POSŁUCHAJ PODCASTU

„Żeby Koalicja Obywatelska mogła uzyskać samodzielną większość w Sejmie, potrzebuje przeszło 40 proc. głosów. I moim zdaniem taki jest jej zamysł” – mówi Jacek Żakowski, publicysta tygodnika „Polityka” w podcaście Forum IBRiS. Szaleństwo? Na pewno nieodpowiedzialność. „Trzeba mieć bardzo dużą skłonność do ryzyka, żeby grać o taką stawkę, ale wygląda na to, że Donald Tusk ją ma” – uważa publicysta.

Tusk szykuje Polsce katastrofę

Ten plan ma swoje dobre i złe strony, ale ma przede wszystkim jedno duże ograniczenie – niski poziom zaufania do samego Donalda Tuska w społeczeństwie.

„Z tego powodu przekroczenie 40 proc. wydaje mi się niemożliwe, nawet gdyby nagle pojawiło się piętnaście świetnych pomysłów na kampanię. Zakładam, że jak Platformie dobrze pójdzie, to zdobędzie 38 proc. głosów i nie będzie miała sojuszników w Sejmie. I to jest katastrofa, bo wtedy PiS z Konfederacją mają większość konstytucyjną. Ja widzę tę konstytucję, którą oni napiszą” – mówi red. Żakowski.

Wygląda jednak na to, że Donald Tusk wcale nie zamierza się wycofać z walki z potencjalnymi sojusznikami, czyli Trzecią Drogą i Lewicą.

„Sam marsz 4 czerwca był aktem agresji. Nie zapraszamy polityków innych partii. To jest nasz marsz, a jak chcecie to przyjdźcie – mówiła KO. Jakie to było aroganckie?! Jakie to było wrogie?! I skutkiem tego, jest to, co obserwujemy w sondażach – społeczeństwo widząc upokorzenie tych małych partii, traci do nich zaufanie. One tracą prestiż, ich wyborcy wycofują się do grupy niezdecydowanych. I dziś sytuację mamy taką, że cała strona demokratyczna w drugim sondażu obywatelskim traci dwadzieścia osiem mandatów w stosunku pierwszego sondażu obywatelskiego” – mówi Jacek Żakowski.

„Gdyby ten zjazd małych partii był kontynuowany, to jest gwarancja rządów Prawa i Sprawiedliwości. A mimo to Donald Tusk gra tylko na swoje” – dodaje.

Opozycja nie będzie wiedziała, co zrobić z Polską?

Tymczasem eksperci i intelektualiści od miesięcy przygotowują obywatelskie propozycje programowe dla opozycji, wystarczy wspomnieć raporty Instytutu Spraw Publicznych czy Fundacji Batorego. Dlaczego intelektualiści piszą program dla Polski? Boją się, że opozycja przejmie władzę i nie będzie wiedziała, co właściwie zrobić z Polską?

„Albo, że zrobi głupio” – odpowiada red. Żakowski „Bo przecież nie raz już mieliśmy takie sytuacje, Donald Tusk na przykład mówił kiedyś: „nie płaćcie abonamentu!” I spowodował tym gigantyczne szkody, ponieważ, jak przypuszczam, nigdy nie zastanawiał się nad tym, jak działają demokracje, które trwają, a nie upadają szybko. A ich podstawą, obok wolnych mediów i wolnych sądów, są media publiczne. Chcesz być Europejczykiem, mieć zachodnie standardy, zachodni styl życia, zachodnie dochody, zachodnie wolności, musisz mieć media publiczne” – mówi publicysta.

I przywołuje kolejne niemądre pomysły: „Od afery Rywina mamy populizowane centrum polityczne. To wtedy powstały dwie wielkie populistyczne partie PiS i Platforma Obywatelska, obie z dość silnymi aintelektualnymi syndromami, co wyrażało się na wiele sposobów. Wymyślali sobie na przykład, że droga do szczęścia Polski prowadzi przez jednomandatowe okręgi wyborcze, albo przez zniesienie immunitetów poselskich. Teraz pomyślcie sobie, jakie to było mądre. A to były programy obu tych partii i Platformy i PiS-u. Albo, że referenda są odpowiedzią. Albo likwidacja Senatu, bo po co Senat w ogóle? Taki zalew głupot wtedy nastąpił” – mówi Żakowski. 

„Potem Platforma, będąc u władzy, zaczęła się konfrontować trochę z rzeczywistością, zeszła na ziemię, zmodernizowała się i w moim odczuciu stała się mniej populistyczna. To już nie jest tak populistyczna partia jak ta, która w 2007 r. wygrała wybory. Ale w dalszym ciągu ten syndrom populistyczny jest”. – dodaje.

I zwraca jednocześnie uwagę, że wówczas PO tworzyła rząd z pogardą dla kompetencji, przeciwko kompetentnym grupą obywateli. „Dziś Platforma jest inna, ale w dalszym ciągu jest obok świata kompetencji” – komentuje dziennikarz.

„Dramat polega na tym, że między tymi wszystkowiedzącymi we własnej opinii politykami, których wybieramy, a światem kompetencji intelektualnych, społecznych, kulturowych jest przepaść. Kogo oni gromadzą wokół siebie? Kolegów, polityków. A jak się popatrzy na amerykański rząd, to są wszystko słynni profesorowie wybitnych uczelni” – wskazuje Żakowski.

Szczucie się nie skończy

A jednak, ostatnie konwencje partyjne mogą sugerować, że politycy nagle przestali licytować się na rozdawnictwo, populizm jakby słabnie.

„Bo są badania pokazujące, że ludzie nie wierzą już w obietnice. Jeszcze bardziej nie wierzą Tuskowi niż Kaczyńskiemu. A jeżeli zaufanie do obietnic jest na poziomie 20-30 proc., to one generują dużo więcej złości niż przychylności. I to jest racjonalną decyzją polityków, żeby wobec tego obietnice ograniczać. Ale to nie oznacza ograniczania populizmu, bo podstawą cechą populizmu jest szczucie na elity” – podkreśla Jacek Żakowski.

POSŁUCHAJ PODCASTU

W odpowiedź na jakie pytanie nie da się „wkręcić” Włodzimierz Czarzasty? Jak Lewica odnajdzie się w polaryzującej kampanii, która zaczyna się pod znakiem wzajemnych oskarżeń dwóch największych partii o to, czyje interesy reprezentują? Jaką Polskę wyborcom opowie? Czy załatwi fundusze z KPO? Rok przed wyborami rozmawiamy w Forum IBRiS z politycznymi liderami.

„Lewica pójdzie ze sobą. To poza dyskusją” – mówi Włodzimierz Czarzasty, komentując przy tym dyskusję o jednej liście opozycji i wyrażając przekonanie, że jej nie będzie Co wobec tego? „Powinniśmy poprzeć taki wariant, który da największą szansę na odsunięcie PiS od władzy. Ważne jest to, aby nie zgubić żadnego głosu elektoratu opozycji. Namawiam do podpisywania umów, że po wyborach będziemy współpracowali i tworzyli rząd” – odpowiada rozmówca Forum IBRiS.

Opowieść lewicy

Podczas Konwencji Krajowej Nowej Lewicy (2 października) Włodzimierz Czarzasty zwrócił się do wyborców, którzy obawiają się utraty statusu materialnego. Ale niespełna 5 procent Polaków pytanych o to, która partia najlepiej zadba o ich własną sytuację finansową – wynika z badań IBRiS – wskazuje na Lewicę (dla porównania: 30 procent badanych odpowiedziało, że PiS, a 21,5 procent wybrało Platformę Obywatelską). „PiS ma opinię partii socjalnej. Nie dziwię się. Jeżeli chodzi o partię aspirujące do władzy, Lewica po pierwsze powinna bardziej eksponować swoje poglądy. Po drugie, od 18 lat nie rządziła, więc nie kojarzy się z władzą. Po trzecie, trzeba wziąć się do roboty. Temu służy również kampania wyborcza. Należy postawić pytanie, kto w przyszłym rządzie będzie gwarantował to, co według 30 procent Polaków gwarantuje PiS” – komentuje wyniki badania Włodzimierz Czarzasty.

📊 Aktualne preferencje wyborcze!@pisorgpl 32,9%@KO_Obywatelska 27,1%@PL_2050 10,6%@__Lewica 9,0%@nowePSL @Koalicja_PL 6,3%@KONFEDERACJA_ 5,6%

niezdecydowani 8,5%
deklarowana frekwencja 50,1%@IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/VT6Rz3cyG2 pic.twitter.com/HVzX3PebiI

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

PiS i PO umacniają swoje pozycje

Zestawiając wyniki najnowszego sondażu z tymi sprzed miesiąca wyraźnie widać, że dwie największe partie umocniły się na swoich pozycjach. PiS zanotował wzrost o 2 punkty procentowe, a PO o 1,3 punktu procentowego. W komentarzu udzielonym „Rzeczpospolitej” prezes IBRiS, Marcin Duma, tłumaczył wzrost poparcia dla największych partii w następujący sposób:

„PiS będzie budował mobilizację na polaryzacji, by osiągnąć ok. 38%, co wciąż jest możliwe. A PO chce zyskać na osłabianiu mniejszych, niżej notowanych ugrupowań, gdzie głównym dawcą punktów jest ugrupowanie Szymona Hołowni”.

W porównaniu z poprzednim badaniem Polska 2050 straciła 1,5 punktu procentowego. Straty zanotowała również Lewica. Ugrupowanie Włodzimierza Czarzastego i Roberta Biedronia straciło 1 punkt procentowy, względem poprzedniego badania. Należy również zwrócić uwagę na znaczny wzrost poparcia dla Konfederacji, która jeszcze miesiąc temu znajdywała się poniżej progu wyborczego. Od tamtej pory poparcie dla tego ugrupowania wzrosło aż o 2,6 punkty procentowe. Na więcej głosów niż miesiąc temu może liczyć również PSL.

Uczestnictwo w wyborach zadeklarowało 50,1% ankietowanych. Gdyby odbywały się one w najbliższą niedzielę, 42,6% respondentów nie wzięłoby w nich udziału. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło 7,3% badanych.

Polacy o wspólnych inicjatywach opozycji

🔴 Do czego, zdaniem Polaków, mogą prowadzić wspólne inicjatywy partii opozycyjnych?#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/PNgidSihUF pic.twitter.com/4n79CSXn3Q

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

W ramach tego samego badania, respondenci zostali zapytani, czy w ostatnim czasie słyszeli o wspólnym spotkaniu  przedstawicieli opozycji. Odpowiedzi twierdzącej udzieliło 46,1% ankietowanych, a 53,9% z nich nie słyszało o podobnej inicjatywie. Chodziło o konferencję „Bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO – rola Polski”, która została zorganizowana 20 września przez byłych prezydentów – Aleksandra Kwaśniewskiego oraz Bronisława Komorowskiego. Mimo że spotkanie było częścią obchodów 25. rocznicy rozpoczęcia przez Polskę negocjacji akcesyjnych do NATO, stanowiło ono również dobry pretekst do rozmów oraz wspólnego wystąpienia liderów partii opozycyjnych. Obecni byli m.in. Donald Tusk, Włodzimierz Czarzasty, Szymon Hołownia, Władysław Kosiniak-Kamysz oraz Jarosław Gowin.

Polacy zostali również spytani, czy uważają, że inicjatywy jak to spotkanie doprowadzą do porozumienia całej opozycji. Zaledwie 6,7% ankietowanych wierzy, że dzięki podobnym wydarzeniom powstanie wspólna lista wyborcza. Znacznie więcej, bo aż 41,5% badanych uważa, że inicjatywy takie jak konferencja prezydentów Kwaśniewskiego i Komorowskiego zaowocują powstaniem wspólnego rządu po wygranych wyborach. Z kolei niewiele ponad jedna trzecia respondentów (34,8%) uważa, że opozycja nie potrafi się ze sobą porozumieć, wobec czego podobne spotkania niczego nie zmienią. Według 7,9% ankietowanych porozumienie opozycji nie ma żadnego znaczenia dla wyniku wyborów. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło aż 9,1% badanych.

Widzowie TVP bardziej wierzą we wspólną listę niż widzowie TVN

Co interesujące, 11% osób, które jako główne źródło informacji o świecie i Polsce podały Wiadomości TVP, uważa, że podobne inicjatywy zaowocują wspólną listą ugrupowań opozycyjnych. Dla porównania zaledwie 5% widzów TVN i 4% widzów kanałów informacyjnych TVN24 podziela tę opinię. W niemal identyczny sposób odpowiadają respondenci, którzy zamierzają głosować na opozycję. Jedynie 5% z nich zaznaczyło odpowiedź mówiącą o wspólnej liście. Jednak aż 71% respondentów uważa, że podobne konferencje i spotkania stanowią odpowiedni budulec dla wspólnych rządów, jeśli opozycji rzeczywiście uda się zwyciężyć w następnych wyborach. Natomiast z drugiej strony politycznej barykady panują zupełnie odmienne nastroje. Aż dwóch na trzech wyborców PiS uważa, że opozycja jest zbyt skłócona, żeby nawiązać faktyczny dialog. Ponadto stosunkowo dużo, bo aż 16% spośród zwolenników obozu rządzącego jest zdania, że żadne porozumienie wśród opozycyjnych ugrupowań nie będzie miało żadnego wpływu na wynik wyborów.

IBRiS tym razem nie przeprowadził standardowego sondażu poparcia dla partii politycznych. Zaprezentowane dane odnoszą się do maksymalnych możliwości, jakie mają ugrupowania polityczne w polskim Sejmie. Oszacowano zatem potencjalne elektoraty, jakimi dysponują partie.

🔴 Potencjały wyborcze ugrupowań politycznych

📌 elektorat potencjalny@pisorgpl 37,9%@PL_2050 30,1%@KO_Obywatelska 27,7%@__Lewica 19,7%@nowePSL @Koalicja_PL 13,8%@KONFEDERACJA_ 7,8%#sondaż @IBRiS_PL dla @OnetWiadomoscihttps://t.co/Q665e9XvMv pic.twitter.com/9UsnKpKmC9

— IBRiS (@IBRiS_PL) June 25, 2022

Z ankiety wynika, że największy elektorat negatywny ma Konfederacja. Zdecydowanych aby na nią nie głosować jest 78,6 proc. respondentów.

Jak wskazali badani największy elektorat potencjalny ma Prawo i Sprawiedliwość. 37,9 proc. pytanych jest potencjalnie skłonnych zagłosować na tę partię. Na drugim miejscu pod względem wielkości potencjalnego elektoratu jest Polska 2050 Szymona Hołowni. 30,1 proc. respondentów potencjalnie mogłoby oddać swój głos na partię byłej gwiazdy TVN. Dopiero na trzecim miejscu znajduje się Platforma Obywatelska z wynikiem 28,3 proc. potencjalnie głosujących na tę partię.

Bardzo duży elektorat negatywny ma także Solidarna Polska. Aż 72,9 proc. głosujących jest przekonanych, że nie ma szans aby poparli tę partię. Na trzecim miejscu pod względem wielkości elektoratu negatywnego po Konfederacji i Solidarnej Polsce jest PSL. Na to ostatnie stronnictwo nie chce zagłosować 65,1 proc. pytanych.

Badanie przeprowadziła pracownia IBRiS na zlecenie Onetu, 20-21.06.2022. W badaniu wzięło udział 1094 dorosłych Polaków.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„Wątpię, aby tacy ludzie byli gotowi pracować po 16 godzin na dobę, żeby osiągnąć sukces. Indywidualne niepowodzenia bardzo często służą im potem jako uzasadnienie dla zmian systemowych” – mówi prof. Marcin Matczak. Słowa zacytowane przez tygodnik „Polityka”, wyśmiał Adrian Zandberg, pisząc na Twitterze pod adresem ich autora: „Ależ pan ma silną psychikę, profesorze” (nawiązał w ten sposób do filmu „Chłopaki nie płaczą”). Profesor nie pozostał dłużny. W ten sposób rozpoczął się spór, który okazuje się być czymś więcej niż kolejną przetaczającą się przez media społecznościowe inbą (czyli za Słownikiem Języka Polskiego PWN – kłótnią).

Zdaniem Adriana Zandberga dyskusja, która trwa od połowy października jest ważna, bo dotyczy „wypartego z debaty publicznej doświadczenia bardzo dużej liczby polskich pracowników: są zmuszeni do pracowania dużo dłużej niż by chcieli, często w bezpłatnych nadgodzinach, a jednocześnie słyszą opowieść, że taka praca prowadzi do życiowego sukcesu, co w praktyce dla znacznej ich części nie jest i nie będzie prawdą”. Rozmówca Forum IBRiS dostrzega pewien paradoks:

„Prawica, która od dwóch dekad dzierży niepodzielną władzę, czy to w wersji bardziej liberalnej czy nacjonalistycznej, odwołuje się non stop do dziedzictwa Solidarności, podczas gdy wystarczy spojrzeć na program jej pierwszego zjazdu, by zobaczyć ten przerażający socjalizm, na dodatek demokratyczny”.

Majątek czy depresja i długi?

Dlaczego Adrian Zandberg zareagował na słowa prof. Marcina Matczaka? Bo jego zdaniem to próba narzucenia szkodliwego, ponadto nieracjonalnego na poziomie społecznym i ekonomicznym wzorca. „Ludzie mają prawo żyć przyzwoicie i godnie niekoniecznie poświęcając 100 procent swojego życia pracy. Mamy prawo do tego, żeby odpoczywać po pracy i wyznaczać sobie inne cele, niezwiązane z pracą zawodowa” – mówi poseł Lewicy Razem. Rozmówca Forum IBRiS zwraca uwagę też na to, że charakter pracy osób biorących udział w debacie publicznej jest inny niż tej, którą wykonuje większość Polek i Polaków. „Jeżeli kasjerka w Lidlu będzie pracowała 12 godzin na dobę, nie zostanie od tego prezeską Lidla” – wyjaśnia Adrian Zandberg.

„W kancelariach prawniczych również ten mechanizm nie do końca w ten sposób działa. Miejsca na drabinie społecznej w pewnym sensie zostały już rozdane. Od 30 lat powtarza się, że Polska jest krajem na dorobku. Jedni już całkiem się dorobili i okopali na pewnych pozycjach społecznych, a inni dorobili się nerwic, depresji i długów. I to jest miejsce społeczne, w którym jesteśmy dzisiaj. Opowiadanie, że znowu jesteśmy w latach 90. i wszyscy startują z tego samego poziomu jest nieuczciwe”- kontynuuje poseł Lewicy Razem. „Mam lekką alergię na to, kiedy z pozycji władzy, siły i zamożności, poucza się tych, którzy tej władzy, siły i zamożności nie mają, na temat tego, że to ich wina. To nie w porządku” – podsumowuje Adrian Zandberg.

Egzotyczny sojusz

Czy toczący się spór jest pokoleniowym? „To po prostu spór polityczny. Nazwijmy to otwarcie: pomiędzy ludźmi o lewicowych czy centrolewicowych poglądach, którzy uważają, że regulacje dotyczące czasu pracy i prawa do odpoczynku powinny obowiązywać powszechnie i chronić wszystkich pracowników, a ludźmi którzy mają poglądy liberalne czy paleoliberalne” – odpowiada Adrian Zandberg, odnotowując, że w tej drugiej grupie zawiązał się sojusz sympatyków PO i Konfederacji. „Jak wiele sporów o kwestie społeczne, spór o czas pracy, odpoczynek jest sporem politycznym i myślę, że nie ma co od tego uciekać. Polityka jeśli ma sens, jest rozmową o tym, jak zorganizować społeczeństwo” – konkluduje poseł Lewicy Razem.

„Rabunkowe podejście do pracy, które części środowisk liberalnych tak się podoba, powinniśmy odesłać w przeszłość, również dlatego, że jest niespójne z potrzebami polskiej gospodarki”- podkreśla Adrian Zandberg.

„Rabunkowym podejściem doprowadziliśmy się do takiej sytuacji, w której mamy problemy demograficzne” – dodaje.

Czy programem Lewicy – jak polemizuje w „Wyborczej” prof. Marcin Matczak, jest promowanie przeciętności? „Pan Profesor w jednym ma rację: programem Lewicy jest to, żeby człowiek, który żyje przeciętnym życiem w Polsce mógł czuć się bezpiecznie, odpocząć po pracy. To powinno być naszym celem. Powinniśmy przebudować strukturę gospodarczą i wiele instytucji w ten sposób, żeby człowiekowi żyjącemu przeciętnym życiem, to życie ułatwić, a nie utrudnić” – odpowiada Adrian Zandberg.

Totalny antyPiS się nie opłaca

Komu właściwie w rzeczywistości 2021 roku przynosi zyski dalsze funkcjonowanie na opozycji strategii totalnego anty-PiS-u? – Platforma mentalnie tkwi w dawnej epoce polaryzacji, która się bardzo opłacała obu partiom, zarówno PiS-owi, jak i Platformie, dlatego że marginalizowała wszystkie inne ugrupowania. Od kilku lat widać, że to już nie działa. A w ostatnich miesiącach widać to wręcz dobitnie – odpowiada dr hab. Bartłomiej Biskup, dodatkowo odnotowując, że dziś nie podzielają tej strategii wszyscy opozycyjni partnerzy polityczni, a Zjednoczona Opozycja to mit. Tymczasem dr Anna Materska-Sosnowska podkreśla, że narrację o „totalnej opozycji” tworzy PiS, któremu na tym przekazie bardzo zależy.

„Polityka w państwie demokratycznym oparta jest na poszukiwaniu konsensu”, a „totalny antyPiS” to koncept językowy rysujący świat w czarno-białych barwach, od czego należy odejść. – mówi dr Anna Materska-Sosnowska

POSŁUCHAJ CAŁEJ ROZMOWY!

– Czy strategia polityczna KO, polegająca na byciu totalną opozycją lub stuprocentowym anty-PiS-em opłaca się? Wydaje się, że przestaje. Od lat komentatorzy zwracają uwagę na to, że KO czegoś bardzo wyraźnie brakuje – wizji, która przekonałaby społeczeństwo – dodaje Biskup, zauważając, że dziś wyborcy PO mają gdzie przejść.

Czy to oznacza, że w tę grę nie gra też PiS? Zdaniem dr. hab. Bartłomieja Biskupa PiS również ma interes w powrocie do dwubiegunowego systemu. Ale „scena polityczna trochę się zmieniła, zmieniło się też społeczeństwo”.

A jaki jest bilans strategii polegającej na byciu anty-PiS-em? Analizując przebieg prezydenckiej kampanii wyborczej prowadzonej latem zeszłego roku, Marcin Duma w rozmowie z Grzegorzem Sroczyńskim zauważył: „Ten hardcorowy anty-PiS, który był driverem opozycji od grudnia 2015 roku do wyborów w 2019 roku, po prostu przegrał. On przegrał w różnych formułach – również wielkiej zjednoczonej opozycji czy opozycji totalnej, ta formuła została teraz zakwestionowana. Nie udało się. To była ślepa uliczka, w którą PiS – być może mając badania i analizy – opozycję nieustannie wpychał”.

Polityka nie jest czarno-biała

Poprosiliśmy naszych rozmówców o komentarz z perspektywy czasu. Dr hab. Bartosz Biskup uważa, że Rafał Trzaskowski musiał się bronić, kiedy Andrzej Duda opierał kampanię na silnej polaryzacji. W efekcie prezydentowi Warszawy, owszem, udało się wyjść poza ramy antyPiS-u i dzięki temu osiągnąć w drugiej turze dobry wynik – mówi Biskup.

Opozycję czeka teraz ciężka praca podobna do tej, którą wykonał PiS konstruując ten program. Teraz musi więc „ochłonąć” i dać sobie czas na wypracowanie przekazu, z którym dotrze do wyborców. – komentuje dr hab. Bartłomiej Biskup

Dr Anna Materska-Sosnowska zdecydowanie sprzeciwiła się tej interpretacji określając ją mianem „dziwnych tez”. I wróciła do istoty pojęcia „totalnej opozycji”. Uzasadniała, że „polityka w państwie demokratycznym oparta jest na poszukiwaniu konsensu”, a „totalny antyPiS” to koncept językowy rysujący świat w czarno-białych barwach, od czego należy odejść. Zauważyła też, że na podział PiS gra już od 2015 roku, a zaczął to robić wcześniej. Ekspertka przypomniała też o czymś jeszcze: warunkach, w jakich dziś musi poruszać się opozycja – te zawsze były dalekie od doskonałości. Jednak dziś są wyjątkowo trudne, choć to Jarosław Kaczyński obiecał „pakiet demokratyczny”, o czym dziś mało kto pamięta.

Pijarowe zagrywki PiS

Eksperci zgodni są natomiast w tym, że hasło „odsunięcia PiS-u od władzy” nie będzie wystarczającą odpowiedzią na Polski (Nowy) Ład. „Reakcje Lewicy i PSL są słodko-kwaśne. Bo z jednej strony, to [Polski Ład] zgadza się z potrzebami ich elektoratu, a przynajmniej jego części, a z drugiej mamy krytykującą go z pozycji liberalnej Platformę” – mówi dr hab. Biskup. Politolog uważa, że opozycję czeka teraz ciężka praca podobna do tej, którą wykonał PiS konstruując ten program. Teraz musi więc „ochłonąć” i dać sobie czas na wypracowanie przekazu, z którym dotrze do wyborców, np. organizując podobną konwencję.

Dr Anna Materska-Sosnowska zwraca uwagę na to, że prezentacja Polskiego Ładu była bardzo sprawną PR-ową robotą, a moment prezentacji został dobrze wybrany. Jej zdaniem „PiS umie bawić się w PR i narzucać narrację”, a pod tym względem „opozycja jest miliony lat świetlnych” za PiS. Zdaniem politolożki wprowadzaniu Nowego Ładu powinna jednak towarzyszyć rzetelna debata, bo państwo jest wspólne. Wchodząc w szczegóły „obrazka, który łatwo sprzedać” podkreśla, że rozsądny wyborca będzie oczekiwał sprawdzenia realizacji tych obietnic, które padły wcześniej już kilkakrotnie, a także rozliczenia zarządzania kryzysem przez PiS w pandemii: „Nie da się odciąć, że tamto już było i minęło, a teraz będzie już tylko pięknie i kolorowo”.

Teskt: Estera Flieger

Rozmowę znajdziesz też na SoundCloud i Apple Podcasts!

Annusewicz tłumaczy, dlaczego wyborcy dystansują się od partii, które w głosowaniu nad Funduszem Odbudowy go nie poparły. Mówi też dlaczego Koalicja Obywatelska w ostatnich sondażach odnotowała wyjątkowo niskie poparcie, a Polska 2050 zanotowała wzrost.

POSŁUCHAJ CAŁEJ ROZMOWY!

– Sprawa jest w pewnym sensie prosta. Jeśli miałbym zadecydować, czy dostać od kogoś milion euro czy nie dostać, to na ogół wolałbym dostać. Jeśli jeden sąsiad mówi mi „Słuchaj, nie bierz od niego tych pieniędzy”, a drugi mój sąsiad powiedziałby mi: „Słuchaj, weź od niego te pieniądze”, to wziąłbym pieniądze i poszedł na imprezę z sąsiadem, który mnie do tego zachęcał. Celowo upraszczam tę sytuację. Zdaję sobie sprawę, że w tej sprawie niuansów, mechanizmów polityki i relacji międzynarodowych jest dużo więcej. Ale one nie są jasne dla przeciętnego obywatela. Ludzie mają tendencję do tego, żeby upraszczać sobie rzeczywistość. A uproszczenie wygląda tak, że ktoś chce mi dać pieniądze, a ja decyduję, czy je wziąć, czy nie. Jeśli ktoś mi je odradza, to będę miał do niego dystans – mówi Annusewicz.

Plan Marshalla

Według Annusewicza istotnym elementem w komunikacji partii rządzącej było przywołanie tematu planu Marshalla. – Polska została go pozbawiona, bo inni doradzali, żebyśmy się na niego nie zgadzali. Plan Marshalla jest wykorzystywany w narracjach na dwa sposoby. PiS go używa, żeby uzasadnić swojej eurosceptycznej części wyborców, że Fundusz i współpraca z Unią Europejską są potrzebne, bo inni dostaną pieniądze, a my nie i jak na tym wyjdziemy? Z kolei lewica używa dokładnie tego samego argumentu, mówiąc: „PiS jest zły, ale są rzeczy ważniejsze i jak się nie dogadamy, to będzie tak jak kiedyś, pominą nas. Inni będą lepsi, bo będą korzystać z tych pieniędzy, a my nie”. Plan Marshalla jest trochę argumentem, a trochę wymówką, by poradzić sobie z zarzutami części własnego elektoratu – tłumaczy profesor Annusewicz.

Naiwny argument Platformy Obywatelskiej

Zapytaliśmy też Annusewicza, jaki przekaz docierał od partyjnych polityków do wyborców poszczególnych partii. Według politologa najwięcej błędów popełniła Platforma – To jest absolutnie kluczowe pytanie. I największy problem Platformy Obywatelskiej.

Do dzisiaj nie wiem dlaczego PO, najbardziej proeuropejska partia w historii – a przynajmniej ta, która tak się zawsze prezentowała – nie chciała zagłosować za tym, żeby Polska uczestniczyła w Funduszu Odbudowy. To jest kompletnie niezrozumiałe. Tutaj zabrakło umiejętności wyjaśnienia tego powodu. Nie nadaje się do tego wątek pod hasłem: „Nie bierzmy tych pieniędzy, to obalimy rząd PiS. Bardziej naiwnego argumentu dawno nie słyszałem. Bo to jest argument nieprawdziwy. Rząd Zjednoczonej Prawicy nie upadłby, gdyby to głosowanie zostało przez PiS przegrane – mówi Olgierd Annusewicz.

Komunikat pozytywny Lewicy

Pytany o ocenę narracji Lewicy wobec Funduszu Odbudowy i słów Roberta Biedronia, który powiedział, że w Sejmie jego formacja nie głosowała za odwołaniem Ziobry, Morawieckiego, czy Kaczyńskiego, tylko za pieniędzmi dla szpitali i przedsiębiorstw wychodzących z kryzysu po pandemii, mówi: – To jest komunikat, który każdy wyborca zrozumie. W cytacie Biedronia fajne jest to, że mówi za czym głosował. Tu pojawia się komunikat pozytywny, którego w narracji Platformy Obywatelskiej od dłuższego czasu brakuje – tłumaczy Annusewicz.

A dlaczego dla wyborców Lewicy nie były tym razem aż tak istotne kwestie dotyczące światopoglądu czy obrony demokracji? Za to na Lewicę spadła ostra krytyka ze strony liberalnych mediów, które wtórowały Platformie Obywatelskiej i zarzucały jej, że głosowała razem z PiS – partią, która zaostrzyła ustawę aborcyjną i łamała Konstytucję. – Te kwestie mają znaczenie. Ale zacytuję tu Ryszarda Ochódzkiego, który mówił zawsze, żeby nie mieszać różnych porządków walutowych.

Myślę, że my wyborcy podchodzimy do tego mimo wszystko racjonalnie. Rozumiemy, że jest jakaś niespójność pomiędzy postawami Lewicy, ale są pewne rzeczy, które w danym momencie mogą być dla nas ważniejsze. To trochę inna bajka, więc wyborca lewicy w tym przypadku prawdopodobnie przymknie oko na to, że Lewica porozumiała się z PiS-em w tej konkretnej sprawie – mówi Annusewicz.

I dorzuca: – Ogół nie myślał partyjnie. Ogół zacisnął zęby, pomyślał – PiS jest zły, PiS jest dobry, nieważne. Te pieniądze są najważniejsze.

Od zawsze wygrywała Polska solidarna

Według Annussewicza w toczącym się od kilkunastu lat w polskiej polityce sporze Polska solidarna vs Polska liberalna, od zawsze wygrywała ta pierwsza. – Polacy zawsze byli zwolennikami tego, żeby poprawiła im się sytuacja i zawsze patrzyli poprzez pryzmat własnych kieszeni i wygody. Nie ma w tym niczego niezwykłego. Wielką sztuką Donalda Tuska w 2007 roku było wykazanie, że Polska liberalna może być także solidarna. Jak sobie przypomnimy kredo, które Tusk wypowiadał w czasie debaty z Jarosławem Kaczyńskim, a która przesądziła o losach tamtych wyborów, to mówił dużo o liberalizmie, ale równie dużo mówił o solidarności. Dziś już tej umiejętności w Platformie nie widać. – mówi profesor Olgierd Annusewicz.

Tekst: Joanna Miziołek

SŁUCHAJ FORUM IBRiS