Totalny antyPiS się nie opłaca

Komu właściwie w rzeczywistości 2021 roku przynosi zyski dalsze funkcjonowanie na opozycji strategii totalnego anty-PiS-u? – Platforma mentalnie tkwi w dawnej epoce polaryzacji, która się bardzo opłacała obu partiom, zarówno PiS-owi, jak i Platformie, dlatego że marginalizowała wszystkie inne ugrupowania. Od kilku lat widać, że to już nie działa. A w ostatnich miesiącach widać to wręcz dobitnie – odpowiada dr hab. Bartłomiej Biskup, dodatkowo odnotowując, że dziś nie podzielają tej strategii wszyscy opozycyjni partnerzy polityczni, a Zjednoczona Opozycja to mit. Tymczasem dr Anna Materska-Sosnowska podkreśla, że narrację o „totalnej opozycji” tworzy PiS, któremu na tym przekazie bardzo zależy.

„Polityka w państwie demokratycznym oparta jest na poszukiwaniu konsensu”, a „totalny antyPiS” to koncept językowy rysujący świat w czarno-białych barwach, od czego należy odejść. – mówi dr Anna Materska-Sosnowska

POSŁUCHAJ CAŁEJ ROZMOWY!

– Czy strategia polityczna KO, polegająca na byciu totalną opozycją lub stuprocentowym anty-PiS-em opłaca się? Wydaje się, że przestaje. Od lat komentatorzy zwracają uwagę na to, że KO czegoś bardzo wyraźnie brakuje – wizji, która przekonałaby społeczeństwo – dodaje Biskup, zauważając, że dziś wyborcy PO mają gdzie przejść.

Czy to oznacza, że w tę grę nie gra też PiS? Zdaniem dr. hab. Bartłomieja Biskupa PiS również ma interes w powrocie do dwubiegunowego systemu. Ale „scena polityczna trochę się zmieniła, zmieniło się też społeczeństwo”.

A jaki jest bilans strategii polegającej na byciu anty-PiS-em? Analizując przebieg prezydenckiej kampanii wyborczej prowadzonej latem zeszłego roku, Marcin Duma w rozmowie z Grzegorzem Sroczyńskim zauważył: „Ten hardcorowy anty-PiS, który był driverem opozycji od grudnia 2015 roku do wyborów w 2019 roku, po prostu przegrał. On przegrał w różnych formułach – również wielkiej zjednoczonej opozycji czy opozycji totalnej, ta formuła została teraz zakwestionowana. Nie udało się. To była ślepa uliczka, w którą PiS – być może mając badania i analizy – opozycję nieustannie wpychał”.

Polityka nie jest czarno-biała

Poprosiliśmy naszych rozmówców o komentarz z perspektywy czasu. Dr hab. Bartosz Biskup uważa, że Rafał Trzaskowski musiał się bronić, kiedy Andrzej Duda opierał kampanię na silnej polaryzacji. W efekcie prezydentowi Warszawy, owszem, udało się wyjść poza ramy antyPiS-u i dzięki temu osiągnąć w drugiej turze dobry wynik – mówi Biskup.

Opozycję czeka teraz ciężka praca podobna do tej, którą wykonał PiS konstruując ten program. Teraz musi więc „ochłonąć” i dać sobie czas na wypracowanie przekazu, z którym dotrze do wyborców. – komentuje dr hab. Bartłomiej Biskup

Dr Anna Materska-Sosnowska zdecydowanie sprzeciwiła się tej interpretacji określając ją mianem „dziwnych tez”. I wróciła do istoty pojęcia „totalnej opozycji”. Uzasadniała, że „polityka w państwie demokratycznym oparta jest na poszukiwaniu konsensu”, a „totalny antyPiS” to koncept językowy rysujący świat w czarno-białych barwach, od czego należy odejść. Zauważyła też, że na podział PiS gra już od 2015 roku, a zaczął to robić wcześniej. Ekspertka przypomniała też o czymś jeszcze: warunkach, w jakich dziś musi poruszać się opozycja – te zawsze były dalekie od doskonałości. Jednak dziś są wyjątkowo trudne, choć to Jarosław Kaczyński obiecał „pakiet demokratyczny”, o czym dziś mało kto pamięta.

Pijarowe zagrywki PiS

Eksperci zgodni są natomiast w tym, że hasło „odsunięcia PiS-u od władzy” nie będzie wystarczającą odpowiedzią na Polski (Nowy) Ład. „Reakcje Lewicy i PSL są słodko-kwaśne. Bo z jednej strony, to [Polski Ład] zgadza się z potrzebami ich elektoratu, a przynajmniej jego części, a z drugiej mamy krytykującą go z pozycji liberalnej Platformę” – mówi dr hab. Biskup. Politolog uważa, że opozycję czeka teraz ciężka praca podobna do tej, którą wykonał PiS konstruując ten program. Teraz musi więc „ochłonąć” i dać sobie czas na wypracowanie przekazu, z którym dotrze do wyborców, np. organizując podobną konwencję.

Dr Anna Materska-Sosnowska zwraca uwagę na to, że prezentacja Polskiego Ładu była bardzo sprawną PR-ową robotą, a moment prezentacji został dobrze wybrany. Jej zdaniem „PiS umie bawić się w PR i narzucać narrację”, a pod tym względem „opozycja jest miliony lat świetlnych” za PiS. Zdaniem politolożki wprowadzaniu Nowego Ładu powinna jednak towarzyszyć rzetelna debata, bo państwo jest wspólne. Wchodząc w szczegóły „obrazka, który łatwo sprzedać” podkreśla, że rozsądny wyborca będzie oczekiwał sprawdzenia realizacji tych obietnic, które padły wcześniej już kilkakrotnie, a także rozliczenia zarządzania kryzysem przez PiS w pandemii: „Nie da się odciąć, że tamto już było i minęło, a teraz będzie już tylko pięknie i kolorowo”.

Teskt: Estera Flieger

Rozmowę znajdziesz też na SoundCloud i Apple Podcasts!

Skąd Polacy czerpią wiedzę o Polsce i o świecie i jaki wpływ na to mają ich poglądy polityczne? Z badania IBRiS wynika, że najwięcej, bo 67 proc. ankietowanych za swoje główne źródło aktualnych informacji uznaje portale internetowe. 38 proc. czerpie wiedzę z Wydarzeń Polsatu, prawie 36 proc. z Faktów TVN, a 33 proc. z Wiadomości TVP. 29,5 proc. badanych czerpie informacje głównie z mediów społecznościowych, 29 proc. z radia, a ok. 12 proc. z tygodników i dzienników drukowanych.

Ale kiedy przyjrzeć się barwom politycznym, widać wyraźnie, że zupełnie inaczej media konsumuje wyborca obozu rządzącego, a inaczej wyborca opozycji.  O tym właśnie mówią w najnowszym odcinku podcastu FORUM IBRiS Michał Fedorowicz z Instytutu Badań Internetu i Mediów Społecznościowych i Marcin Duma z IBRiS.

POSŁUCHAJ PODCASTU: 

Wyborca PiS jest pewny siebie, a wyborca opozycji boi się, że jego świat runie

„Wyborca opozycji bardzo pilnuje, żeby nie dotarły do niego informacje, które mógłby go zdenerwować. I zburzyć jego mniej lub bardziej spójną wizję rzeczywistości. W praktyce oznacza to, że wyborca opozycji unika jak może TVP, Polskiego Radia, portali typu wPolityce czy Do Rzeczy. Za to dużo chętniej będzie włączał TVN, Onet czy Wirtualną Polskę” – mówi Marcin Duma z IBRiS.

Czyż to nie oczywiste? Otóż nie, bo z kolei wyborca PiS jest bardziej otwarty i nie ma problemu z tym, żeby zobaczyć, co tam słychać w TVN-ie. Doskonale pokazują to badania IBRiS, z których wynika, że Fakty TVN są głównym źródłem informacji dla 34 proc. ankietowanych, którzy określają się jako wyborcy Zjednoczonej Prawicy i dla 35 proc. wyborców opozycji – to bardzo niewielka różnica. Ale już w przypadku Wiadomości TVP różnica jest ogromna – to główne źródło informacji dla 66 proc. wyborców Zjednoczonej Prawicy i tylko dla 12 proc. zwolenników opozycji.

PiS najsłabszy w internecie od 2015 r.

„Wyborcy Zjednoczonej Prawicy są otwarci, bo są pewni siebie, wiedzą, że mają rację. Widać to doskonale po internecie, gdzie wyraźnie wychodzi, że przeświadczenie o wyższości moralnej jest po stronie PiS. Oni walczą o Polskę, walczą o prawdę i nie czują się zagrożeni. Dlatego mogą obejrzeć sobie TVN, ale tylko po to, żeby dowiedzieć się, jak opozycja kłamie i nic więcej” – wyjaśnia Michał Fedorowicz z Instytutu Badań Internetu i Mediów Społecznościowych.

Jednak zdaniem Fedorowicza mimo tej pewności siebie, silniejsza w internecie, jeśli chodzi o komunikację i zdobywanie serc i dusz jest dziś bezapelacyjnie opozycja, która ma większe zasięgi, większą dystrybucję informacji w sieci. „To widać po aferze Obajtka” – mówi Fedorowicz. I dodaje, że z kolei PiS jest dziś najsłabszy w sieci od 2015 roku.

TVP jest jednocześnie królem i królową mediów

Wizerunek mediów wpływa na odbiór nadawanych przez nich informacji. Ale przede wszystkim, zdaniem ekspertów, media wcale nie służą dziś do informowania. Możemy się z nich dowiedzieć, jaka jest prognoza pogody i wyniki totolotka. Ale cała reszta to kwestia bańki, etykiet, jakie politycy przyklejają do wrogich im mediów. Dlaczego? Aby w ten sposób zaszczepić swoich własnych wyborców przed potencjalnie niebezpiecznymi informacjami. W efekcie żadna afera nie jest w stanie się przebić przez bańkę komunikacyjna tej czy innej grupy.

Wyjątkiem jest jednak TVP.

„Jeśli chodzi dotarcie do wyborców i to we wszystkich bańkach TVP jest jednocześnie królem i królową tego parkietu. Widać to choćby po niedzielnych porankach, kiedy program „Woronicza 17” absolutnie kładzie zasięgowo każdy inny program. Codziennie rano programy Michała Rachonia są w trendach, a „W tyle wizji” o 21.00 robi milionowe zasięgi. Do tego wszyscy muszą się odnosić” – zauważa Michał Fedorowicz.

Dlaczego tak się dzieje? „W 2016 r. przy okazji prowadzenia profili internetowych w mediach społecznościowych TVP zrozumiało, że trzeba zachęcić widza do interakcji, bo to dla niego jest ten program. Dzisiaj to jest podstawa budowania zasięgów” – wyjaśnia Michał Fedorowicz. A to oznacza, że wbrew obiegowej opinii TVP jest bardzo nowoczesnym nadawcą, który może nawet jako jedyny rozumie współczesne media.

„Dzisiaj nie ma innej stacji, która byłaby w stanie w ogóle choćby stanąć w konkury z TVP” – uważa Fedorowicz.

Tekst: Agata Kołodziej

Posłuchaj także na Soundcloud: