POSUCHAJ PODCASTU

„Z koronawirusem żyjemy już blisko dwa lata. Przywykliśmy do tego.  Średnio robi to już na nas wrażenie, później był temat aborcyjny, który rezonował, a od tygodnia mamy rozkwit kwestii kryzysu na granicy i ten temat ma zarówno wysoki zasięg, jak i wysokie interakcje. Prognozujemy, że jeszcze kilka dni to będzie główny temat dyskusji internautów, aż do niego też przywykniemy. Ta dyskusja jest widoczna na każdym kanale i w każdej z baniek” – mówi Michał Fedorowicz.

Militarny język dyskusji

„Obie bańki internetowe mają inny język dyskusji. W bańce „antyPiS” mówimy o uchodźcach i wypychaniu na granicę i cierpieniach, w bańce „proPiS” mówimy o migrantach i wykorzystywaniu małych dzieci do zmiękczenia serc oraz o szturmie. To co jest charakterystyczne, to że bańka, która opisuje te wydarzenia językiem militarnym jest nie tyle większa, co zdecydowanie większa. Większość komentarzy ma militarny charakter, co oznacza, że dla większości ludzi ten temat jest czarno-biały. Tutaj nie ma niuansowania, bo na nim się traci” – dodaje Fedorowicz.

Pytany o wspólny mianownik w obu bańkach internetowych, Fedorowicz wskazuje na akcję „Murem za Polskim mundurem” oraz kwestię obrony polskiej granicy.

Jeżeli zabieramy głos, to musimy go zabrać stanowczo

Co ciekawe na dyskusji w internecie najbardziej tracą głosy, które niuansują – ci, którzy mówią „tak, ale…”. W tym temacie, żeby zostać usłyszanym trzeba się stanowczo opowiadać za którąś ze stron. Sytuacja tu jest zero-jedynkowa.

„Media społecznościowe lubią proste rozwiązania, proste komunikaty, które nie są zbyt skomplikowane, są zrozumiałe. Niuansować można było przed erą mediów społecznościowych. Zaostrzenie konkurencji algorytmów sprawiło, że nasz przekaz musi być prosty, a żeby był prosty nie możemy mówić „tak, ale..”. Jesteśmy „tak” albo „nie”, „za” albo „przeciw”. Nie ma tutaj miejsca na „zastanowię się” albo „wstrzymam się” – konstatuje gość Forum IBRiS. – „Jeżeli już zabieramy głos, to w mediach społecznościowych musimy go zabrać stanowczo”.

Czym  będzie żyła sieć?

Pytany o kolejne tematy, którymi będzie żyła polska sieć, Michał Fedorowicz nakreśla przede wszystkim kwestię wzrostów cen benzyny. – „Ten temat utrzymuje zwyżkową tendencję. On dotyka przede wszystkim bańki PiS, dotyka głównie mężczyzn, osób z małych miast w wieku 20-40. (…) Patrząc na to jak temperatura sporu w Polsce rośnie, nie wydaje się żebyśmy mieli w tym roku spokojne święta. Wręcz przeciwnie – przy stołach wigilijnych zapowiada się dużo politycznych dyskusji”.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

 – Donald Tusk przez zaledwie 30 dni „wyklikał się” na 1,5 miliarda zasięgu. Nikt go nie wyprzedza w internecie. Dla porównania – cały Polski Ład przez 3 miesiące i przy wsparciu całej kampanii informacyjnej uzyskał miliard 300 milionów  zasięgu

– mówi Fedorowicz. Część swojego internetowego zasięgu Donald Tusk zawdzięcza jednak prawicowym mediom, w których nie jest przedstawiany pozytywnie. Według Fedorowicza to jednak nie jest znaczący problem. – Zasięg to zasięg. Siła prawicowych mediów jest taka, że docierają do wszystkich baniek. W bańce antyPiS-u ich negatywny przekaz jest zaś odbierany pozytywnie. Tusk klika się bardzo dobrze i zmienia algorytm po opozycyjnej stronie sceny politycznej. Najbardziej w sieci traci na tym Szymon Hołownia. Traci zasięgi, fanów, zaangażowanie. Media społecznościowe, które półtora roku temu go stworzyły, teraz są jego największym problemem. Rafał Trzaskowski natomiast jak dotąd nie doświadcza poważniejszego odpływu fanów – mówi Fedorowicz.

Według Fedorowicza powrót Donalda Tuska do polskiej polityki wywołał falę bardzo pozytywnych emocji wśród elektoratu opozycji. – Jeśli przeanalizujemy sentyment reakcji na powrót Tuska w bańkach opozycyjnych, to widzimy nadzieję, zaufanie, radość. To są takie uczucia, które po stronie opozycyjnej były ostatni raz widziane w czasie II tury wyborów prezydenckich Rafała Trzaskowskiego – mówi Fedorowicz. I dodaje: – To co się wydarzyło przez ostatnie 30 dni, w tym pozycjonowanie przez wszystkie media nowego-starego przewodniczącego PO, sprawia, że w odpowiedzi na wszystko, co robi rząd, w mediach społecznościowych natychmiast pojawia się  pytanie, co by z tym zrobił Tusk, jaka będzie jego odpowiedź?

Internet już nie dla PiS-u

W 2015 roku obiegowa publicystyczna opinia głosiła, że PiS wygrał wybory przede wszystkim dzięki działaniom w internecie. Jak jest dzisiaj? – Dzisiaj w internecie praktycznie nie ma PiS-u. PiS zniknął, niemal całkowicie odpuścił internet po zmianie premiera na Mateusza Morawieckiego. To był początek końca PiS-owego internetu. Jeżeli dziś sukcesem ma być konferencja, którą w sieci śledzi 30, 40 tysięcy osób, to widać, że PiS nie jest tu dziś mocny. Słabość PiS w sieci było już bardzo wyraźnie widać w zeszłorocznej kampanii Andrzeja Dudy. A dziś widać to po sposobie, w jaki promowany jest w internecie Polski Ład. Wiara w budżet reklamowy i „tapetowanie internetu” własnym przekazem, zdecydowanie nie wystarczy. Myślę, że ośrodek zarządzania informacją zmienił się na niekorzyść PiS z Nowogrodzkiej na Aleje Ujazdowskie. Trzeba sobie powiedzieć jasno – w roku 2015, 2016 PiS był znacznie silniejszy w internecie niż dziś, choć powinno być zupełnie na odwrót – mówi Fedorowicz.

I dorzuca: – Platforma po powrocie Tuska do polskiej polityki jest dzisiaj drugą po Konfederacji siłą w internecie. Konfederacja ma najwięcej fanów, najbardziej angażuje internautów. Ich problemem jest jednak to, że nie wciąż nie potrafią przekonać użytkowników sieci, żeby poszli zagłosować na Konfederatów.

Antyszczepionkowcy górą

A dlaczego rząd przegrywa w internecie walkę o szczepienia? – Kampania dotycząca szczepień mimo, że pochłania znaczne środku i angażuje wielu celebrytów, nie odpowiada kompletnie potrzebom społecznym. Nie odpowiada na strachy, czy zagrożenia, do których zdaniem sceptycznych, nieprzekonanych osób może prowadzić szczepienie. Kampania powinna odpowiadać na pytania. Tymczasem jest tak pozytywna jak kampania zwolenników pozostania Wielkiej Brytanii w Unii przed referendum w sprawie Brexit. To powtarzanie cudzych błędów. Kampania rządowa jest ładna, mówi, że się zaszczepimy – i będzie fajnie. To zdecydowanie za mało.  Natomiast druga strona rośnie w siłę z dnia na dzień. Ruch antyszczepionkowy jest jak kula śnieżna. Dziś w sieci, w mediach społecznościowych, spotkamy się praktycznie tylko z negatywnymi efektami szczepień. Praktycznie nie ma innych treści. A jeżeli się pojawiają, są natychmiast zarzucane argumentami drugiej strony. 95 proc. treści w internecie to materiały promujące lub utwierdzające sceptycyzm wobec szczepień. Po stronie rządu i mediów nie ma dziś zaś sił, możliwości i chętnych, żeby bronić szczepień – mówi Fedorowicz.

Jego zdaniem antyszczepionkowcy występują we wszystkich bańkach PiS i antyPiS. A wojna o szczepienia jest już przez rząd przegrana.

– Chyba nic już teraz nie da się zrobić. można tylko pilnować, żeby antyszczepionkowcy nie podpalali punktów szczepień

– mówi Fedorowicz.

I kwituje: – Jest prosta zasada dotycząca wszystkich kryzysów. Jeśli nie reagujemy na negatywne komentarze i pod postami leci sam hejt, to ten, kto to wszystko czyta, bardzo łatwo uznaje, że taka jest właśnie racja. Natomiast jeśli widzi, że strony się spierają, nie jest już w stanie tak od razu sobie wyrobić opinii i szuka kolejnej, by zderzyć racje, poszukać argumentów i kontrargumentów. To jest tak zwany społeczny dowód słuszności. A w tym wypadku zabrakło szeroko zakrojonej walki z dezinformacją. Jeden profil „Szczepimy Się” po prostu nie był w stanie tego zrobić – podsumowuje Fedorowicz.

Skąd Polacy czerpią wiedzę o Polsce i o świecie i jaki wpływ na to mają ich poglądy polityczne? Z badania IBRiS wynika, że najwięcej, bo 67 proc. ankietowanych za swoje główne źródło aktualnych informacji uznaje portale internetowe. 38 proc. czerpie wiedzę z Wydarzeń Polsatu, prawie 36 proc. z Faktów TVN, a 33 proc. z Wiadomości TVP. 29,5 proc. badanych czerpie informacje głównie z mediów społecznościowych, 29 proc. z radia, a ok. 12 proc. z tygodników i dzienników drukowanych.

Ale kiedy przyjrzeć się barwom politycznym, widać wyraźnie, że zupełnie inaczej media konsumuje wyborca obozu rządzącego, a inaczej wyborca opozycji.  O tym właśnie mówią w najnowszym odcinku podcastu FORUM IBRiS Michał Fedorowicz z Instytutu Badań Internetu i Mediów Społecznościowych i Marcin Duma z IBRiS.

POSŁUCHAJ PODCASTU: 

Wyborca PiS jest pewny siebie, a wyborca opozycji boi się, że jego świat runie

„Wyborca opozycji bardzo pilnuje, żeby nie dotarły do niego informacje, które mógłby go zdenerwować. I zburzyć jego mniej lub bardziej spójną wizję rzeczywistości. W praktyce oznacza to, że wyborca opozycji unika jak może TVP, Polskiego Radia, portali typu wPolityce czy Do Rzeczy. Za to dużo chętniej będzie włączał TVN, Onet czy Wirtualną Polskę” – mówi Marcin Duma z IBRiS.

Czyż to nie oczywiste? Otóż nie, bo z kolei wyborca PiS jest bardziej otwarty i nie ma problemu z tym, żeby zobaczyć, co tam słychać w TVN-ie. Doskonale pokazują to badania IBRiS, z których wynika, że Fakty TVN są głównym źródłem informacji dla 34 proc. ankietowanych, którzy określają się jako wyborcy Zjednoczonej Prawicy i dla 35 proc. wyborców opozycji – to bardzo niewielka różnica. Ale już w przypadku Wiadomości TVP różnica jest ogromna – to główne źródło informacji dla 66 proc. wyborców Zjednoczonej Prawicy i tylko dla 12 proc. zwolenników opozycji.

PiS najsłabszy w internecie od 2015 r.

„Wyborcy Zjednoczonej Prawicy są otwarci, bo są pewni siebie, wiedzą, że mają rację. Widać to doskonale po internecie, gdzie wyraźnie wychodzi, że przeświadczenie o wyższości moralnej jest po stronie PiS. Oni walczą o Polskę, walczą o prawdę i nie czują się zagrożeni. Dlatego mogą obejrzeć sobie TVN, ale tylko po to, żeby dowiedzieć się, jak opozycja kłamie i nic więcej” – wyjaśnia Michał Fedorowicz z Instytutu Badań Internetu i Mediów Społecznościowych.

Jednak zdaniem Fedorowicza mimo tej pewności siebie, silniejsza w internecie, jeśli chodzi o komunikację i zdobywanie serc i dusz jest dziś bezapelacyjnie opozycja, która ma większe zasięgi, większą dystrybucję informacji w sieci. „To widać po aferze Obajtka” – mówi Fedorowicz. I dodaje, że z kolei PiS jest dziś najsłabszy w sieci od 2015 roku.

TVP jest jednocześnie królem i królową mediów

Wizerunek mediów wpływa na odbiór nadawanych przez nich informacji. Ale przede wszystkim, zdaniem ekspertów, media wcale nie służą dziś do informowania. Możemy się z nich dowiedzieć, jaka jest prognoza pogody i wyniki totolotka. Ale cała reszta to kwestia bańki, etykiet, jakie politycy przyklejają do wrogich im mediów. Dlaczego? Aby w ten sposób zaszczepić swoich własnych wyborców przed potencjalnie niebezpiecznymi informacjami. W efekcie żadna afera nie jest w stanie się przebić przez bańkę komunikacyjna tej czy innej grupy.

Wyjątkiem jest jednak TVP.

„Jeśli chodzi dotarcie do wyborców i to we wszystkich bańkach TVP jest jednocześnie królem i królową tego parkietu. Widać to choćby po niedzielnych porankach, kiedy program „Woronicza 17” absolutnie kładzie zasięgowo każdy inny program. Codziennie rano programy Michała Rachonia są w trendach, a „W tyle wizji” o 21.00 robi milionowe zasięgi. Do tego wszyscy muszą się odnosić” – zauważa Michał Fedorowicz.

Dlaczego tak się dzieje? „W 2016 r. przy okazji prowadzenia profili internetowych w mediach społecznościowych TVP zrozumiało, że trzeba zachęcić widza do interakcji, bo to dla niego jest ten program. Dzisiaj to jest podstawa budowania zasięgów” – wyjaśnia Michał Fedorowicz. A to oznacza, że wbrew obiegowej opinii TVP jest bardzo nowoczesnym nadawcą, który może nawet jako jedyny rozumie współczesne media.

„Dzisiaj nie ma innej stacji, która byłaby w stanie w ogóle choćby stanąć w konkury z TVP” – uważa Fedorowicz.

Tekst: Agata Kołodziej

Posłuchaj także na Soundcloud: