POSŁUCHAJ PODCASTU

„Żeby Koalicja Obywatelska mogła uzyskać samodzielną większość w Sejmie, potrzebuje przeszło 40 proc. głosów. I moim zdaniem taki jest jej zamysł” – mówi Jacek Żakowski, publicysta tygodnika „Polityka” w podcaście Forum IBRiS. Szaleństwo? Na pewno nieodpowiedzialność. „Trzeba mieć bardzo dużą skłonność do ryzyka, żeby grać o taką stawkę, ale wygląda na to, że Donald Tusk ją ma” – uważa publicysta.

Tusk szykuje Polsce katastrofę

Ten plan ma swoje dobre i złe strony, ale ma przede wszystkim jedno duże ograniczenie – niski poziom zaufania do samego Donalda Tuska w społeczeństwie.

„Z tego powodu przekroczenie 40 proc. wydaje mi się niemożliwe, nawet gdyby nagle pojawiło się piętnaście świetnych pomysłów na kampanię. Zakładam, że jak Platformie dobrze pójdzie, to zdobędzie 38 proc. głosów i nie będzie miała sojuszników w Sejmie. I to jest katastrofa, bo wtedy PiS z Konfederacją mają większość konstytucyjną. Ja widzę tę konstytucję, którą oni napiszą” – mówi red. Żakowski.

Wygląda jednak na to, że Donald Tusk wcale nie zamierza się wycofać z walki z potencjalnymi sojusznikami, czyli Trzecią Drogą i Lewicą.

„Sam marsz 4 czerwca był aktem agresji. Nie zapraszamy polityków innych partii. To jest nasz marsz, a jak chcecie to przyjdźcie – mówiła KO. Jakie to było aroganckie?! Jakie to było wrogie?! I skutkiem tego, jest to, co obserwujemy w sondażach – społeczeństwo widząc upokorzenie tych małych partii, traci do nich zaufanie. One tracą prestiż, ich wyborcy wycofują się do grupy niezdecydowanych. I dziś sytuację mamy taką, że cała strona demokratyczna w drugim sondażu obywatelskim traci dwadzieścia osiem mandatów w stosunku pierwszego sondażu obywatelskiego” – mówi Jacek Żakowski.

„Gdyby ten zjazd małych partii był kontynuowany, to jest gwarancja rządów Prawa i Sprawiedliwości. A mimo to Donald Tusk gra tylko na swoje” – dodaje.

Opozycja nie będzie wiedziała, co zrobić z Polską?

Tymczasem eksperci i intelektualiści od miesięcy przygotowują obywatelskie propozycje programowe dla opozycji, wystarczy wspomnieć raporty Instytutu Spraw Publicznych czy Fundacji Batorego. Dlaczego intelektualiści piszą program dla Polski? Boją się, że opozycja przejmie władzę i nie będzie wiedziała, co właściwie zrobić z Polską?

„Albo, że zrobi głupio” – odpowiada red. Żakowski „Bo przecież nie raz już mieliśmy takie sytuacje, Donald Tusk na przykład mówił kiedyś: „nie płaćcie abonamentu!” I spowodował tym gigantyczne szkody, ponieważ, jak przypuszczam, nigdy nie zastanawiał się nad tym, jak działają demokracje, które trwają, a nie upadają szybko. A ich podstawą, obok wolnych mediów i wolnych sądów, są media publiczne. Chcesz być Europejczykiem, mieć zachodnie standardy, zachodni styl życia, zachodnie dochody, zachodnie wolności, musisz mieć media publiczne” – mówi publicysta.

I przywołuje kolejne niemądre pomysły: „Od afery Rywina mamy populizowane centrum polityczne. To wtedy powstały dwie wielkie populistyczne partie PiS i Platforma Obywatelska, obie z dość silnymi aintelektualnymi syndromami, co wyrażało się na wiele sposobów. Wymyślali sobie na przykład, że droga do szczęścia Polski prowadzi przez jednomandatowe okręgi wyborcze, albo przez zniesienie immunitetów poselskich. Teraz pomyślcie sobie, jakie to było mądre. A to były programy obu tych partii i Platformy i PiS-u. Albo, że referenda są odpowiedzią. Albo likwidacja Senatu, bo po co Senat w ogóle? Taki zalew głupot wtedy nastąpił” – mówi Żakowski. 

„Potem Platforma, będąc u władzy, zaczęła się konfrontować trochę z rzeczywistością, zeszła na ziemię, zmodernizowała się i w moim odczuciu stała się mniej populistyczna. To już nie jest tak populistyczna partia jak ta, która w 2007 r. wygrała wybory. Ale w dalszym ciągu ten syndrom populistyczny jest”. – dodaje.

I zwraca jednocześnie uwagę, że wówczas PO tworzyła rząd z pogardą dla kompetencji, przeciwko kompetentnym grupą obywateli. „Dziś Platforma jest inna, ale w dalszym ciągu jest obok świata kompetencji” – komentuje dziennikarz.

„Dramat polega na tym, że między tymi wszystkowiedzącymi we własnej opinii politykami, których wybieramy, a światem kompetencji intelektualnych, społecznych, kulturowych jest przepaść. Kogo oni gromadzą wokół siebie? Kolegów, polityków. A jak się popatrzy na amerykański rząd, to są wszystko słynni profesorowie wybitnych uczelni” – wskazuje Żakowski.

Szczucie się nie skończy

A jednak, ostatnie konwencje partyjne mogą sugerować, że politycy nagle przestali licytować się na rozdawnictwo, populizm jakby słabnie.

„Bo są badania pokazujące, że ludzie nie wierzą już w obietnice. Jeszcze bardziej nie wierzą Tuskowi niż Kaczyńskiemu. A jeżeli zaufanie do obietnic jest na poziomie 20-30 proc., to one generują dużo więcej złości niż przychylności. I to jest racjonalną decyzją polityków, żeby wobec tego obietnice ograniczać. Ale to nie oznacza ograniczania populizmu, bo podstawą cechą populizmu jest szczucie na elity” – podkreśla Jacek Żakowski.

POSŁUCHAJ PODCASTU

W odpowiedź na jakie pytanie nie da się „wkręcić” Włodzimierz Czarzasty? Jak Lewica odnajdzie się w polaryzującej kampanii, która zaczyna się pod znakiem wzajemnych oskarżeń dwóch największych partii o to, czyje interesy reprezentują? Jaką Polskę wyborcom opowie? Czy załatwi fundusze z KPO? Rok przed wyborami rozmawiamy w Forum IBRiS z politycznymi liderami.

„Lewica pójdzie ze sobą. To poza dyskusją” – mówi Włodzimierz Czarzasty, komentując przy tym dyskusję o jednej liście opozycji i wyrażając przekonanie, że jej nie będzie Co wobec tego? „Powinniśmy poprzeć taki wariant, który da największą szansę na odsunięcie PiS od władzy. Ważne jest to, aby nie zgubić żadnego głosu elektoratu opozycji. Namawiam do podpisywania umów, że po wyborach będziemy współpracowali i tworzyli rząd” – odpowiada rozmówca Forum IBRiS.

Opowieść lewicy

Podczas Konwencji Krajowej Nowej Lewicy (2 października) Włodzimierz Czarzasty zwrócił się do wyborców, którzy obawiają się utraty statusu materialnego. Ale niespełna 5 procent Polaków pytanych o to, która partia najlepiej zadba o ich własną sytuację finansową – wynika z badań IBRiS – wskazuje na Lewicę (dla porównania: 30 procent badanych odpowiedziało, że PiS, a 21,5 procent wybrało Platformę Obywatelską). „PiS ma opinię partii socjalnej. Nie dziwię się. Jeżeli chodzi o partię aspirujące do władzy, Lewica po pierwsze powinna bardziej eksponować swoje poglądy. Po drugie, od 18 lat nie rządziła, więc nie kojarzy się z władzą. Po trzecie, trzeba wziąć się do roboty. Temu służy również kampania wyborcza. Należy postawić pytanie, kto w przyszłym rządzie będzie gwarantował to, co według 30 procent Polaków gwarantuje PiS” – komentuje wyniki badania Włodzimierz Czarzasty.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Czy temat ochrony klimatu i transformacji energetycznej powinien być numerem jeden dla polityków? „Naszym zdaniem – tak. Wychodzimy z założenia, że środowisko naturalne jest naszym skarbem narodowym i nie możemy sobie pozwolić na to, żeby to schrzanić”.

„Co się stanie, gdy poziom wody w Bałtyku się podniesie i będziemy musieli bronić Gdańsk przed zalaniem? Będziemy musieli ściągać technologie, które u nas nie są rozwinięte. I to będzie za chwilę główny temat, którym będą się zajmować politycy”.

– mówi Michał Kobosko wiceprzewodniczący ugrupowania Polska 2050 Szymona Hołowni. Polityk wskazuje, że obecni rządzący i znacząca część opozycji w ogóle nie dotyka jednak tego tematu.

Wyniki badania IBRiS na temat percepcji społecznej zmian klimatu pokazują jasno – Polacy nie są skłonni ponosić bezpośrednich kosztów transformacji energetycznej. Nie będą płacić więcej za zrównoważoną energię elektryczną, za paliwo, ogrzewanie czy żywność.

„Nie możemy zapominać, ze posiadamy pewną spuściznę. Wychodząc z biedy po okresie PRL-u chcieliśmy konsumować, wyglądać jak ludzie „na Zachodzie” i jeździć ich samochodami”.

– mówi Kobosko. Jednocześnie – jak ocenił gość Forum IBRiS – wzrasta świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń związanych z degradacją środowiska naturalnego. Według Koboski mają na to wpływ osobiste doświadczenia Polek i Polaków.

Wrocław – miasto spotkań ze smogiem

„Czym innym jest sytuacja, kiedy naukowcy mówią, że generalnie na Ziemi jest coraz cieplej, że topnieją lodowce, podnosi się poziom oceanów, a czym innym wówczas, kiedy to nas namacalnie dotyka. Kiedy widzimy skutki. Zimą ciągle słyszymy o zatruciu polskich miast smogiem. Dla mnie szokująca była sytuacja z zeszłego roku, kiedy bliski mi Wrocław był pewnego dnia najbardziej zatrutym miastem na całym świecie”. – mówi Michał Kobosko.

„My się po prostu trujemy w zimie”.

– gorzko kwituje Kobosko. „Z kolei latem mamy ekstremalne temperatury, poziom rzek bywa radykalnie niski”. Według gościa Forum IBRiS wszystkie te sytuacje powodują, że Polacy są coraz bardziej świadomi zagrożenia i debata wokół klimatu zaczyna nabierać rozpędu.

Zdaniem członków Polski 2050 kwestia klimatu to jeden z najważniejszych tematów dla ludzi, więc powinien mieć wielką wagę w polityce. „Politycy powinni ponosić odpowiedzialność za stan środowiska”. – mówi twardo Kobosko.

Rozmowa jest częścią projektu pt. ZIELONY ŁAD – analiza percepcji proponowanych rozwiązań, skutków rozwiązań oraz testy narracji wpierających wdrożenie pakietu klimatycznego w Polsce – program badawczy. Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu finansowemu Fundacji PGE.

United Surveys pytała o to, jak respondenci oceniają postawę całej klasy politycznej w sprawie wojny w Ukrainie. 15 proc. ankietowanych oceniło działania polityków „zdecydowanie dobrze”. „Raczej dobrze” – odpowiedziało w tej sprawie 71 proc. osób.

1,3 proc. pytanych, uważa że postawa klasy politycznej jest „zdecydowanie zła”. 6,6 proc. oceniło polityków „raczej źle”. 6,2 proc. badanych nie ma w tej sprawie zdania.

Bardziej przychylnym okiem na polityków patrzą wyborcy obecnych przedstawicieli władzy. 96 proc. wyborców Zjednoczonej Prawicy dobrze oceniło postawę klasy politycznej. 23 proc. odpowiedziało – „zdecydowanie dobrze”, a „raczej dobrze” – 73 proc.

Z kolei 86 proc. wyborców opozycji uważa, że politycy radzą sobie dobrze z sytuacją (w tym 9 proc., że „zdecydowanie dobrze”, a 77 proc., że „raczej dobrze”).

Najlepiej polityków oceniają osoby w wieku 60-69. 28 proc. osób z tej grupy oceniło polityków „zdecydowanie dobrze”.

Badanie zostało przeprowadzone przez pracownię United Surveys na zlecenie RMF FM i Dziennika Gazety Prawnej w grupie n=1000, metodą telefoniczną wspomaganą komputerowo (CATI).

W najnowszym odcinku podcastu Forum IBRiS Joanna Miziołek rozmawia z profesor Renatą Mieńkowską-Norkiene z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego o tym, jak mistrzostwa Euro 2020 wpłynęły na nastroje społeczne i czy dzięki nim polityka zeszła na moment na dalszy plan.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Punktem wyjścia do rozmowy są badania nastrojów Polaków związanych z EURO 2020 i polską kadrą narodową przeprowadzone przez IBRiS. Wynika z nich między innymi, że mecze reprezentacji przyciągnęły przed telewizory nieco ponad dwie trzecie Polaków. Jeśli chodzi o ocenę gry polskich piłkarzy, przeważają wskazania negatywne. 43,5 proc. Polaków uważa, że reprezentacja grała „raczej źle”, a 23,1 proc, że „zdecydowanie źle”. Poziom gry nie zdziwił 46,5 proc. Polaków, którzy zadeklarowali, że „reprezentacja wypadła na Euro 2020 dokładnie tak, jak sądziłem/am”. Rozczarowanych było zaś 43,2 procent – tylu badanych spodziewało się ze strony Polaków jednak lepszej gry.

Czy te piłkarskie emocje mogą mieć przełożenie także na inne obszary życia społecznego?

– Równolegle z meczami miało miejsce sporo wydarzeń całkiem sporego kalibru o charakterze politycznym, które nie wzbudziły chyba żadnych emocji. Jakieś emocje wokół polityki ciągle są, ale gorączka związana z wydarzeniami sportowymi je przykrywa. Tym bardziej, że Polacy to naród kibiców, nawet jeśli nie mamy wystarczająco mocnych powodów by kibicować polskiej drużynie.

– mówi profesor Renata Mieńkowska-Norkiene.

Porażka reprezentacji ma według Mieńkowskiej-Norkiene znacznie mniejszy wpływ na sferę polityki, niż mógłby mieć ewentualny sukces polskiej drużyny. Choćby było nim samo wyjście z grupy.

– Gdybyśmy na Euro 2020 odnieśli sukces, to on przysłoniłby wszystko, co wydarzyłoby się w polityce w najbliższym czasie. To byłoby podstawą dla polityków, a zwłaszcza spin doktorów do tego, żeby inaczej planowali polityczną agendę. Bo wtedy, kiedy emocje sportowe są na wysokim poziomie, to w polityce chętnie robi się i mówi rzeczy mniej akceptowalne dla społeczeństwa. W takim czasie jak Euro 2020 ludzie nie czytają tytułów, leadów, a tym bardziej całych artykułów. I tak było i tym razem. Ale w związku z tym, że piłkarskie emocje przedwcześnie opadły, Polacy wrócą teraz do emocji politycznych – mówi Mieńkowska-Norkiene.

Emocje piłkarskie nie muszą wpływać na politykę

Co to dokładnie oznacza? Czy Polacy mogą przenieść swoje kibicowskie rozczarowanie na sferę polityki? Niekoniecznie – wyjaśnia Mieńkowska-Norkiene.

– Są przykłady wykorzystania emocji sportowych dla osiągnięcia efektów o charakterze politycznym. Ale to się nie przekłada zero-jedynkowo na politykę. Nie ma takiego mechanizmu, w którym polska przegrana w piłkę oznaczałaby złe emocje kibiców-wyborców na przykład pod adresem rządzących. Czym innym jest  za to pewien poziom frustracji, a w szczególności złość na to jak sobie radzą polscy piłkarze, w kontekście swoich gigantycznych zarobków. I ta negatywna emocja jak najbardziej rozlewa się na inne dziedziny życia

– tłumaczy Mieńkowska-Norkiene.

PODCAST DOSTĘPNY JEST TEŻ NA SOUNDCLOUDZIE:

Oto trzecia część rozmowy Estery Flieger z Marcinem Dumą z IBRiS o wnioskach z kompleksowych badań jakościowych przeprowadzonych metodą pogłębionych wywiadów z przedstawicielami tzw. „miękkich” elektoratów najważniejszych polskich partii politycznych. Badania dotyczyły wielu aspektów życia społecznego – w tej części rozmowy zajmujemy się nastrojami politycznymi Polaków.

OBEJRZYJ ROZMOWĘ:

Czy kształtowaną dotąd głównie przez pandemię rzeczywistość polityczną w Polsce może w jakiś bardziej namacalny sposób zmienić program Polski Ład lub Krajowy Plan Odbudowy, za którymi głosowała nie tylko Zjednoczona Prawica, ale również PSL i Lewica?

O tym, z jakim przyjęciem spotkał się Polski Ład, mówi Marcin Duma, szef IBRiS:

– Zapytaliśmy badanych i okazało się, że nie wiedzą o nim wiele. Ale to nie znaczy, że jego prezentacja w ogóle nie rezonuje

– tłumaczy Duma.

Polski Ład nie dla liberałów

Z badań wynika, że po pierwsze, o wiele bardziej przyjęła się pierwsza nazwa programu – Nowy Ład, którą w ostatniej chwili Jarosław Kaczyński zmienił na „Polski”. Po drugie najbardziej świadomy jego treści jest elektorat PiS. Wyborcy PiS są przekonani co do tego, że mają otrzymać określone korzyści. Wyrażają jednak niepewność o to, kiedy to nastąpi –  bo obserwują napięcia w koalicji rządzącej.

Z drugiej strony, wyborcy opozycji wyrażali przekonanie, że rząd chce coś określonej grupie zabrać, a innej rozdać.

– Wyborca liberalny ma bardzo duży problem. Po pierwsze, nie czuje się w Polsce, jak we własnym państwie. Po drugie, towarzyszy mu poczucie zagrożenia, bo choć ustalony jest określony przez zarobki porządek, zmniejsza się dystans między klasą średnią, a niższą

– mówi Marcin Duma.

Badania IBRiS pokazują, że nastawienie wyborców opozycji wobec grup społecznych korzystających z transferów socjalnych ma charakter co najmniej krytyczny, jeśli nie wręcz wykluczający. Sytuacja ta ma bardzo określone powody.

– Jeśli klasa średnia będzie zarabiać tyle, co niższa, nie będzie już nikim lepszym. Przedstawiciele klasy średniej postrzegają swoją pozycję jako efekt wyłącznie własnej pracy. W ich odczuciu klasa niższa to nieroby żyjące z zasiłku, które zaraz ich dogonią. Powoduje to u reprezentowanej w badaniu klasy średniej frustrację, agresję

– wyjaśnia Duma. Czy podobnie działa to w drugą stronę? Odwołując się do badań, Duma twierdzi, że klasa niższa nie pogardza średnią, bo do niej aspiruje. Ale z drugiej strony, wśród wyborców PiS, którzy awansowali społecznie, można odnotować podobną jak wśród wyborców liberalnych pogardę wobec tych, którzy są wciąż niżej.

Lewica to nie lud

Badania IBRiS pokazały też ciekawe zjawisko: również wyborcy Lewicy nie są zwolennikami transferów. A dzieje się tak, ponieważ – co podkreśla Duma – jej elektorat to nie „klasa ludowa”. To mieszkańcy dużych miast, przedstawiciele klasy średniej. Ten elektorat, owszem, oczekuje postulatów socjalnych, ale nie ich realizacji własnym kosztem.
W rozmowie Duma zwraca uwagę na jeszcze inny aspekt prezentacji Polskiego Ładu: choć wyborcy KO żywią wobec PiS uczucia jak najgorsze, jednocześnie – i to zdaniem szefa IBRiS świadczy o sukcesie projektu – zazdroszczą mu skuteczności.

W ten sposób Polski Ład wpływa na uczucia elektoratu opozycji.

– Nie o to chodzi, że propozycja PiS im się podoba, ale o to, że oczekują, że ich ugrupowanie będzie w stanie przygotować coś podobnego. Mają bowiem bardzo silne poczucie, że po stronie opozycji nie istnieje spójna wizja Polski, która mogłaby przekonać wyborców

– komentuje Duma.

Niska okazała się także świadomość konfliktu politycznego po stronie opozycji wokół Krajowego Planu Odbudowy. Nawet pomimo tego, że politycy KO włożyli wiele energii w atak na Lewicę, np. Radosław Sikorski głosowanie z PiS porównał do paktu Ribbentrop-Mołotow.  – To by sugerowało, że nawałnica medialna była imprezą banieczkową, dostrzegalną głównie na Twitterze – tak Marcin Duma komentuje brak zainteresowania tym sporem wśród badanych.

Ogólnopolskie zmęczenie

– Widzimy za to duże zmęczenie ostrym sporem politycznym, deklarowane przez badanych bardzo wprost. Pandemia jeszcze je pogłębiła. Badani chcieliby, żeby pewne obszary były wyłączone z walki do upadłego – takim obszarem jest na przykład zarządzanie pandemią – podsumowuje Duma.

Czy na tym wygra Szymon Hołownia?  – Jest interesujący nawet dla wyborców PiS, ale brakuje wiarygodności, bo wyborcy wiele razy już sparzyli się na podobnych projektach. Natomiast jeśli mielibyśmy na podstawie badań wskazać po stronie opozycji na kogoś, kogo nie ograniczają takie obawy, to jest to Rafał Trzaskowski

– podsumowuje Marcin Duma.

W POPRZEDNICH ODCINKACH:

Pierwsza część rozmowy to opowieść Marcina Dumy o stosunku Polaków do Narodowego Programu Szczepień i ich lękach i obawach związanych z samymi szczepionkami.

W drugiej części rozmowy Duma opisywał nastroje Polaków związane z pandemią i ich obawy dotyczące jej możliwego powrotu.

Zapraszamy do obserwowania naszych kanałów na Youtube i Spotify – subskrybenci zawsze otrzymają dostęp do nowych materiałów Forum IBRiS jako pierwsi.

ROZMOWA DOSTĘPNA TAKŻE JAKO PODCAST:

Demokracja liberalna to nie zawsze rządy liberałów

Profesor Jarosław Flis przygląda się samemu pojęciu populizmu i w tym, co za sobą niesie. Widzi objaw, a nie chorobę: „Proste przeciwstawianie sił demokratycznych populistom jest nadużyciem I tym samym raczej źródłem problemu, a nie opisem rzeczywistości”. – mówi Flis. Według politologa z UJ stosowanie takich uproszczeń zdecydowanie zmniejsza pole refleksji po stronie zwolenników demokracji liberalnej.

Główną wadą sił, które same siebie określają się jako demokratyczne, jest przekonanie, że demokracja liberalna polega na tym, że zawsze muszą wygrywać liberałowie. To śmiertelne zagrożenie dla demokracji – tłumaczy Flis.

Zarazem – według Flisa – jest to częściowe wyjaśnienie przyczyn, dla których to populiści wciąż we współczesnej polityce wygrywają.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Dr Anna Skrzypek podkreśla, że jedna jaskółka wiosny nie czyni: „Przestrzegałabym przed próbą traktowania zwycięstwa Joe Bidena jako symbolu wiatru zmian, ponieważ biorąc pod uwagę wyniki wyborów w Holandii i Bułgarii czy zamieszenia wokół systemu partii politycznych we Włoszech albo sondaże z Francji, jest za wcześnie, by siły demokratyczne uznały, że problem został rozwiązany”. W dalszej części rozmowy Skrzypek zwraca naszą uwagę na Niemcy, analizując przedwyborczą atmosferę w kraju naszego zachodniego sąsiada.

Nowy Plan Marshalla

Dr Anna Skrzypek i prof. Jarosław Flis analizują również siłę narracji populistów po brexicie, a także wpływu pandemii na nastroje względem Unii Europejskiej. Nie brak również komentarza do polskiego sporu politycznego wokół „nowego Planu Marshalla”, a więc Europejskiego Funduszu Odbudowy.

Według profesora Flisa postawa polskich partii wobec EFO jest w każdym wypadku pochodną ich wewnętrznych problemów. Dla koalicji rządzącej to wypadkowa napięć między PiS i Solidarną Polską. Z kolei po stronie opozycyjnej efekt gry między walczącymi o swoją pozycję partiami.

„Cała ta wojna – jak niemal zawsze w polskiej polityce – jest trochę jak wrestling. Wszyscy się na siebie rzucają w potworny sposób, wygląda to przerażająco, w gruncie rzeczy jednak na tej macie nie dzieje się nic, co byłoby realnie groźne” – podsumowuje wojnę o EFO Flis.

Tekst: Estera Flieger

Posłuchaj również na:

Fundacja IBRiS postanowiła sprawdzić obecne nastroje Polek i Polaków w kontekście sytuacji w kraju. Pandemia, protesty społeczne, zmiany w prawie, niejasna pozycja polski w Unii Europejskiej i kolejne afery – to obraz państwa przed burzą, w trakcie czy już po niej?

Podziały społeczne w Polsce

Z perspektywy badanych, reprezentujących różne środowiska i grupy społeczne, społeczeństwo polskie jest dość mocno rozwarstwione. Po pierwsze – klasa wyższa – utożsamiana z najbogatszymi mieszkańcami Polski, jak również z celebrytami / artystami, także z politykami, szczególnie z liderami partii; po drugie – klasa średnia – to największa i najbardziej zróżnicowana wewnętrznie: klasa średnia „wyższa” i klasa średnia „niższa”; i w końcu klasa niższa (w tym nazywana „żerującą” lub „pasożytniczą”) – to emeryci i renciści, osoby z najniższą pensją, a także pracownicy sezonowi.

Elity w polskich realiach

Generują skojarzenia z poczuciem wyższości i określaniem samych siebie w ten sposób przez celebrytów (artystów, polityków). Czasem nawet z moralnym „zepsuciem” (bycie sławnym dla samej sławy i bycie u władzy jedynie dla poczucia posiadania władzy). W odniesieniu do polskich elit używane są ironiczne nazwy „elyta” lub „pseudoelita”.

Oczekiwania wobec polskich elit

Oczekiwania wobec polskiej elity politycznej rysują przede wszystkim obraz „rycerza bez skazy”. Charakteryzuje go przede wszystkim autorytet i siła wewnętrzna oraz mądrość, spokój i opanowanie. Jest to połączenie cech wizerunkowych lwa / „króla lwa” i sowy. Również w zestawieniu z wiernością psa (wierność swoim ideałom). To również połączenie cech archetypu Władcy, który daje poczucie bezpieczeństwa jako silny, niezależny lider i archetypu Mędrca, którego mądrość i doświadczenie uwiarygadniają obietnicę skutecznego działania składaną obywatelom przez Władcę.

1/14