czarnka.

Kolejny rok upłynie pod znakiem kontynuacji reformy wymiaru sprawiedliwości?

– Zbigniew Ziobro twierdzi, że jego reforma została zatrzymana przez weto prezydenta w 2017 roku

– mówi prof. Maria Wincławska. Ekspertka przypomina jednak, że premier Mateusz Morawiecki i Jarosław Kaczyński muszą mieć świadomość tego, że od kształtu zmian w sądownictwie zależy to, czy Polska otrzyma duże pieniądze z UE na KPO.

– Środowiska PiS i Solidarnej Polski są skonfliktowane, zderzają się ich różne oczekiwania. Nie ma jasno wytyczonej ścieżki, jaką powinien biec proces legislacyjny

– mówi prof. Maria Wincławska o atmosferze w Zjednoczonej Prawicy.

Dlaczego Polki i Polacy źle oceniają reformy Zbigniewa Ziobry? Raczej dobrze ocenia je 9,8 procent badanych, a zdecydowanie dobrze 1,3 procent, podczas gdy zdecydowanie źle widzi je 40,4 procent respondentów i respondentek – wynika z sondażu United Surveys dla Wirtualnej Polski. Zdaniem rozmówczyni Forum IBRiS badani widzą przede wszystkim brak zapowiadanych sukcesów – postępowania są dłuższe, a nie krótsze. Oprócz tego odczuwają niepokój, na który składają się między innymi informacje o ręcznym sterowaniu wymiarem sprawiedliwości. Ponadto obserwują konflikt z UE i kary finansowe za niewykonywanie wyroku TSUE.

2022 rok, w ocenie prof. Marii Wincławskiej, przyniesie dyskusję wewnątrz obozu rządzącego o kierunku zmian i o tym, czy nie warto się cofnąć, a oprócz tego przyniesie konflikt pomiędzy Pałacem Prezydenckiem a resortem kierowanym przez Zbigniewa Ziobrę.

IBRiS zapytał respondentów między innymi o to, czy są zwolennikami powiększania stanu osobowego polskiej armii. Przypomnijmy: według ministra Mariusza Błaszczaka i wicepremiera Jarosława Kaczyńskiego, polska armia miałaby podwoić swoją liczebność, choć nie padły dotąd konkretne deklaracje,  kiedy by to miało nastąpić. Prawie połowa badanych (48,4 proc.) uważa, że nie byłby to krok w dobrym kierunku. Zwolennikami zwiększenia wydatków na armię jest za to 39,4 proc. Polaków, co pokrywa się z niedawno badanym „sufitem” poparcia, do jakiego może dojść PiS w najbliższych wyborach.

Gdy jednak spojrzymy na to, jak w badaniu rozkładały się opinie zwolenników i przeciwników partii rządzącej, to okaże się, że za pomysłem Błaszczaka jest 86 proc. wyborców PiS, a przeciwko niemu 60 proc. wyborców opozycji. Oznacza to, że propozycja relatywnie padła na podatny grunt. 20 proc. dzisiejszych przeciwników rządu byłoby skłonnych poprzeć plan podwojenia liczebności armii, a przecież jest to liczba, która solidnie wykracza poza deklarujących niechęć do Zjednoczonej Prawicy wyborców Konfederacji.

Niezdecydowanie miast

Kolejne dane tylko potwierdzają intuicję, że to sympatia do Prawa i Sprawiedliwości ma kluczowe znaczenie w kontekście zwiększenia armii. Przeciwko temu pomysłowi walnie występują wyborcy między 18 a 29 rokiem życia (79 proc. jest na nie), oraz ci o najwyższych zarobkach (69 proc. przeciw).

Ciekawie robi się za to gdy spojrzymy na wyniki ze wsi i z dużych miast. W małych ośrodkach wyraźnie widać chęć do pozostawienia armii taką, jaką jest (wynik 57 do 33, przy raptem 2 proc. niezdecydowanych). Z kolei w miastach duża grupa respondentów nie ma zdania na ten temat (aż 26 proc). Podobnie jest zresztą wśród seniorów, z których aż 20 proc. nie jest w stanie zadeklarować, czy zwiększenie liczebności armii to na pewno dobry pomysł.

Zwiększenie liczebności armii – być może, zmniejszenie – nie

Spore różnice widać w opiniach widzów „Wiadomości” TVP i „Faktów” TVN. Wśród tych pierwszych 61 proc. jest za zwiększeniem liczby wojsk, wśród drugich, 51 proc. chciałoby żeby te pozostały w obecnej formie. Z kolei wśród widzów Polsatu opinia jest bardziej wyśrodkowana (51 proc. za i 41 proc. przeciw u widzów „Wydarzeń”, oraz 42 proc. za i 50 proc. przeciw u widzów Polsatu News). Bardziej skrajne opinie występują u stałych widzów TVP Info i TVN24. Wśród publiczności pierwszego kanału, aż 71 proc. jest za podwojeniem stanu armii, z kolei wśród tych, którzy wybierają TVN 59 proc. jest przeciwko. Widzowie kanałów telewizyjnych rzadko nie mieli żadnego zdania w tym temacie. Potwierdza to zresztą popularną opinię o najważniejszych kanałach informacyjnych w Polsce: mają one zdecydowany przekaz i sugestywnie przekazują go swoim widzom.

Warto również zwrócić uwagę na fakt, że mało który z badanych deklarował chęć zmniejszenia polskiej armii. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się zaledwie 2,6 proc. ankietowanych. Może to oznaczać, że zaostrzająca się sytuacja na polsko-białoruskiej granicy oraz neoimperialna polityka putinowskiej Rosji wobec Ukrainy sprawiły, że wielu z nas naprawdę uważa „wojskowy straszak” za skuteczny wobec potencjalnych agresorów. To potencjalnie dobra wiadomość dla Prawa i Sprawiedliwości, które będąc u władzy posiada narzędzia, by udowodnić wyborcom, że zwiększenie polskiej siły militarnej traktuje zupełnie serio.