POSŁUCHAJ PODCASTU

„Czy debaty te posuwają nas dalej?”

Zdaniem Michała Okońskiego wypowiedź Olgi Tokarczuk nie ma klasistowskiego charakteru. „Istnieje rodzaj dyżurnego komentariatu. Istnieją w Polsce tematy, które żyją dzień, dwa, trzy i ciągle te same nazwiska zabierają głos wokół, ale czy debaty te posuwają nas dalej? Mam wątpliwości” – dziennikarz „Tygodnika Powszechnego” przyjrzał się dyskusji wokół słów noblistki, która przetoczyła się przez media społecznościowe, wyrażając sceptycyzm wobec jej znaczenia. „Myślę o odbiorze tekstów, które piszę. Bardzo chciałbym, by wszyscy je czytali i bardzo staram się pisać w sposób najbardziej zrozumiały, ale mam swój styl, lubię długie zdania i nie chcę z tego zrezygnować. Nie powiedziałabym, że to nie jest dla wszystkich, a równocześnie nauczyłem się pokory wobec rzeczywistości” – kontynuuje rozmówca Forum IBRiS.

Piłka jest rodzajem cudu

Czy skoro – nawiązując do opinii Olgi Tokarczuk – literatura nie jest dla idiotów, to czy piłka nożna owszem? „Istnieją różne sposoby opowiadania o niej. Jest rodzajem cudu, daje mi do myślenia – z jednej strony możemy ją przezywać i mówić o niej na poziomie kolorowej prasy, a z drugiej wdawać się w skomplikowane rozważania o strukturze meczu. Możemy traktować ją także jako część kultury i traktować niczym film, teatr i literaturę. Możemy też próbować podejść do niej antropologicznie, a więc powiedzieć sobie, że piłka nożna jest rodzajem lustra, które możemy przyłożyć współczesnym i nie tylko; zastanawiać się co piłka mówi o Polsce, Argentynie, Włoszech” – odpowiada Michał Okoński, który w dalszej części rozmowy, przygląda się pod tym kątem życiorysowi legendy, a więc Diego Maradony.

Co więc piłka mówi o Polsce? Zdaniem rozmówcy Forum IBRiS np. zatrudnienie Czesława Michniewicza na stanowisku selekcjonera kadry narodowej bardzo dużo mówi o Polsce wciąż nieprzepracowanych lat 90., a więc rzeczywistości po transformacji ustrojowej i gospodarczej. „Patrzę na to jako historyk futbolu, ale też ktoś nim zainteresowany: to są niesamowite historie do opowiedzenia” – mówi Michał Okoński.

Ludowa historia polskiego futbolu

„Cały czas uderza mnie jak bardzo żywy jest lęk, że polski lud lubi oglądać piłkę nożną” – Okoński dzieli się refleksją na temat krytyki popularności piłki nożnej, z którą można spotkać się wśród części liderów opinii. Dla niego to przyczynek, by opowiedzieć słuchaczom i słuchaczkom więcej o rzeczywistości lat 90., w której wychowało się wielu uznanych piłkarzy, a była to droga wcale nie usłana różami. Michał Okoński zwraca także uwagę na to, że brakuje dobrze opowiedzianej – mieszczącej się w nurcie ludowej – historii polskiego futbolu.

Rozmówca Forum IBRiS dzieli się także refleksją na temat mitotwórczej siły futbolu oraz odpowiada na pytanie, dlaczego dziś możemy potrzebować piłki nożnej: „Mówimy o świecie igrzysk, radości, ale też ulgi, którą jak artyści, dają nam zawodowi sportowcy. Mamy od czego szukać oddechu”.

W najnowszym odcinku podcastu Forum IBRiS Joanna Miziołek rozmawia z profesor Renatą Mieńkowską-Norkiene z Wydziału Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego o tym, jak mistrzostwa Euro 2020 wpłynęły na nastroje społeczne i czy dzięki nim polityka zeszła na moment na dalszy plan.

POSŁUCHAJ PODCASTU:

Punktem wyjścia do rozmowy są badania nastrojów Polaków związanych z EURO 2020 i polską kadrą narodową przeprowadzone przez IBRiS. Wynika z nich między innymi, że mecze reprezentacji przyciągnęły przed telewizory nieco ponad dwie trzecie Polaków. Jeśli chodzi o ocenę gry polskich piłkarzy, przeważają wskazania negatywne. 43,5 proc. Polaków uważa, że reprezentacja grała „raczej źle”, a 23,1 proc, że „zdecydowanie źle”. Poziom gry nie zdziwił 46,5 proc. Polaków, którzy zadeklarowali, że „reprezentacja wypadła na Euro 2020 dokładnie tak, jak sądziłem/am”. Rozczarowanych było zaś 43,2 procent – tylu badanych spodziewało się ze strony Polaków jednak lepszej gry.

Czy te piłkarskie emocje mogą mieć przełożenie także na inne obszary życia społecznego?

– Równolegle z meczami miało miejsce sporo wydarzeń całkiem sporego kalibru o charakterze politycznym, które nie wzbudziły chyba żadnych emocji. Jakieś emocje wokół polityki ciągle są, ale gorączka związana z wydarzeniami sportowymi je przykrywa. Tym bardziej, że Polacy to naród kibiców, nawet jeśli nie mamy wystarczająco mocnych powodów by kibicować polskiej drużynie.

– mówi profesor Renata Mieńkowska-Norkiene.

Porażka reprezentacji ma według Mieńkowskiej-Norkiene znacznie mniejszy wpływ na sferę polityki, niż mógłby mieć ewentualny sukces polskiej drużyny. Choćby było nim samo wyjście z grupy.

– Gdybyśmy na Euro 2020 odnieśli sukces, to on przysłoniłby wszystko, co wydarzyłoby się w polityce w najbliższym czasie. To byłoby podstawą dla polityków, a zwłaszcza spin doktorów do tego, żeby inaczej planowali polityczną agendę. Bo wtedy, kiedy emocje sportowe są na wysokim poziomie, to w polityce chętnie robi się i mówi rzeczy mniej akceptowalne dla społeczeństwa. W takim czasie jak Euro 2020 ludzie nie czytają tytułów, leadów, a tym bardziej całych artykułów. I tak było i tym razem. Ale w związku z tym, że piłkarskie emocje przedwcześnie opadły, Polacy wrócą teraz do emocji politycznych – mówi Mieńkowska-Norkiene.

Emocje piłkarskie nie muszą wpływać na politykę

Co to dokładnie oznacza? Czy Polacy mogą przenieść swoje kibicowskie rozczarowanie na sferę polityki? Niekoniecznie – wyjaśnia Mieńkowska-Norkiene.

– Są przykłady wykorzystania emocji sportowych dla osiągnięcia efektów o charakterze politycznym. Ale to się nie przekłada zero-jedynkowo na politykę. Nie ma takiego mechanizmu, w którym polska przegrana w piłkę oznaczałaby złe emocje kibiców-wyborców na przykład pod adresem rządzących. Czym innym jest  za to pewien poziom frustracji, a w szczególności złość na to jak sobie radzą polscy piłkarze, w kontekście swoich gigantycznych zarobków. I ta negatywna emocja jak najbardziej rozlewa się na inne dziedziny życia

– tłumaczy Mieńkowska-Norkiene.

PODCAST DOSTĘPNY JEST TEŻ NA SOUNDCLOUDZIE: