Kwestia ponad podziałami

Wyniki sondażu nie pozostawiają żadnych wątpliwości – Polacy są zdecydowanymi zwolennikami pomysłu specjalnej kampanii informacyjnej. Prawie 87 proc. badanych wskazało odpowiedź twierdzącą („zdecydowanie tak 44,2 proc, „raczej tak” 42,7 proc.). Przeciwnikami takiego rozwiązania jest zaledwie 12 proc. respondentów. Jest to również kwestia, w której Polacy mają określone stanowisko. Zaledwie 1,1 proc. ankietowanych zaznaczył odpowiedź „Nie wiem/ Trudno powiedzieć/Nie mam zdania”. Sprawa ta znajduje się również w sferze ponad podziałami politycznymi. Zarówno obecni zwolennicy rządu Zjednoczonej Prawicy jak i wyborcy opozycji wspierają pomysł kampanii informacyjnej dotyczącej oszczędzania energii w jednakowy sposób (90 proc.).

Małe miasta najmniej przekonane

Patrząc rozkład odpowiedzi w zależności od miejsca zamieszkania respondentów, można zauważyć, że zarówno mieszkańcy wsi jak i dużych miast są zwolennikami podobnej kampanii. W obu przypadkach poparcie przekracza 90 proc. Najmniej zwolenników takiego pomysłu można znaleźć wśród mieszkańców miast, których populacja nie przekracza 50 tys. Mimo że poparcie dalej jest wysokie  (68 proc.), to przeciwnych kampanii informacyjnej jest prawie co trzeci mieszkaniec małych miast.

POSŁUCHAJ PODCASTU

IBRiS zbadał kwestię percepcji polityki klimatycznej Unii Europejskiej oraz gotowość do wprowadzania zmian w stylu życia, które mogłyby korzystnie wpłynąć na środowisko naturalne. Z raportu z tego badania wynika, że jesteśmy skłonni np. przesiąść się z samochodów spalinowych na elektryczne. Jednak niekoniecznie chcemy więcej płacić za energię, jeżeli wiązałoby się to np. ze zmniejszeniem ilości skutków śladu węglowego, czy jakimś korzystnym wpływem na środowisko.

Koszty są zbyt duże

„Łatwo nam rezygnować z rzeczy, z których nie korzystamy, dlatego tak wysoką akceptację ma rezygnacja z latania samolotem” – mówi Marcin Duma. I dodaje –

„Jeżeli mamy pewien produkt czy pewną usługę, z której korzysta więcej ludzi, to szansa na to, że Polacy będą chcieli z niej zrezygnować, albo płacić za nią drożej – maleje. I takim przykładem jest np. rezygnacja z mięsa, która dzisiaj nie cieszy się specjalną akceptacją”.

Z raportu wynika również, że aż 72 proc. Polaków obawia się zmian klimatu. Jednak to zmartwienie nie przekłada się na gotowość do tych wyrzeczeń. – „Widzimy obecnie dwa wektory w kwestii podejścia do transformacji energetycznej. Pierwszy pojawił się wraz z wojną w Ukrainie, która pchnęła nas w kierunku większego apetytu na transformację energetyczną. Ona nie zwiększyła naszej akceptacji dla podnoszenia jej kosztów, ale chcielibyśmy uciekać z ropy i gazu – nie dlatego, że ona jest brudna tylko, że jest rosyjska. Drugi wektor, związany z inflacją, jest wprost przeciwny – nawet zwolennicy zielonej transformacji akceptują fakt, że gorzej sytuowani w tej sytuacji będą palić w piecach czym się da” – mówi Duma.

„Bo jeżeli zderzamy z jednej strony odpowiedzialność za klimat, a z drugiej stan naszego portfela, to stan naszego portfela wygrywa” – dodaje.

Ekonomia czy ekologia?

Czy to prowadzi nas wniosku, że walka o lepszy stan środowiska naturalnego wiedzie nas poprzez sztuczne zwiększanie cen za produkty energetyczne, np. za paliwa? Surowy bat to jedyna metoda? Zdaniem prezesa IBRiS to, co dzisiaj płacimy, to nie jest podatek od zielonej energii – to podatek od destabilizacji rynku ze względu inwazję Rosji na Ukrainę. Tak naprawdę nie zdążyliśmy jeszcze zapłacić tego zielonego podatku, kiedy przyszedł domiar wojenny. Czy to spowoduje, że będziemy bardziej skłonni do tego, żeby zapłacić jeszcze więcej? Otóż zdecydowanie nie.

Czy zatem mówimy o sytuacji, w której toczy się walka pomiędzy ekonomią a ekologią? – „Portfel jest dzisiaj najważniejszy” – komentuje Duma. Wyjaśnia, że nie jest to tak naprawdę dziwne, bo zasobność portfela jest potrzebą aktualną, natomiast rozmowa o klimacie jest rozmową o skutkach odłożonych. Ważne jest, aby społeczeństwo odwróciło priorytety, natomiast nie będzie to możliwe, dopóki ceny energii będą wysokie, również ze względu na wojnę w Ukrainie.

– „Już dzisiaj widzimy w badaniach, że społeczeństwa europejskie nie są gotowe płacić ceny, nie tylko za politykę klimatyczną, ale także za suwerenność Ukrainy. Więc ten portfel wygrywa z tą warstwą moralno-etyczną nie tylko na niwie klimatu” – podsumowuje prezes IBRiS.

Rozmowa jest częścią projektu pt. ZIELONY ŁAD – analiza percepcji proponowanych rozwiązań, skutków rozwiązań oraz testy narracji wpierających wdrożenie pakietu klimatycznego w Polsce – program badawczy. Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu finansowemu Fundacji PGE.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Czy temat ochrony klimatu i transformacji energetycznej powinien być numerem jeden dla polityków? „Naszym zdaniem – tak. Wychodzimy z założenia, że środowisko naturalne jest naszym skarbem narodowym i nie możemy sobie pozwolić na to, żeby to schrzanić”.

„Co się stanie, gdy poziom wody w Bałtyku się podniesie i będziemy musieli bronić Gdańsk przed zalaniem? Będziemy musieli ściągać technologie, które u nas nie są rozwinięte. I to będzie za chwilę główny temat, którym będą się zajmować politycy”.

– mówi Michał Kobosko wiceprzewodniczący ugrupowania Polska 2050 Szymona Hołowni. Polityk wskazuje, że obecni rządzący i znacząca część opozycji w ogóle nie dotyka jednak tego tematu.

Wyniki badania IBRiS na temat percepcji społecznej zmian klimatu pokazują jasno – Polacy nie są skłonni ponosić bezpośrednich kosztów transformacji energetycznej. Nie będą płacić więcej za zrównoważoną energię elektryczną, za paliwo, ogrzewanie czy żywność.

„Nie możemy zapominać, ze posiadamy pewną spuściznę. Wychodząc z biedy po okresie PRL-u chcieliśmy konsumować, wyglądać jak ludzie „na Zachodzie” i jeździć ich samochodami”.

– mówi Kobosko. Jednocześnie – jak ocenił gość Forum IBRiS – wzrasta świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń związanych z degradacją środowiska naturalnego. Według Koboski mają na to wpływ osobiste doświadczenia Polek i Polaków.

Wrocław – miasto spotkań ze smogiem

„Czym innym jest sytuacja, kiedy naukowcy mówią, że generalnie na Ziemi jest coraz cieplej, że topnieją lodowce, podnosi się poziom oceanów, a czym innym wówczas, kiedy to nas namacalnie dotyka. Kiedy widzimy skutki. Zimą ciągle słyszymy o zatruciu polskich miast smogiem. Dla mnie szokująca była sytuacja z zeszłego roku, kiedy bliski mi Wrocław był pewnego dnia najbardziej zatrutym miastem na całym świecie”. – mówi Michał Kobosko.

„My się po prostu trujemy w zimie”.

– gorzko kwituje Kobosko. „Z kolei latem mamy ekstremalne temperatury, poziom rzek bywa radykalnie niski”. Według gościa Forum IBRiS wszystkie te sytuacje powodują, że Polacy są coraz bardziej świadomi zagrożenia i debata wokół klimatu zaczyna nabierać rozpędu.

Zdaniem członków Polski 2050 kwestia klimatu to jeden z najważniejszych tematów dla ludzi, więc powinien mieć wielką wagę w polityce. „Politycy powinni ponosić odpowiedzialność za stan środowiska”. – mówi twardo Kobosko.

Rozmowa jest częścią projektu pt. ZIELONY ŁAD – analiza percepcji proponowanych rozwiązań, skutków rozwiązań oraz testy narracji wpierających wdrożenie pakietu klimatycznego w Polsce – program badawczy. Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu finansowemu Fundacji PGE.