POSŁUCHAJ PODCASTU

„Ludzie inaczej spojrzeli na samo Powstanie”

„Widać efekt wojny, która toczy się za naszą wschodnią granicą” – mówi Jan Ołdakowski. ”Wojna w Ukrainie pokazała, że wraz z utratą lub zagrożeniem niepodległości, stają pod znakiem zapytania wszystkie inne wartości i instytucje nowoczesnego państwa.

Więcej badanych niż w zeszłym roku wskazywało na świadomość narodową (16,8 procent – w porównaniu z 2021 rokiem to wzrost o 7,2 procent punktów procentowych). – Wojna przeniosła takie wydarzenie jak Powstanie Warszawskie do dzisiejszej rzeczywistości. Zagrożenie granic, bytu państwowego sprawiło, że ludzie inaczej spojrzeli na samo Powstanie” – komentuje rozmówca Forum IBRiS.

„Każda forma utożsamienia się ze wspólnotą i jej wsparcia jest bardzo ważna”

Badani byli pytani również o to, jakie przymioty opisują współcześnie patriotę. 70,5 procent badanych wskazywało na zespół cech, który opisać możemy jako „patriotyzm obywatelski” (udział w wyborach, przestrzeganie prawa, dbałość o przestrzeń wspólną). 66,2 procent respondentów i respondentek wymieniało cechy, które definiują „patriotyzm na straży” (dbałość o tradycję, gotowość przelania krwi za ojczyznę). Czy – nawiązując do tez dr. hab. Marcina Napiórkowskiego – to symptom podziału na „softpatriotyzm” i „turbopatrioptyzm”, o którym w Forum IBRiS rozmawialiśmy już wcześniej? Zdaniem Jana Ołdakowskiego w obliczu wojny różnice zacierają się: „Nie tylko „patriotyzm na straży” ma kluczowe znaczenie dla zwycięstwa w wojnie. A inaczej: każda forma utożsamienia się ze wspólnotą i jej wsparcia jest bardzo ważna”.

Na pytanie o to, jak rozumieją pojęcie „patrioty”, odpowiedzieli niemal wszyscy badani. „Ważne jest to, że większość w ogóle odniosła się do patriotyzmu. 99 procent badanych ma do niego jakiś stosunek, potrafi poddać go klasyfikacji, stworzyć kategorię, które go opiszą. Być może to również jeden z efektów wojny” – kontynuuje Jan Ołdakowski. „Patriotyzm stał się domeną wszystkich, nie ma grup, które od patriotyzmu jako takiego dystansują się. Stał się czymś wspólnym i każda grupa ma swój pomysł na niego. Nie ma już podziału na patriotów i nie-patriotów”.

„Jest na czym budować”

38,9 procent badanych 1 sierpnia o godzinie 17:00 zatrzymuje się na ulicy. 41,7 procent śledzi informacje o rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego w mediach, a 24,1 procent ogląda w telewizji transmisję ze śpiewania piosenek powstańczych na pl. Piłsudskiego w Warszawie. 29,9 procent Polek i Polaków wywiesza flagę.
„Serwisy informacyjne zarażają nas emocjami. Oglądając je mamy wrażenie, że ludzi z drugiej strony, której nie kibicujemy, właściwie nienawidzimy i są dwa narody, których nie da się już zlepić. Nagle przychodzi 1 sierpnia i wszyscy, choć każdy z innego powodu, przez minutę oddaje hołd Powstańcom. Myślę więc, że jest na czym budować”. – podsumowuje Jan Ołdakowski.

Warszawa 78 lat temu, Mauriopol dziś

„Na początku byliśmy placówką muzealną, do której Ukraińcy nie przychodzili. Dość szybko zrozumieliśmy powody – opowiadamy o wojnie, o klęsce, w Muzeum słychać wybuchy bomb, oglądany na końcu wystawy film „Miasto ruin” pokazuje wszystko to, przed czym uciekają. Ale w pewnym momencie zaczęli się pojawiać. Mamy nadzieję, że wezmą udział w obchodach rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego, ponieważ na końcu tej opowieści jest nagroda: że mimo 45 lat PRL, zaczęliśmy doganiać zachodnie państwa” – mówi dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego. „Da im to na nadzieję, że kiedyś ta wojna się skończy i trzeba będzie rozpocząć odbudowę, być może okupioną gigantycznym wysiłkiem i wyrzeczeniami. Warszawa, która 78 lat temu wyglądała jak dzisiejszy Mauriopol, odbudowała się i przeszła transformację”.

Aż 84,4 proc. badanych uważa, że największą odpowiedzialność za uczenie postaw patriotycznych powinna ponosić rodzina. Poza najmłodszą grupą pytanych, wszystkie grupy wiekowe oraz zarówno osoby deklarujące się jako zwolennicy obozu rządzącego jak i opozycji – w większości wybierali właśnie tę odpowiedź.

Osoby z przedziału wiekowego 18-29 lat jako najpopularniejszą odpowiedź wybrali szkołę. Dla najmłodszych szkoła wydaje się mieć bardziej znaczący wpływ, niż to pamiętamy, kiedy jesteśmy starsi.

Wśród wszystkich badanych, szkoła znalazła się na drugim miejscu wśród instytucji, które powinny być odpowiedzialne za uczenie postaw patriotycznych. Odpowiedź tę zaznaczyło 67,6 proc. ankietowanych.

Czytaj także nasz wpis o tym kim, według badanych, jest polski patriota?

Z proporcji wyników badania jasno można wywnioskować, że dla większości Polaków to właśnie w rodzinie i w szkołach powinien być promowany patriotyzm. Kolejne odpowiedzi uzyskały już znacznie mniejszy odsetek wskazań.

Według 10,6 proc. pytanych, postawy patriotyczne powinny być nauczane w ruchach i organizacjach obywatelskich i społecznych.

Harcerstwo lub inne organizacje

8,5 proc. respondentów orzekło, że miejscem odpowiednim do uczenia postaw patriotycznych jest harcerstwo. 0,9 proc. badanych uważa, że to inne – niewymienione w ankiecie – organizacje powinny głównie odpowiadać za wychowanie patriotyczne.

0,4 proc. ankietowanych uważa, że we współczesnym świecie wartości nie są potrzebne, zatem nie ma potrzeby obarczania żadnej z jednostek społecznych nauczaniem patriotyzmu.

Pół procenta osób nie ma na ten temat zdania lub nie wie co odpowiedzieć.

Dla wyborców PiS – gotowy do poświęceń dla ojczyzny, dla zwolenników opozycji – płacący podatki w Polsce. Analizujemy badanie dotyczące postrzegania polskich patriotów https://t.co/VIcnyYtbFA

— Forum IBRiS (@ForumIBRiS) April 19, 2022

Badanie przeprowadzono 1 i 2 kwietnia 2022 na próbie n=1100, metodą telefonicznych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).

W ubiegłym tygodniu opisywaliśmy badanie Instytutu Badań Rynkowych i Społecznych, w którym Polacy opowiedzieli się za najwłaściwszą definicją współczesnego patrioty. Wyniki badania całej grupy opisujemy poniżej.

http://forum.ibris.pl/kim-jest-polski-patriota/

Według 40,2 proc. ogółu badanych, najważniejsze jest wychowywanie dzieci w duchu patriotyzmu. 33,6 proc. respondentów uważa, że patriota jest gotowy na poświecenie swojego zdrowia lub życia dla ojczyzny. Tyle samo osób uważa, że prawdziwy polski patriota płaci w kraju podatki. 28,6 proc. osób za postawę patriotyczna uważa głosowanie w wyborach.

Kiedy spojrzymy na odpowiedzi osób popierających partię rządzącą, zobaczymy, że dla tej grupy osób najważniejsza w postawie patriotycznej jest gotowość na poświecenie swojego zdrowia lub życia dla ojczyzny. Aż 59 proc. popierających PiS zaznaczyło tę odpowiedź.

Na drugim miejscu w tej grupie badanych znalazła się kwestia wychowania dzieci w duchu patriotycznym (49 proc. odpowiedzi). Na trzecim miejscu postawiono spełnianie obywatelskiego obowiązku przy urnie wyborczej. 35 proc. zwolenników obozu rządzącego uważa, że głosowanie w wyborach to ważne zachowanie polskiego patrioty.

Nieco inaczej sprawę postrzegają wyborcy partii opozycyjnych. 43 proc. popierających opozycję uważa, że najważniejszą patriotyczną postawą jest płacenie podatków w Polsce. 40 proc. osób z tek grupy zaznaczyło odpowiedź, że polski patriota głosuje w wyborach. Dla 37 proc. zwolenników opozycji, ważne jest także wychowanie dzieci w duchu patriotyzmu.

Badanie przeprowadzono 1 i 2 kwietnia 2022 na próbie n=1100, metodą telefonicznych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).

Ankietowanych poproszono o wybór zachowań najtrafniej opisujących postawy patriotyczne. Badani mogli zaznaczyć maksymalnie trzy odpowiedzi.

Według 40,2 proc. badanych, najważniejsze w tym aspekcie jest wychowywanie dzieci w duchu patriotyzmu. Tę odpowiedź zaznaczyło najwięcej osób.

Kolejne dwie odpowiedzi zaznaczyło dokładnie tyle samo badanych. 33,6 proc. respondentów uważa, że patriota jest gotowy na poświecenie swojego zdrowia lub życia dla ojczyzny. Tyle samo osób uważa, że prawdziwy polski patriota płaci w kraju podatki.

28,6 proc. osób za postawę patriotyczną uważa głosowanie w wyborach. 22,7 proc. Polaków twierdzi, że prawdziwy patriota, to osoba, która pomaga innym.

Według 16,2 proc. ankietowanych za patriotę należy uznać osobę, która nie wyjechała z kraju. 15,7 proc. respondentów uznało, że postawą patriotyczną jest deklarowanie miłości do ojczyzny.

13,5 proc. osób uważa, że prawdziwy patriota udziela się społecznie, a 8,8 proc, że jest gotowy na poświęcenie swojego majątku dla ojczyzny.

Według 7,2 proc. pytanych osób, prawdziwym patriotą jest osoba, która po prostu zadeklaruje, że nim jest.

2,7 proc. ankietowanych udzieliło odpowiedzi „nie wiem/trudno powiedzieć”. 5,9 proc. respondentów uznało, że prawdziwych patriotów poznamy po jakichś innych niż przedstawione w ankiecie postawach.

Badanie przeprowadzono 1 i 2 kwietnia 2022 na próbie n=1100, metodą telefonicznych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).