🇵🇱 Ponad 57% Polaków nie chce przywrócenia obowiązkowego poboru do Wojska Polskiego w sytuacji eskalacji konfliktu na wschodzie. #sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/BYcB9ANLOA pic.twitter.com/302kPlSIAT

— IBRiS (@IBRiS_PL) October 3, 2022

Niezdecydowani do wojska

🪖 Zwolennicy przywrócenia obowiązkowego poboru do Wojska Polskiego w podziale na deklarowane aktualne preferencje polityczne:

obóz rządzący 5⃣6⃣%
opozycja 2⃣1⃣%
niezdecydowani 73%#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/BYcB9AvCAs pic.twitter.com/Gm5lFyoxWP

— IBRiS (@IBRiS_PL) October 3, 2022

Patrząc przez pryzmat aktualnych preferencji wyborczych możemy zaobserwować, że wyborcy obozu rządzącego są lepiej nastawieni do obowiązkowego poboru. Aż 56% z nich uważa, że powinien zostać przywrócony w wypadku eskalacji wojny w Ukrainie. Skrajnie odmienne nastawienie prezentują wyborcy opozycji. Prawie trzy czwarte (73%) z nich uznało, wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej za zły pomysł. Natomiast warto zwrócić uwagę na wynik wśród wyborców niezdecydowanych – 73% popiera wprowadzenie powszechnego naboru wojskowego. W podobny sposób kształtują się odpowiedzi ze względu na źródło wiedzy o wydarzeniach na świecie i w Polsce. Aż 57% widzów TVP zgodziło się z tą propozycją. Osoby, których głównym źródłem informacji są Fakty TVN, w dużej większości (62%) odpowiadały przecząco.

Podzielone pokolenia

Grupą wiekową, która wykazuje najmniejszy entuzjazm wobec obowiązku stawienia się do poboru, są ankietowani w przedziale wiekowym 50-59 lat. Aż 78% z nich nie zgadza się z tym pomysłem. Niewiele mniej, bo 77% respondentów w wieku 18-29 podziela tę opinię. Z drugiej strony, najwięcej zwolenników obowiązkowej służby wojskowej jest jedna z najstarszych kohort. Ponad połowa (52%) respondentów w wieku 60-69 popiera obowiązkowy pobór, podczas gdy w przypadku ankietowanych należących do grupy 70+ było to 45%.

📊 Aktualne preferencje wyborcze!@pisorgpl 32,9%@KO_Obywatelska 27,1%@PL_2050 10,6%@__Lewica 9,0%@nowePSL @Koalicja_PL 6,3%@KONFEDERACJA_ 5,6%

niezdecydowani 8,5%
deklarowana frekwencja 50,1%@IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/VT6Rz3cyG2 pic.twitter.com/HVzX3PebiI

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

PiS i PO umacniają swoje pozycje

Zestawiając wyniki najnowszego sondażu z tymi sprzed miesiąca wyraźnie widać, że dwie największe partie umocniły się na swoich pozycjach. PiS zanotował wzrost o 2 punkty procentowe, a PO o 1,3 punktu procentowego. W komentarzu udzielonym „Rzeczpospolitej” prezes IBRiS, Marcin Duma, tłumaczył wzrost poparcia dla największych partii w następujący sposób:

„PiS będzie budował mobilizację na polaryzacji, by osiągnąć ok. 38%, co wciąż jest możliwe. A PO chce zyskać na osłabianiu mniejszych, niżej notowanych ugrupowań, gdzie głównym dawcą punktów jest ugrupowanie Szymona Hołowni”.

W porównaniu z poprzednim badaniem Polska 2050 straciła 1,5 punktu procentowego. Straty zanotowała również Lewica. Ugrupowanie Włodzimierza Czarzastego i Roberta Biedronia straciło 1 punkt procentowy, względem poprzedniego badania. Należy również zwrócić uwagę na znaczny wzrost poparcia dla Konfederacji, która jeszcze miesiąc temu znajdywała się poniżej progu wyborczego. Od tamtej pory poparcie dla tego ugrupowania wzrosło aż o 2,6 punkty procentowe. Na więcej głosów niż miesiąc temu może liczyć również PSL.

Uczestnictwo w wyborach zadeklarowało 50,1% ankietowanych. Gdyby odbywały się one w najbliższą niedzielę, 42,6% respondentów nie wzięłoby w nich udziału. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło 7,3% badanych.

Polacy o wspólnych inicjatywach opozycji

🔴 Do czego, zdaniem Polaków, mogą prowadzić wspólne inicjatywy partii opozycyjnych?#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/PNgidSihUF pic.twitter.com/4n79CSXn3Q

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

W ramach tego samego badania, respondenci zostali zapytani, czy w ostatnim czasie słyszeli o wspólnym spotkaniu  przedstawicieli opozycji. Odpowiedzi twierdzącej udzieliło 46,1% ankietowanych, a 53,9% z nich nie słyszało o podobnej inicjatywie. Chodziło o konferencję „Bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO – rola Polski”, która została zorganizowana 20 września przez byłych prezydentów – Aleksandra Kwaśniewskiego oraz Bronisława Komorowskiego. Mimo że spotkanie było częścią obchodów 25. rocznicy rozpoczęcia przez Polskę negocjacji akcesyjnych do NATO, stanowiło ono również dobry pretekst do rozmów oraz wspólnego wystąpienia liderów partii opozycyjnych. Obecni byli m.in. Donald Tusk, Włodzimierz Czarzasty, Szymon Hołownia, Władysław Kosiniak-Kamysz oraz Jarosław Gowin.

Polacy zostali również spytani, czy uważają, że inicjatywy jak to spotkanie doprowadzą do porozumienia całej opozycji. Zaledwie 6,7% ankietowanych wierzy, że dzięki podobnym wydarzeniom powstanie wspólna lista wyborcza. Znacznie więcej, bo aż 41,5% badanych uważa, że inicjatywy takie jak konferencja prezydentów Kwaśniewskiego i Komorowskiego zaowocują powstaniem wspólnego rządu po wygranych wyborach. Z kolei niewiele ponad jedna trzecia respondentów (34,8%) uważa, że opozycja nie potrafi się ze sobą porozumieć, wobec czego podobne spotkania niczego nie zmienią. Według 7,9% ankietowanych porozumienie opozycji nie ma żadnego znaczenia dla wyniku wyborów. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło aż 9,1% badanych.

Widzowie TVP bardziej wierzą we wspólną listę niż widzowie TVN

Co interesujące, 11% osób, które jako główne źródło informacji o świecie i Polsce podały Wiadomości TVP, uważa, że podobne inicjatywy zaowocują wspólną listą ugrupowań opozycyjnych. Dla porównania zaledwie 5% widzów TVN i 4% widzów kanałów informacyjnych TVN24 podziela tę opinię. W niemal identyczny sposób odpowiadają respondenci, którzy zamierzają głosować na opozycję. Jedynie 5% z nich zaznaczyło odpowiedź mówiącą o wspólnej liście. Jednak aż 71% respondentów uważa, że podobne konferencje i spotkania stanowią odpowiedni budulec dla wspólnych rządów, jeśli opozycji rzeczywiście uda się zwyciężyć w następnych wyborach. Natomiast z drugiej strony politycznej barykady panują zupełnie odmienne nastroje. Aż dwóch na trzech wyborców PiS uważa, że opozycja jest zbyt skłócona, żeby nawiązać faktyczny dialog. Ponadto stosunkowo dużo, bo aż 16% spośród zwolenników obozu rządzącego jest zdania, że żadne porozumienie wśród opozycyjnych ugrupowań nie będzie miało żadnego wpływu na wynik wyborów.

Instytut Badań Rynkowych i Społecznych poprosił ankietowanych aby spontanicznie wskazali potencjalnego kandydata na premiera z ramienia opozycji. 27,7 proc. pytanych wymieniło Donalda Tuska. 16,3 proc. wskazało Rafała Trzaskowskiego, a 11,9 proc. – Szymona Hołownię.

10,4 proc. respondentów uznało, że kandydatem na premiera opozycji powinien być Władysław Kosiniak-Kamysz, a 7,3 proc. wytypowało Radosława Sikorskiego. Adriana Zandberga wymieniło 6,9 proc. badanych, a Roberta Biedronia 5,9 proc.

Wskazywano także Izabelę Leszczynę (4,6 proc.) oraz Tomasza Siemoniaka (3,8 proc.).

5,2 proc. pytanych w sondażu wskazałoby innego kandydata.

Sondaż IBRiS został przeprowadzony na zlecenie „Rzeczpospolitej” 20–21.05.2022, na próbie n=1000, metodą CATI.

W ubiegłym tygodniu opisywaliśmy badanie Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych, w którym Polacy opowiedzieli się za najwłaściwszą definicją współczesnego patrioty. Wyniki badania całej grupy opisujemy poniżej.

http://forum.ibris.pl/kim-jest-polski-patriota/

Według 40,2 proc. ogółu badanych, najważniejsze jest wychowywanie dzieci w duchu patriotyzmu. 33,6 proc. respondentów uważa, że patriota jest gotowy na poświecenie swojego zdrowia lub życia dla ojczyzny. Tyle samo osób uważa, że prawdziwy polski patriota płaci w kraju podatki. 28,6 proc. osób za postawę patriotyczna uważa głosowanie w wyborach.

Kiedy spojrzymy na odpowiedzi osób popierających partię rządzącą, zobaczymy, że dla tej grupy osób najważniejsza w postawie patriotycznej jest gotowość na poświecenie swojego zdrowia lub życia dla ojczyzny. Aż 59 proc. popierających PiS zaznaczyło tę odpowiedź.

Na drugim miejscu w tej grupie badanych znalazła się kwestia wychowania dzieci w duchu patriotycznym (49 proc. odpowiedzi). Na trzecim miejscu postawiono spełnianie obywatelskiego obowiązku przy urnie wyborczej. 35 proc. zwolenników obozu rządzącego uważa, że głosowanie w wyborach to ważne zachowanie polskiego patrioty.

Nieco inaczej sprawę postrzegają wyborcy partii opozycyjnych. 43 proc. popierających opozycję uważa, że najważniejszą patriotyczną postawą jest płacenie podatków w Polsce. 40 proc. osób z tek grupy zaznaczyło odpowiedź, że polski patriota głosuje w wyborach. Dla 37 proc. zwolenników opozycji, ważne jest także wychowanie dzieci w duchu patriotyzmu.

Badanie przeprowadzono 1 i 2 kwietnia 2022 na próbie n=1100, metodą telefonicznych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).

Zauważalna większość ankietowanych odpowiedziała, że widzi opozycję jako jedną siłę, przy czym aż 36,3 proc. badanych wyraziło się zdecydowanie (odpowiedź – zdecydowanie razem). 24,2 proc. określiło, że raczej preferuje wspólny start partii opozycyjnych. Daje to w sumie ponad 60 procent przekonanych, że opozycja powinna zewrzeć szyki.

15,1 proc. respondentów nie ma na ten temat zdania. Tylko 6,8 proc. wyborców opozycyjnych uważa zdecydowanie, że partie powinny zachować swoją tożsamość i iść do wyborów osobno. Jako „raczej osobno” opowiedziało się 17,7 proc. badanych.

🔴 Ponad 60% wyborców opozycji chce, aby partie opozycyjne wystawiły w wyborach jeden blok. #sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/pLxI7A5ISV pic.twitter.com/isicEXCEke

— IBRiS (@IBRiS_PL) February 10, 2022

Wygląda więc na to, że wyborcy opozycji w zdecydowanej większości widzą siłę w jedności i solidarności obozu „anty-PiS”. A jak sytuacja wygląda w przypadku Zjednoczonej Prawicy?

Wyborcy Prawa i Sprawiedliwości uznali w 44,1 proc., że obóz rządzący powinien iść do wyborów jako Zjednoczona Prawica (czyli PiS, Solidarna Polska i Republikanie). Jednak aż 39,8 proc. wyborców partii Jarosława Kaczyńskiego uważa, że szyld Prawa i Sprawiedliwości jest tak silny, że nie potrzebuje innej „plakietki”. 14,7 proc. badanych wyborców PiS twierdzi, że korzystna byłaby dla obozu rządzącego jakaś inna nazwa. 1,5 proc. ankietowanych nie ma na ten temat zdania.

🔴 Ponad 44% wyborców @pisorgpl uważa, że obóz rządzący do kolejnych wyborów powinien iść jako Zjednoczona Prawica. Jednak niemal 40% jest zdania, że lepiej byłoby użyć nazwy partii, czyli Prawo i Sprawiedliwość. #sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/pLxI7A5ISV pic.twitter.com/qV4Ws0NyCA

— IBRiS (@IBRiS_PL) February 10, 2022

Badanie ogólnopolskie przeprowadzono dla Rzeczpospolitej w dniach 4-6 lutego 2022, na próbie n=1100 techniką telefonicznych standaryzowanych wywiadów wspomaganych komputerowo (CATI).

Czy PiS straci władzę w kolejnych wyborach? Przekonanych do tego jest 53,2 proc. badanych (z czego 23,2 zdecydowanie, a 30 proc. raczej tak). Na utrzymanie władzy przez PiS w trzeciej kadencji stawia 27,5 proc. społeczeństwa (zdecydowanie 10,3 proc., raczej 17,2 proc.). Jest więc jasne, że wiara w kolejne zwycięstwa topnieje i to także wśród wyborców Prawa i Sprawiedliwości. 16 proc. z nich uważa, że partia straci władzę. To problem dla Jarosława Kaczyńskiego. Nie jest tajemnicą, że wyborcę niezdecydowanego trudniej przekonać do oddania głosu, niż tego, który szczerze wierzy w sukces popieranej przez siebie formacji.

Zupełnie inne emocje udzielają się wyborcom opozycji. W to, że PiS ostatecznie utraci władzę, wierzy aż 76 proc. z nich (33 proc. jest zdecydowanie przekonana, 43 proc. raczej). Bardziej przekonani są do tego wyborcy Lewicy (47 proc. gorliwie w to wierzy), Konfederacji (41 proc.) niż Koalicji Obywatelskiej (32 proc.) i Szymona Hołowni (30 proc). Najbardziej powściągliwi pozostają wyborcy PSL (tylko 3 proc. mocno wierzących, wobec 88 proc. raczej przekonanych, że PiS utraci władzę). Warto podkreślić, że aż 19,2 proc. wyborców w ogóle nie chce przewidywać politycznej przyszłości.

O jaką Polskę chcesz walczyć?

To pytanie, które Grzegorz Brzęczyszczykiewicz słyszał kilkukrotnie w „Jak rozpętałem II Wojnę Światową”, a które zadaje sobie dziś wielu wyborców. IBRiS sformułował je jako „Czy odsunięcie PiS od władzy jest ważniejsze niż to jaka Polska będzie po PiS-ie?”. Za wszelką cenę obecnej władzy pozbyć się chce 36,1 proc. wyborców z czego dla 21,8 proc. jest to zdecydowanie ważniejsze niż kształt przyszłej władzy, a dla 14,3 proc. raczej ważniejsze. Kształt wyłonionej z nowego – nomen omen – ładu Polski jest wyjątkowo istotny dla 30,5 proc. wyborców (mniej więcej pokrywa się z poparciem dla PiS) oraz raczej istotny dla 18,9 proc.

Obóz tych, dla których pryncypia przyszłego rządu są istotne jest więc liczniejszy – łącznie liczy 49,6 proc. respondentów, a dodajmy, że 14,3 proc. w ogóle nie wypowiedziało się na ten temat. To zdecydowanie kamyczek do ogródka opozycji, wewnątrz której obecnie trwa spór czy lepiej do wyborów przystępować osobno czy w ramach jednej listy wyborczej. Wygląda na to, że wyborcy chcieliby poznać kształt i priorytety przyszłego rządu już dziś, a nie po wyborach.

Najmniejszą wagę dla składu przyszłego rządu przykładają młodzi. To o tyle ciekawe, że mowa o pokoleniu, które często posądzane jest o ideowość i myślenie życzeniowe. Tymczasem, aż 34 proc. z nich chce po prostu odsunięcia PiS od władzy. W żadnej innej grupie wiekowej liczba respondentów odpowiadających w ten sposób nie przekroczyła 30 proc. Do tego dodajmy osoby z wyższym wykształceniem 33 proc. oraz wyborców Konfederacji, z których aż 67 proc. deklaruje, że ważniejsze jest odsunięcie PiS od władzy, niż to kto dokładanie będzie rządził. To ważny sygnał dla samej Konfederacji i dla tych, którzy uważają, że konserwatywne elektoraty łatwo się sumują.

Opozycja nie jest gotowa

Pytanie dotyczące tego, czy PiS należy odsunąć od władzy niezależnie od tego, kto będzie rządził, doskonale uzupełnia się z pytaniem o to, czy opozycja jest gotowa do przejęcia władzy. Według większości respondentów – nie jest. A uważa tak 54,8 proc. badanych, z czego 24,7 proc. zdecydowanie, a 30,1 proc. raczej nie. Odmiennego zdania jest 34,1 proc. ankietowanych – z czego 16,2 proc. zdecydowanie uważa, że jest gotowa, a 17,9  proc., że raczej jest. Widać, że wiara w porozumienie między opozycyjnymi partiami jest nikła.

Co ciekawe, im wyższy dochód tym mniejsza wiara w zdolność do rządzenia opozycji. Wśród osób zarabiających 2000 złotych miesięcznie, w dobre rządy opozycji nie wierzy 23 proc. badanych, wśród zarabiających tysiąc złotych więcej, już 27 proc. Otrzymujący do 4000 złotych w 32 proc. nie wierzą w opozycję, ci którzy zarobili do 5000 już w 35 proc., a zarabiający powyżej 7000, aż w 46 proc. Wygląda więc na to, że zamożniejsi wyborcy opozycji głosują na nią, bo po prostu nie jest PiS-em, a nie dlatego, że wierzą w jej zdolność do modernizacji kraju.

Rozwiązaniem premier techniczny?

IBRiS zapytał także o to, kto najbardziej nadawałby się na premiera. Najwięcej osób wskazało Mateusza Morawieckiego (30,3 proc), który z pewnością otrzymał premię związaną z tym, że obecnie piastuje ten urząd. Na drugim miejscu znalazł się Donald Tusk. Premier w latach 2007-2014 nadaje się na powrót do KPRM według 20,7 proc. wyborców. Zaskakiwać może trzecie miejsce w sondażu. Mimo, że PSL balansuje na granicy progu wyborczego, to Władysław Kosiniak-Kamysz nadaje się na premiera dla 11,4 proc. wyborców. Wysoki wynik koncyliacyjnego Kosiniaka-Kamysza, może poniekąd wynikać z poprzedniego pytania o to czy opozycja jest gotowa do przejęcia władzy. Być może wyborcy spodziewają się, że w tak podzielonej grupie partii, najlepszym spoiwem byłaby osoba, która w powszechnym przekonaniu jest ugodowa i lubi dążyć do kompromisu. Na kolejnych pozycjach znaleźli się Szymon Hołownia (9,4 proc.), Krzysztof Bosak (6,4 proc.) oraz Adrian Zandberg (2,9 proc.). Wynik powinien być co najmniej zastanawiający dla Szymona Hołowni, który jako jedyny z wymienionych „kandydatów” kieruje partią sygnowaną własnym nazwiskiem.

***

O wynikach tego badania rozmawiamy w podcaście Forum IBRiS z prof. Radosławem Markowskim. POSŁUCHAJ ROZMOWY:

Oto trzecia część rozmowy Estery Flieger z Marcinem Dumą z IBRiS o wnioskach z kompleksowych badań jakościowych przeprowadzonych metodą pogłębionych wywiadów z przedstawicielami tzw. „miękkich” elektoratów najważniejszych polskich partii politycznych. Badania dotyczyły wielu aspektów życia społecznego – w tej części rozmowy zajmujemy się nastrojami politycznymi Polaków.

OBEJRZYJ ROZMOWĘ:

Czy kształtowaną dotąd głównie przez pandemię rzeczywistość polityczną w Polsce może w jakiś bardziej namacalny sposób zmienić program Polski Ład lub Krajowy Plan Odbudowy, za którymi głosowała nie tylko Zjednoczona Prawica, ale również PSL i Lewica?

O tym, z jakim przyjęciem spotkał się Polski Ład, mówi Marcin Duma, szef IBRiS:

– Zapytaliśmy badanych i okazało się, że nie wiedzą o nim wiele. Ale to nie znaczy, że jego prezentacja w ogóle nie rezonuje

– tłumaczy Duma.

Polski Ład nie dla liberałów

Z badań wynika, że po pierwsze, o wiele bardziej przyjęła się pierwsza nazwa programu – Nowy Ład, którą w ostatniej chwili Jarosław Kaczyński zmienił na „Polski”. Po drugie najbardziej świadomy jego treści jest elektorat PiS. Wyborcy PiS są przekonani co do tego, że mają otrzymać określone korzyści. Wyrażają jednak niepewność o to, kiedy to nastąpi –  bo obserwują napięcia w koalicji rządzącej.

Z drugiej strony, wyborcy opozycji wyrażali przekonanie, że rząd chce coś określonej grupie zabrać, a innej rozdać.

– Wyborca liberalny ma bardzo duży problem. Po pierwsze, nie czuje się w Polsce, jak we własnym państwie. Po drugie, towarzyszy mu poczucie zagrożenia, bo choć ustalony jest określony przez zarobki porządek, zmniejsza się dystans między klasą średnią, a niższą

– mówi Marcin Duma.

Badania IBRiS pokazują, że nastawienie wyborców opozycji wobec grup społecznych korzystających z transferów socjalnych ma charakter co najmniej krytyczny, jeśli nie wręcz wykluczający. Sytuacja ta ma bardzo określone powody.

– Jeśli klasa średnia będzie zarabiać tyle, co niższa, nie będzie już nikim lepszym. Przedstawiciele klasy średniej postrzegają swoją pozycję jako efekt wyłącznie własnej pracy. W ich odczuciu klasa niższa to nieroby żyjące z zasiłku, które zaraz ich dogonią. Powoduje to u reprezentowanej w badaniu klasy średniej frustrację, agresję

– wyjaśnia Duma. Czy podobnie działa to w drugą stronę? Odwołując się do badań, Duma twierdzi, że klasa niższa nie pogardza średnią, bo do niej aspiruje. Ale z drugiej strony, wśród wyborców PiS, którzy awansowali społecznie, można odnotować podobną jak wśród wyborców liberalnych pogardę wobec tych, którzy są wciąż niżej.

Lewica to nie lud

Badania IBRiS pokazały też ciekawe zjawisko: również wyborcy Lewicy nie są zwolennikami transferów. A dzieje się tak, ponieważ – co podkreśla Duma – jej elektorat to nie „klasa ludowa”. To mieszkańcy dużych miast, przedstawiciele klasy średniej. Ten elektorat, owszem, oczekuje postulatów socjalnych, ale nie ich realizacji własnym kosztem.
W rozmowie Duma zwraca uwagę na jeszcze inny aspekt prezentacji Polskiego Ładu: choć wyborcy KO żywią wobec PiS uczucia jak najgorsze, jednocześnie – i to zdaniem szefa IBRiS świadczy o sukcesie projektu – zazdroszczą mu skuteczności.

W ten sposób Polski Ład wpływa na uczucia elektoratu opozycji.

– Nie o to chodzi, że propozycja PiS im się podoba, ale o to, że oczekują, że ich ugrupowanie będzie w stanie przygotować coś podobnego. Mają bowiem bardzo silne poczucie, że po stronie opozycji nie istnieje spójna wizja Polski, która mogłaby przekonać wyborców

– komentuje Duma.

Niska okazała się także świadomość konfliktu politycznego po stronie opozycji wokół Krajowego Planu Odbudowy. Nawet pomimo tego, że politycy KO włożyli wiele energii w atak na Lewicę, np. Radosław Sikorski głosowanie z PiS porównał do paktu Ribbentrop-Mołotow.  – To by sugerowało, że nawałnica medialna była imprezą banieczkową, dostrzegalną głównie na Twitterze – tak Marcin Duma komentuje brak zainteresowania tym sporem wśród badanych.

Ogólnopolskie zmęczenie

– Widzimy za to duże zmęczenie ostrym sporem politycznym, deklarowane przez badanych bardzo wprost. Pandemia jeszcze je pogłębiła. Badani chcieliby, żeby pewne obszary były wyłączone z walki do upadłego – takim obszarem jest na przykład zarządzanie pandemią – podsumowuje Duma.

Czy na tym wygra Szymon Hołownia?  – Jest interesujący nawet dla wyborców PiS, ale brakuje wiarygodności, bo wyborcy wiele razy już sparzyli się na podobnych projektach. Natomiast jeśli mielibyśmy na podstawie badań wskazać po stronie opozycji na kogoś, kogo nie ograniczają takie obawy, to jest to Rafał Trzaskowski

– podsumowuje Marcin Duma.

W POPRZEDNICH ODCINKACH:

Pierwsza część rozmowy to opowieść Marcina Dumy o stosunku Polaków do Narodowego Programu Szczepień i ich lękach i obawach związanych z samymi szczepionkami.

W drugiej części rozmowy Duma opisywał nastroje Polaków związane z pandemią i ich obawy dotyczące jej możliwego powrotu.

Zapraszamy do obserwowania naszych kanałów na Youtube i Spotify – subskrybenci zawsze otrzymają dostęp do nowych materiałów Forum IBRiS jako pierwsi.

ROZMOWA DOSTĘPNA TAKŻE JAKO PODCAST:

Totalny antyPiS się nie opłaca

Komu właściwie w rzeczywistości 2021 roku przynosi zyski dalsze funkcjonowanie na opozycji strategii totalnego anty-PiS-u? – Platforma mentalnie tkwi w dawnej epoce polaryzacji, która się bardzo opłacała obu partiom, zarówno PiS-owi, jak i Platformie, dlatego że marginalizowała wszystkie inne ugrupowania. Od kilku lat widać, że to już nie działa. A w ostatnich miesiącach widać to wręcz dobitnie – odpowiada dr hab. Bartłomiej Biskup, dodatkowo odnotowując, że dziś nie podzielają tej strategii wszyscy opozycyjni partnerzy polityczni, a Zjednoczona Opozycja to mit. Tymczasem dr Anna Materska-Sosnowska podkreśla, że narrację o „totalnej opozycji” tworzy PiS, któremu na tym przekazie bardzo zależy.

„Polityka w państwie demokratycznym oparta jest na poszukiwaniu konsensu”, a „totalny antyPiS” to koncept językowy rysujący świat w czarno-białych barwach, od czego należy odejść. – mówi dr Anna Materska-Sosnowska

POSŁUCHAJ CAŁEJ ROZMOWY!

– Czy strategia polityczna KO, polegająca na byciu totalną opozycją lub stuprocentowym anty-PiS-em opłaca się? Wydaje się, że przestaje. Od lat komentatorzy zwracają uwagę na to, że KO czegoś bardzo wyraźnie brakuje – wizji, która przekonałaby społeczeństwo – dodaje Biskup, zauważając, że dziś wyborcy PO mają gdzie przejść.

Czy to oznacza, że w tę grę nie gra też PiS? Zdaniem dr. hab. Bartłomieja Biskupa PiS również ma interes w powrocie do dwubiegunowego systemu. Ale „scena polityczna trochę się zmieniła, zmieniło się też społeczeństwo”.

A jaki jest bilans strategii polegającej na byciu anty-PiS-em? Analizując przebieg prezydenckiej kampanii wyborczej prowadzonej latem zeszłego roku, Marcin Duma w rozmowie z Grzegorzem Sroczyńskim zauważył: „Ten hardcorowy anty-PiS, który był driverem opozycji od grudnia 2015 roku do wyborów w 2019 roku, po prostu przegrał. On przegrał w różnych formułach – również wielkiej zjednoczonej opozycji czy opozycji totalnej, ta formuła została teraz zakwestionowana. Nie udało się. To była ślepa uliczka, w którą PiS – być może mając badania i analizy – opozycję nieustannie wpychał”.

Polityka nie jest czarno-biała

Poprosiliśmy naszych rozmówców o komentarz z perspektywy czasu. Dr hab. Bartosz Biskup uważa, że Rafał Trzaskowski musiał się bronić, kiedy Andrzej Duda opierał kampanię na silnej polaryzacji. W efekcie prezydentowi Warszawy, owszem, udało się wyjść poza ramy antyPiS-u i dzięki temu osiągnąć w drugiej turze dobry wynik – mówi Biskup.

Opozycję czeka teraz ciężka praca podobna do tej, którą wykonał PiS konstruując ten program. Teraz musi więc „ochłonąć” i dać sobie czas na wypracowanie przekazu, z którym dotrze do wyborców. – komentuje dr hab. Bartłomiej Biskup

Dr Anna Materska-Sosnowska zdecydowanie sprzeciwiła się tej interpretacji określając ją mianem „dziwnych tez”. I wróciła do istoty pojęcia „totalnej opozycji”. Uzasadniała, że „polityka w państwie demokratycznym oparta jest na poszukiwaniu konsensu”, a „totalny antyPiS” to koncept językowy rysujący świat w czarno-białych barwach, od czego należy odejść. Zauważyła też, że na podział PiS gra już od 2015 roku, a zaczął to robić wcześniej. Ekspertka przypomniała też o czymś jeszcze: warunkach, w jakich dziś musi poruszać się opozycja – te zawsze były dalekie od doskonałości. Jednak dziś są wyjątkowo trudne, choć to Jarosław Kaczyński obiecał „pakiet demokratyczny”, o czym dziś mało kto pamięta.

Pijarowe zagrywki PiS

Eksperci zgodni są natomiast w tym, że hasło „odsunięcia PiS-u od władzy” nie będzie wystarczającą odpowiedzią na Polski (Nowy) Ład. „Reakcje Lewicy i PSL są słodko-kwaśne. Bo z jednej strony, to [Polski Ład] zgadza się z potrzebami ich elektoratu, a przynajmniej jego części, a z drugiej mamy krytykującą go z pozycji liberalnej Platformę” – mówi dr hab. Biskup. Politolog uważa, że opozycję czeka teraz ciężka praca podobna do tej, którą wykonał PiS konstruując ten program. Teraz musi więc „ochłonąć” i dać sobie czas na wypracowanie przekazu, z którym dotrze do wyborców, np. organizując podobną konwencję.

Dr Anna Materska-Sosnowska zwraca uwagę na to, że prezentacja Polskiego Ładu była bardzo sprawną PR-ową robotą, a moment prezentacji został dobrze wybrany. Jej zdaniem „PiS umie bawić się w PR i narzucać narrację”, a pod tym względem „opozycja jest miliony lat świetlnych” za PiS. Zdaniem politolożki wprowadzaniu Nowego Ładu powinna jednak towarzyszyć rzetelna debata, bo państwo jest wspólne. Wchodząc w szczegóły „obrazka, który łatwo sprzedać” podkreśla, że rozsądny wyborca będzie oczekiwał sprawdzenia realizacji tych obietnic, które padły wcześniej już kilkakrotnie, a także rozliczenia zarządzania kryzysem przez PiS w pandemii: „Nie da się odciąć, że tamto już było i minęło, a teraz będzie już tylko pięknie i kolorowo”.

Teskt: Estera Flieger

Rozmowę znajdziesz też na SoundCloud i Apple Podcasts!