„Polski Ład sprawił, że zmieniłem/zmieniłam preferencje wyborcze” – z tym stwierdzeniem zdecydowanie zgadza się”10,5 proc. wszystkich ankietowanych. raczej zgadza się”8,1 proc. 16,4 proc. respondentów twierdzi, że ich preferencje raczej nie uległy zmianie. 62,4 proc. badanych zdecydowanie nie zgadza się z przedstawionym stwierdzeniem. Pozostałe 2,7 proc. Polaków nie potrafi wskazać żadnej z wyżej wymienionych odpowiedzi.

🔴 W przypadku niemal 7⃣9⃣% Polaków #PolskiŁad nie spowodował zmiany dotychczasowych preferencji politycznych #sondaż @IBRiS_PL dla @OnetWiadomosci https://t.co/oqCzp1Nkzw pic.twitter.com/vqYPlIxFex

— IBRiS (@IBRiS_PL) February 14, 2022

Co czwarty wyborca PiS z 2019 r. zadeklarował, że wprowadzone zmiany podatkowe zmieniły jego preferencje polityczne. Jednocześnie 80 proc. z nich nadal oddałoby głos na partię rządzącą, co stanowi 20 proc. głosujących na Prawo i Sprawiedliwość w 2019 r. Z kolei 20 proc. badanych (5 proc. deklarujących, że głosowali na PiS w 2019 roku) tym razem w ogóle nie poszedłby zagłosować. Zatem pogłębiona analiza odpowiedzi na pytanie o zmianę preferencji z powodu Polskiego Ładu wskazuje, że zmiana ta dotyczy zaledwie 5 proc. wyborców (co 20 wyborca) PiS z 2019r.

Teza o negatywnym wpływie Polskiego Ładu na poparcie dla Prawa i Sprawiedliwości nie znajduje potwierdzenia w przeprowadzonym badaniu. Podobnie, w oparciu o zebrane dane nie znajduje potwierdzenia teza o pozytywnym wpływie wdrażania programu Polski Ład na poparcie dla obozu rządzącego.

Wprowadzenie zmian podatkowych nie zmieniło też w sposób istotny preferencji wyborców opozycyjnych. 78 proc. z nich uznało, że Polski Ład nie wpływa na ich preferencje.

Sondaż przeprowadzono na zlecenie Onetu 11-12 lutego 2022, na próbie n=1100 metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).

19,6 proc. ankietowanych jest przekonanych, że zyskało na zmianach wprowadzonych przez Polski Ład. 7 proc. odpowiedziało „zdecydowanie skorzystałem”, a 12,6 proc. – „raczej skorzystałem”. 42,7 proc. uważa, że ich sytuacja się nie zmieniła.

37,7 proc. respondentów twierdzi, że są stratni po wprowadzeniu Polskiego Ładu, przy czym 11,1 proc. z nich udzieliło odpowiedzi  „zdecydowanie straciłem”, a 26,6 proc. – „raczej straciłem”. 

40 proc. wyborców PiS uważa, że zyskało, 38 proc. wyborców KO – że straciło

Wśród wyborców Prawa i Sprawiedliwości aż 40 proc. badanych uważa, że ich sytuacja poprawiła się po wprowadzeniu zmian podatkowych. 18 proc. z nich uważa zmiany za zdecydowanie dla nich korzystne, a 22 proc. za raczej korzystne. 45 proc. deklarujących się jako wyborcy PiS twierdzi, że ich sytuacja nie zmieniła się. 15 proc., z kolei, uważa, że straciło, przy czym 12 proc. odpowiada, że raczej straciło, a 3 proc. że straciło zdecydowanie. 

Wśród osób, które głosowały na Koalicję Obywatelską 38 proc. jest przekonanych, że na Polskim Ładzie straciło. 27 proc. osób odpowiedziało „raczej straciłem”, a 11 proc. „zdecydowanie straciłem”. Równo 50 proc. wyborców KO uważa, że ich sytuacja po wprowadzeniu reformy się nie zmieniła. 11 proc. z tej grupy ankietowanych twierdzi, że skorzystało na zmianach – przy czym zaledwie 2 proc. określiło odpowiedź jako zdecydowaną, a 9 proc. odpowiedziało „raczej zyskałem”.

Wśród wyborców Lewicy 46 proc. osób ma poczucie straty na Polskim Ładzie. 30 proc. nie zauważyła zmian, a 24 proc. uważa, że skorzystało. 

Najbardziej niezadowoleni są wyborcy PSL i Kukiz’15. Aż 82 proc. z nich wybrało odpowiedź „raczej straciłem” na Polskim Ładzie, a 16 proc. uważa, że straciło zdecydowanie. Żaden z respondentów deklarujących poparcie dla tego ugrupowania nie uznał, że zyskał na zmianach podatkowych. 2 proc. uważa, że ich sytuacja się nie zmieniła. 

Większość wyborców Konfederacji deklaruje, że straciło na Polskim Ładzie – 53,3 proc. („raczej straciłem” – 25,5 proc., „zdecydowanie straciłem” – 27,8 proc.). 46,7 proc. badanych wskazuje, że nie zauważyli zmian.

Kto powinien ponieść konsekwencje?

37,5 proc. badanych uważa, że konsekwencje za chaos związany z nowymi przepisami powinni ponieść wiceministrowie finansów i wysocy rangą urzędnicy Ministerstwa Finansów, którzy pracowali nad wdrożeniem reformy. 

36,1 proc. pytanych uznało, że konsekwencje za chaos z wprowadzeniem Polskiego Ładu powinien ponieść sam premier Mateusz Morawiecki.

7,7 proc. respondentów jako osobę, która powinna ponieść konsekwencje wybrało faktycznie zdymisjonowanego w poniedziałek ministra finansów Tadeusza Kościńskiego. 

8,1 proc. ankietowanych uważa, że nikt nie powinien ponosić konsekwencji, a 10,6 proc. badanych nie ma zdania w tym temacie.

Badanie United Surveys dla DGP i RMF FM przeprowadzono w dniach  4-6 lutego 2022 na grupie n = 1000 metodą telefonicznych standaryzowanych wywiadów wspomaganych komputerowo (CATI). 

Instytut Badań Rynkowych i Społecznych zapytał najstarszych Polaków czy ci zauważyli zmiany w wypłacanych emeryturach. Aż 60 proc. odpowiedziało, że ich emerytury są wyższe niż były do tej pory. Mowa raczej o kwotach sięgających kilkudziesięciu złotych niż wysokiej waloryzacji, ale ten miły dodatek może się partii rządzącej opłacić. Nie jest tajemnicą, że rząd Prawa i Sprawiedliwości opiera się w dużej mierze na głosach emerytów. Jak sprawdził IBRiS, gdyby to oni decydowali o tym, kto będzie rządzić w Polsce, to PiS otrzymałoby aż 38 proc. głosów, a druga Koalicja Obywatelska jedynie 14,1 proc.

Nie wszyscy zyskali

Nie dziwi więc, że los emerytów – a przynajmniej kwestia wypłacanych im pieniędzy – jest dla obozu władzy tak istotny. Po 13-tych emeryturach, to właśnie Polski Ład miał utrzymać entuzjazm w tej grupie wyborców. Jeśli jednak przyjrzymy się sondażowi dokładniej to zobaczymy, że nie wszyscy emeryci traktują Polski Ład jednakowo. Otrzymanie wyższej emerytury niż do tej pory deklarują emeryci dostający do 2000 złotych netto emerytury (53 proc.), do 3000 złotych (rekordowe 76 proc.), oraz do 4000 złotych (60 proc.). Ci którzy otrzymują emeryturę powyżej tej kwoty nie zauważyli zmiany (29 proc. mówi że dostało więcej, a 49 proc. tyle samo).

Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że niemal w każdej z tych grup dość wysoki był odsetek emerytów, którzy odnotowali spadek świadczenia. Wśród emerytów dostających do 2000 złotych, było to 20 proc. odpowiedzi.  Wśród tych otrzymujących powyżej 4000 złotych – 21 proc. odpowiedzi. Trudno więc szukać tu progresji, według której otrzymujący większe świadczenia powinni mocniej odczuć potencjalną stratę.

Jak podają media, w styczniu na Polskim Ładzie straciło 420 tys. emerytów. Ministerstwo Finansów zapewnia, że w lutym otrzymają oni wyrównanie, a już w marcu emerytury ulegną waloryzacji, co dotyczy także „trzynastki”.

Pierwsze wnioski, które można wysnuć z sondażu, są proste. Elektorat PiS ma dużo spójniejszą opinię na temat Polskiego Ładu niż wyborcy opozycji. Ci którzy mają większą tendencję do dzielenia włosa na czworo. Blisko połowa Polaków myśli pozytywnie o Polskim Ładzie. 13,2 proc. badanych uważa, że wprowadzone zmiany będą zdecydowanie dobre, a 35,3 proc. że raczej dobre. Po drugiej stronie znajduje się 19 proc. które uważa, ze zmiany będą zdecydowanie złe i 21,9 proc. mówiące, że będą raczej złe. Sumując opinie pozytywne wygłasza 48,5 proc. badanych, a negatywne 40,9 proc. Dziesięć procent nie wyrobiło sobie jeszcze zdania na temat programu.

Ciekawiej robi się kiedy spojrzymy co o Polskim Ładzie myślą wyborcy konkretnych partii. Wyborcy PiS nie mają wątpliwości, że program zmieni Polskę na lepsze, aż 92 proc. wyborców tej partii ma pozytywne zdanie o programie. Wyborcy opozycji nie są lustrzanym odbiciem wobec tej grupy i nie potępiają Polskiego Ładu. 25 proc. tego elektoratu myśli pozytywnie o Polskim Ładzie, z czego 8 proc. uważa, że zdecydowanie zmieni on kraj na lepsze.

Jak zwykle ciekawie wypadają badania ze względu na różnice wieku. Interesujące jak wielu młodych dobrze ocenia Polski Ład (aż 40 proc.). Warto przypomnieć, że jest to grupa, która wybiera inne partie niż Prawo i Sprawiedliwość, a Polski Ład nie zawiera ulg dedykowanych dla tych roczników. Być może jest to efekt zapowiedzi współfinansowania przez państwo wkładu własnego na mieszkanie lub efekt zerowego PIT-u dla młodych przed 26. rokiem życia. Dodajmy, że tradycyjnie jest to grupa, w której najwięcej osób nie ma zdania na poruszony temat (aż 35 proc.).

Niższe wykształcenie i zarobki działają na plus

Nowy Ład pozytywnie oceniają osoby z wykształceniem podstawowym. Aż 34 proc. z nich uważa, że zdecydowanie zmieni on kraj na lepsze, a 45 proc. że raczej zmieni on kraj na lepsze, co daje nam łącznie 79 proc. pozytywnych odpowiedzi. Dla kontrastu osoby z wyższym wykształceniem są wobec programu raczej sceptyczne. 35 proc. z nich uważa, że raczej źle wpłynie on na gospodarkę, a 30 proc. jest o tym przekonanych.

Warto przyjrzeć się również wynikom sondażu w podziale na wynagrodzenie badanych. Wśród zarabiający do tysiąca złotych przeważa grupa, która uważa, że Polski Ład raczej pomoże gospodarce (67 proc.), ale już w kolejnej grupie tzn. wśród zarabiających między 2000 a 3000 złotych, ta liczba maleje do 23 proc. tylko dlatego, że lawinowo zwiększyła się grupa osób zdecydowanie przekonanych do programu (37 proc.). Sceptykami są zarabiający pomiędzy 3 a 5 tys. złotych, ale już wśród zarabiających między 5 a 6 tys. liczba zwolenników reformy znów rośnie (64 proc. umiarkowanie zadowolonych).

Badanie wyraźnie pokazuje jak trwały jest obecnie w Polsce sojusz tronu i ołtarza. Wśród osób wierzących i praktykujących, aż 73 proc. badanych myśli o Polskim Ładzie pozytywnie. Żadna inna grupa wyróżniona ze względu na wyznanie nie ma tak dobrego obrazu programu. Dla przykładu wśród wierzących i praktykujących nieregularnie jest to już tylko 48 proc.

Zdecydowaną różnicę zdań można zaobserwować między respondentami, którzy deklarują, że aktywnie śledzą życie polityczne, a tymi, którzy przyglądają mu się od czasu do czasu. Ci pierwsi dla Polskiego Ładu są bezlitośni. 66 proc. z tej grupy wypowiada się o programie negatywnie i praktycznie nikt pozytywnie (warto zwrócić uwagę, że aż 33 proc. nie wyrobiło sobie jeszcze zdania). Z kolei w grupie, która nie śledzi mediów prawie wcale, aż 54 proc. uważa, że Polski Ład zdecydowanie zmieni kraj na lepsze. Pozostaje pytanie, skąd w takim razie ci respondenci czerpią wiedzę o wprowadzanych zmianach.

Nowy Ład trafia na trudny czas

Nie da się ukryć, że reforma podatkowa trafiła na bardzo trudny czas. Podwyżki cen prądu i gazu oraz rosnąca inflacja sprawiają, że wejście w nowy rok fiskalny idzie opornie. Kogo wyborcy winią za obecną drożyznę? Specjaliści z United Surveys postanowili zapytać także o to.

Wyborcy PiS za podwyżki w ogóle nie winią swojego rządu, ale co ciekawe nie winią też rządu PO-PSL. Dostało się za to wszystkim rządom po trochu (31 proc.), europejskiej polityce klimatycznej (51 proc.) oraz Rosji (15 proc.).

Wprost odwrotnych odpowiedzi udzielali wyborcy opozycji. Aż 42 proc. wskazało jako głównego winowajcę rząd PiS, a tylko 8 proc. obwinia politykę UE. Ciekawych odpowiedzi udzielili najmłodsi respondenci. Według nich to polityka Unii Europejskiej jest odpowiedzialna za wzrost cen. Takiej odpowiedzi udzieliło aż 34 proc. badanych przed 30 rokiem życia. Nieco starsi ankietowani postawili zdecydowanie na winę wszystkich rządów (51 proc.). Ten pokoleniowy rozdźwięk w odpowiedziach na pytanie, kto naprawdę odpowiada za politykę gospodarczą Rzeczpospolitej jest więc znaczący.

Żadna grupa wiekowa nie obwinia PiS-u w więcej niż 37 proc.

A teraz spójrzmy na sondaż wielokrotnego wyboru

Bardzo ciekawym zabiegiem jest porównać ten sondaż z  sondażem przeprowadzonym przez IBRiS dla Rzeczpospolitej. Choć pytanie brzmiało podobnie (Kto Pana/Pani zdaniem odpowiada za wzrost cen energii i gazu?) to odpowiedzi były już bardziej zróżnicowane, głównie dlatego, że w tym sondażu respondenci mogli wybrać kilka z nich.

Wyborcy PiS uważają, że wzrost cen to efekt polityki UE (96 proc.), Rosji (66 proc.) oraz w równym stopniu epidemii COVID-19, koncernów energetycznych i opozycji (27 proc., 27 proc. i 28 proc.). W ogóle nie obwiniają polityki Prawa i Sprawiedliwości (0 proc.).

Z kolei wyborcy opozycji  w 76 proc. obwiniają PiS i w 45 proc. Rosję.

„Opozycja strasząc stratami wyświadczyła obozowi rządzącemu ogromną przysługę – pomogła zarządzać oczekiwaniami, znacząco obniżyła oczekiwania Polaków wobec Polskiego Ładu. I rząd już niespecjalnie dużo będzie musiał zrobić, żeby nie tylko te oczekiwania zaspokoić, ale zaspokoić je wręcz z naddatkiem. To był błąd opozycji, która uległa presji medialnej, a media miały bardzo zdecydowaną postawę wobec tego programu. Myślę, że dziennikarze doskonale wiedzieli, po której stronie zysków i strat się znajdą” – mówi w rozmowie z Agatą Kołodziej w najnowszym odcinku naszego podcastu Marcin Duma, socjolog, prezes Fundacji Instytut Badań Rynkowych i Społecznych IBRIS.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

PiS zawarł z Polakami umowę, że będzie im się żyło lepiej, oni w nią naprawdę uwierzyli, bo zaczęli się bogacić, zaczęli wstawać z kolan i jeździć na wakacje. A tu nagle przepaść. Niemal w jednym momencie poczuliśmy, że zaczyna nam się żyć gorzej. Dziś płacze i sprzątaczka z Pragi, kupując olej, i manager z Wilanowa, kupując dorsza. Wszyscy płaczą przez inflację. A do tego jeszcze Polski Ład. Podwójnie płaczą najpierw nauczyciele, potem emeryci, potem jeszcze rodzice samotnie wychowujący dzieci, nawet jak zarabiają poczwórną średnią krajową, bo im PiS wspólne rozliczenie z dzieckiem zabrał. Słychać w Polsce jeden wielki ryk. Tylko po zmarłych na COVID jakby już nikt nie płacze.

Ale może to media pokazują wypaczony obraz sytuacji i nastrojów społecznych?

Cała Polska to nie Wilanów 

„Z wyliczeń jasno wynika, że większość Polaków albo nie straci na Polskim Ładzie albo zyska. Ale oczywiście ci, którzy stracą, chociaż jest ich mniej, są znacznie głośniejsi. I ciekawe, z punktu widzenia badacza jest to, że w ciągu ostatniego tygodnia spadł odsetek osób, które wiedzą, czy zyskają czy stracą na Polskim Ładzie” – mówi Marcin Duma.

„Oczywiście nie wynika to z tego, że wcześniej ludzie wiedzieli i nagle przestali wiedzieć. Obserwujemy jednak, jak przemożny wpływ na nastroje i postrzeganie Polskiego Ładu ma opowieść, którą odbieramy przez media. A w mediach – tych, które moglibyśmy nazwać mainstreamowymi czy liberalnymi – zapanowała histeria na ten temat. I okazuje się, że z ponad 40 proc. badanych, którzy wiedzieli, jaki będzie dla nich skutek Polskiego Ładu nie ma już nawet 30 proc.”

– dodaje Duma.

Czy ta histeria może być początkiem końca PiS, w co bardzo chce wierzyć opozycja? Może być dokładnie przeciwnie. I choć dziś rząd jest sfrustrowany kiepskim odbiorem Polskiego Ładu, to budowanie oczekiwań, że wszyscy stracą na Polskim Ładzie może okazać się dla opozycji niebezpieczne. Bo kiedy okaże się, że Polacy w większości na nowym systemie podatkowym nie stracili, to sam brak antycypowanej straty może stać się już psychologicznym zyskiem.

„Może się okazać, że czarny, mroczny nastrój budowany wokół Polskiego Ładu może wyjść temu programowi na plus” – uważa Marcin Duma.

Bo trzeba pamiętać, że Polska nie mieszka w miasteczku Wilanów. Żeby zrozumieć Polski Ład i sytuacje finansową Polaków, trzeba spojrzeć na średnie zarobki w kraju i to w podziale na województwa, na miejscowości i wtedy dopiero można zobaczyć, jak duże jest w Polsce zróżnicowanie dochodowe i że pensja 2500 zł na rękę to nie jest wyjątek – ludzie w Polsce tyle zarabiają. Dla nich zysk 100 czy 150 zł więcej wprowadza istotną zmianę.

Inflacja? Jest źle, ale rząd „nas uratuje”

Problem polega na tym, że zysk z Polskiego Ładu będzie odczuwany przez Polaków krótkotrwale – dostaniemy pensję wyższą o 100 czy 150 zł i ta kwota w kolejnych miesiącach nie będzie już rosła.

„To szybko stanie się dla nas kwota bazowa, a więc Polski Ład na nastroje Polaków może podziałać 2-3 miesiące”

– uważa Marcin Duma.

Tymczasem inflację odczuwamy już dziś i rosnące z miesiąca miesiąc ceny będziemy odczuwać jeszcze długo. Ta inflacja jest zresztą przez Polaków demonizowana, bo choć GUS pokazuje, że w grudniu wyniosła 8,6 proc., to z badania United Surveys wynika, że Polacy uważają, że ceny w ciągu ostatniego roku wzrosły o 27,3 proc.

Jeszcze ciekawsze, jakiej inflacji Polacy spodziewają się w 2022 r. W grudniu badania pokazywały, że Polacy odczuwają inflację na poziomie 20 proc., ale projektowali, że w 2022 r. będzie ona wynosiła 17 proc. Co to znaczy?

„Dzisiaj jest już źle. W przyszłym roku nie będzie specjalnie dobrze, ale będzie trochę lepiej. Ale nałożymy na to politykę i np. tarczę inflacyjną. Jak twierdzą ekonomiści, tarcza ta w skali roku nie zmniejszy inflacji, ale ją wypłaszczy i prawdopodobnie inflacja nie dobije do symbolicznego, dwucyfrowego progu 10 proc. A przecież już wszyscy zdążyli opowiedzieć, że inflacja będzie dwucyfrowa. I to taka sama sytuacja jak z Polskim Ładem – już wszyscy zdążyli się przestraszyć tych 10 proc., na co wyjdzie premier i powie: powstrzymaliśmy to – mówi Duma.

„I nie ma znaczenia, że w skali roku wyjdzie na to samo. Ale tego strasznego piku nie będzie. Sprawczość rządu jest? Jest! Umiemy zarządzać? Umiemy! To są bardzo ważne komunikaty, które odkładają się ludziom w głowach. A opozycja i media liberalne opowiadają historie, które mogą się nie wydarzyć. I w ten sposób tracą wiarygodność” – dodaje Duma.

SŁUCHAJ NAS TAKŻE NA APPLE PODCASTS:

Oto trzecia część rozmowy Estery Flieger z Marcinem Dumą z IBRiS o wnioskach z kompleksowych badań jakościowych przeprowadzonych metodą pogłębionych wywiadów z przedstawicielami tzw. „miękkich” elektoratów najważniejszych polskich partii politycznych. Badania dotyczyły wielu aspektów życia społecznego – w tej części rozmowy zajmujemy się nastrojami politycznymi Polaków.

OBEJRZYJ ROZMOWĘ:

Czy kształtowaną dotąd głównie przez pandemię rzeczywistość polityczną w Polsce może w jakiś bardziej namacalny sposób zmienić program Polski Ład lub Krajowy Plan Odbudowy, za którymi głosowała nie tylko Zjednoczona Prawica, ale również PSL i Lewica?

O tym, z jakim przyjęciem spotkał się Polski Ład, mówi Marcin Duma, szef IBRiS:

– Zapytaliśmy badanych i okazało się, że nie wiedzą o nim wiele. Ale to nie znaczy, że jego prezentacja w ogóle nie rezonuje

– tłumaczy Duma.

Polski Ład nie dla liberałów

Z badań wynika, że po pierwsze, o wiele bardziej przyjęła się pierwsza nazwa programu – Nowy Ład, którą w ostatniej chwili Jarosław Kaczyński zmienił na „Polski”. Po drugie najbardziej świadomy jego treści jest elektorat PiS. Wyborcy PiS są przekonani co do tego, że mają otrzymać określone korzyści. Wyrażają jednak niepewność o to, kiedy to nastąpi –  bo obserwują napięcia w koalicji rządzącej.

Z drugiej strony, wyborcy opozycji wyrażali przekonanie, że rząd chce coś określonej grupie zabrać, a innej rozdać.

– Wyborca liberalny ma bardzo duży problem. Po pierwsze, nie czuje się w Polsce, jak we własnym państwie. Po drugie, towarzyszy mu poczucie zagrożenia, bo choć ustalony jest określony przez zarobki porządek, zmniejsza się dystans między klasą średnią, a niższą

– mówi Marcin Duma.

Badania IBRiS pokazują, że nastawienie wyborców opozycji wobec grup społecznych korzystających z transferów socjalnych ma charakter co najmniej krytyczny, jeśli nie wręcz wykluczający. Sytuacja ta ma bardzo określone powody.

– Jeśli klasa średnia będzie zarabiać tyle, co niższa, nie będzie już nikim lepszym. Przedstawiciele klasy średniej postrzegają swoją pozycję jako efekt wyłącznie własnej pracy. W ich odczuciu klasa niższa to nieroby żyjące z zasiłku, które zaraz ich dogonią. Powoduje to u reprezentowanej w badaniu klasy średniej frustrację, agresję

– wyjaśnia Duma. Czy podobnie działa to w drugą stronę? Odwołując się do badań, Duma twierdzi, że klasa niższa nie pogardza średnią, bo do niej aspiruje. Ale z drugiej strony, wśród wyborców PiS, którzy awansowali społecznie, można odnotować podobną jak wśród wyborców liberalnych pogardę wobec tych, którzy są wciąż niżej.

Lewica to nie lud

Badania IBRiS pokazały też ciekawe zjawisko: również wyborcy Lewicy nie są zwolennikami transferów. A dzieje się tak, ponieważ – co podkreśla Duma – jej elektorat to nie „klasa ludowa”. To mieszkańcy dużych miast, przedstawiciele klasy średniej. Ten elektorat, owszem, oczekuje postulatów socjalnych, ale nie ich realizacji własnym kosztem.
W rozmowie Duma zwraca uwagę na jeszcze inny aspekt prezentacji Polskiego Ładu: choć wyborcy KO żywią wobec PiS uczucia jak najgorsze, jednocześnie – i to zdaniem szefa IBRiS świadczy o sukcesie projektu – zazdroszczą mu skuteczności.

W ten sposób Polski Ład wpływa na uczucia elektoratu opozycji.

– Nie o to chodzi, że propozycja PiS im się podoba, ale o to, że oczekują, że ich ugrupowanie będzie w stanie przygotować coś podobnego. Mają bowiem bardzo silne poczucie, że po stronie opozycji nie istnieje spójna wizja Polski, która mogłaby przekonać wyborców

– komentuje Duma.

Niska okazała się także świadomość konfliktu politycznego po stronie opozycji wokół Krajowego Planu Odbudowy. Nawet pomimo tego, że politycy KO włożyli wiele energii w atak na Lewicę, np. Radosław Sikorski głosowanie z PiS porównał do paktu Ribbentrop-Mołotow.  – To by sugerowało, że nawałnica medialna była imprezą banieczkową, dostrzegalną głównie na Twitterze – tak Marcin Duma komentuje brak zainteresowania tym sporem wśród badanych.

Ogólnopolskie zmęczenie

– Widzimy za to duże zmęczenie ostrym sporem politycznym, deklarowane przez badanych bardzo wprost. Pandemia jeszcze je pogłębiła. Badani chcieliby, żeby pewne obszary były wyłączone z walki do upadłego – takim obszarem jest na przykład zarządzanie pandemią – podsumowuje Duma.

Czy na tym wygra Szymon Hołownia?  – Jest interesujący nawet dla wyborców PiS, ale brakuje wiarygodności, bo wyborcy wiele razy już sparzyli się na podobnych projektach. Natomiast jeśli mielibyśmy na podstawie badań wskazać po stronie opozycji na kogoś, kogo nie ograniczają takie obawy, to jest to Rafał Trzaskowski

– podsumowuje Marcin Duma.

W POPRZEDNICH ODCINKACH:

Pierwsza część rozmowy to opowieść Marcina Dumy o stosunku Polaków do Narodowego Programu Szczepień i ich lękach i obawach związanych z samymi szczepionkami.

W drugiej części rozmowy Duma opisywał nastroje Polaków związane z pandemią i ich obawy dotyczące jej możliwego powrotu.

Zapraszamy do obserwowania naszych kanałów na Youtube i Spotify – subskrybenci zawsze otrzymają dostęp do nowych materiałów Forum IBRiS jako pierwsi.

ROZMOWA DOSTĘPNA TAKŻE JAKO PODCAST:

Według Chwedoruka po wyborach w 2015 roku nastąpiła duża zmiana nastawienia do Platformy Obywatelskiej. – Wiele środowisk, które w wyborach poparły Platformę, bo nie miały innego wyjścia, postanowiło dążyć do nowej formuły opozycyjności, a to przez KOD, a to przez Nowoczesną. Jeszcze inni ulokowali swe nadzieje w myślach o powrocie Donalda Tuska. To miałby być powrót w innej roli niż wcześniej, bardziej męża opatrznościowego, aniżeli tego jednego z wielu, który kroczy w szeregu – mówi Chwedoruk.

POSŁUCHAJ PODCASTU!

Za późno na „przewrót majowy”

Jednocześnie – zdaniem profesora –  Platforma Obywatelska ciągle znajdowała się pod ogniem krytyki. – Poprzednie kierownictwo, także i obecne spotykało się z krytyką wielu spośród tych, którzy są po tej samej stronie sporu politycznego, co Platforma. Oni życzyli Platformie szybkiego zgonu albo transformacji w małą partię, która roztopiłaby się w morzu opozycji. Każdy dzień opluwania Platformy osłabia jej możliwości oddziaływania na opozycję, przywracania swojej podmiotowej roli. Pytanie więc – czy ta partia ma jeszcze możliwość bipolaryzacji, narzucenia Polakom takiej opowieści, która skutecznie przeciwstawiłaby się narracjom PiS – zastanawia się prof. Chwedoruk.

Borys Budka padł ofiarą dwóch własnych sukcesów. Pierwszym z nich był dobry wynik, jaki uzyskał walcząc o szefowanie Platformy. Drugi sukces to była natomiast wymiana kandydata w wyborach prezydenckich i ostatecznie bardzo dobry wynik Rafała Trzaskowskiego.

Według politologa niezbędna jest kolejna wymiana szefa Platformy Obywatelskiej, ale na „przewrót majowy” jest już w tej partii za późno. Według sondażu Pollster dla „Super Expressu” ankietowani wskazywali, że najbardziej w fotelu szefa Platformy Obywatelskiej widzieliby Rafała Trzaskowskiego. Drugi wynik uzyskał Donald Tusk. Borys Budka był na samym końcu. Zaledwie 4 proc. ankietowanych uważa, że powinien być przewodniczącym PO.

Rozwiązaniem problemów Platformy jest siekiera

– Myślę, że Borys Budka padł ofiarą dwóch własnych sukcesów. Pierwszym z nich był dobry wynik, jaki uzyskał walcząc o szefowanie Platformy. Uznano, że ten wynik będzie pochodną nadziei na odzyskanie wyborców przez PO. Liczono, że od razu wzrosną sondaże. To nie nastąpiło. Wprost przeciwnie, w krótkim czasie nastąpiło załamanie poparcia. Drugi sukces to była natomiast wymiana kandydata w wyborach prezydenckich i ostatecznie bardzo dobry wynik Rafała Trzaskowskiego. W żadnej partii nie jest możliwe współistnienie na dłuższa metę w jednym ugrupowaniu jednego z popularniejszych w kraju polityka z szefem, który nie jest tak popularny. Problem polega na tym, że w interesie Rafała Trzaskowskiego jest kontrolować PO, jej zasoby zaplecze, ale nie używać jej loga, które stało się obciążeniem – mówi Chwedoruk.

Politolog widzi pewną receptę na kryzys Platformy Obywatelskiej. – W 1990 roku Lech Wałęsa w kampanii mówił o tym, że będzie się posługiwał siekierą, żeby przyspieszyć reformy. Ostatnio politycy PO fotografowali się z siekierami. To jest dobra alegoria. Platforma Obywatelska potrzebuje dzisiaj gwałtownej zmiany, nowego otwarcia, zmiany personalnej, programowej i nowej taktyki. I to musi stać się nagle. Jeśli wyjdziemy z pandemii, będziemy potrzebowali innej polityki. To niewielka szansa dla Platformy, ale istnieje. Jeśli jej nie wykorzysta, będzie następowało stopniowe marginalizowanie tej partii przez inne podmioty – tłumaczy Chwedoruk.

Podatek progresywny to europejska norma

Kondycja do niedawna najsilniejszej partii opozycyjnej nie jest więc najlepsza. Ale na tym nie koniec problemów całego obozu liberalnego w Polsce. Polacy popierają podniesienie podatków najbogatszym – wynika z badania UCE Research dla money.pl. Według badań IBRiS ponad 70 procentom Polaków odpowiada podniesienie kwoty wolnej od podatków. W większości Polacy popierają też program Polski Ład zaprezentowany przez PiS. Czy to oznacza sygnał alarmowy dla liberałów?

Pogłoski o rychłej śmierci polskiego liberalizmu są więc mocno przedwczesne. Za to te, które dotyczą kondycji największej partii liberalnej, rzeczywiście brzmią dość niepokojąco z punktu widzenia jej działaczy i sympatyków.

– Pokazuje to przede wszystkim, że Polacy są normalnym europejskim narodem. Ba, można by powiedzieć, że nawet globalnym, w tym sensie, że w większości państw europejskich podatki progresywne są normą. Podatek liniowy funkcjonował tylko w kilkunastu państwach świata i z całą pewnością nie były to państwa, do jakich jako naród byśmy aspirowali. Do niedawna taki podatek obowiązywał na przykład na Ukrainie, w Rosji, w państwach pozaeuropejskich, w Europie obowiązywał zaś w Bułgarii, czy Rumunii. Warto zauważyć, że początek podziału na Polskę solidarną i Polskę liberalną, nastąpił z wyborami w 2005 roku. To wybory, które odbyły się w cieniu pustoszejące lodówki, którą PiS dosyć skutecznie przestraszyło Polaków. Pamiętajmy zaś, że ta lodówka została przedstawiona między innymi w kontekście  proponowanych wtedy przez Platformę zmian podatkowych, w tym podatku liniowego – mówi profesor Chwedoruk.

Liberalizm jeszcze nie umiera

Politolog nie zgadza się jednak z tezą, że mamy do czynienia ze śmiercią liberalizmu. – W wiek wyborczy wkraczają i to od dłuższego czasu kolejne roczniki wychowane już w pełni po roku 89. nieznające innego świata. Ich poglądy na świat są generalnie bardziej liberalne. To dotyczy kwestii światopoglądowych, co było widać jesienią zeszłego roku, ale również kwestii ekonomicznych. Raczej obserwujemy zmierzch obecnej politycznej reprezentacji liberalizmu, ukształtowanej jeszcze na kanwie dekady, czy pierwszych kilkunastu lat transformacji – tłumaczy Chwedoruk. Według politologa pogłoski o rychłej śmierci polskiego liberalizmu są więc mocno przedwczesne. Za to te, które dotyczą kondycji największej partii liberalnej, rzeczywiście brzmią dość niepokojąco z punktu widzenia jej działaczy i sympatyków.

Tekst: Joanna Miziołek

PODCASTY FORUM IBRiS DO SŁUCHANIA TEŻ NA SOUNDCLOUD I APPLE PODCASTS!