POSŁUCHAJ PODCASTU

Większość, bo 53,6 proc. badanych dobrze ocenia reakcję władz na incydent w Przewodowie pod Hrubieszowem – wynika z badania IBRiS. Ale tamto wydarzenie powinno otworzyć dyskusję nie tyle na temat tego, jaka była reakcja rządu, ale na temat przygotowania społeczeństwa na takie sytuacje w przyszłości, a nawet na wojnę. A według Gen. Bogusława Packa Polacy nie są odpowiednio przygotowani. Właściwie nie są przygotowani wcale.

Obrona ludności w Polsce leży od kilkudziesięciu lat

Piętą achillesową Polski są schrony, a przecież nie możemy wykluczyć, że za 5 albo 10 lat rozpocznie się coś poważnego skierowanego w Polskę – uważa Gen. Bogusław Pacek.

„Gdzie mamy magazyny, z których można pobrać maskę przeciwgazową i płaszcz ochronny gdyby doszło do skażenia? Nie dość, że Polska ma przygotowane tego typu zasoby tylko dla 3 proc. społeczeństwa, to jeszcze nikt nie wie właściwie, gdzie się udać, gdzie jest najbliższym schron” – mówi Gen Pacek. „Obrona cywilna i obrona ludności w Polsce leży od kilkudziesięciu lat.” – dodaje.

W razie jakiegoś zagrożenia są dwa wyjścia: albo powiedzieć o tym społeczeństwu, żeby mogło się przygotować, zrobić zapasy żywności, a nawet kupić odzież ochronną albo nie mówić w obawie przed paniką, albo jeszcze gorzej, w obawie przed krytyką władz.

„Kraje europejskie, w tym Polska, wybrały taktykę „nie mówić”, a ja od początku wojny w Ukrainie jestem przekonany, że Polacy powinni więcej wiedzieć.” – mówi Generał.

To nie Putin jest najgroźniejszy

Wojna rozpętana przez Rosję jest być może największym zagrożeniem dla świata od II wojny światowej, ale jest ktoś jeszcze groźniejszy niż Rosja – to Chiny – zwraca uwagę gen. Pacek. „Chiny od 2013 r przygotowują się do wojny. Nie czas przesądzać, czy to one czy jednak USA wykonają pierwszy krok i rozpoczną tę wojnę, bo nie będą miały innego wyjścia, by zahamować ekspansję Chin” – mówi Generał.

Wskazuje jednak, że Chiny są dziś najszybciej rozwijającym się militarnie państwem na świecie. Zrezygnowały z trzeciej pozycji sprzedawcy uzbrojenia, wycofując się dopiero na szóstą pozycję, prawdopodobnie będą dysponowały sztuczną inteligencją na polu walki, w kosmosie mogą być już bardziej zaawansowane niż Stany Zjednoczone i do tego gwałtownie przyspieszyły rozwój broni jądrowej – nikt nie wie, ile głowic nuklearnych już mają, ale prawdopodobne jest że wcale nie 200, jak powtarza się od lat, ale 500, a same Chiny otwarcie mówią, że dążą do zrównania w najbliższej przyszłości swojego potencjału jądrowego z tym amerykańskim.

Czy Chiny zaatakują? „Sądzę, że ten konflikt jest nieuchronny, to jest kwestia czasu. Choć być może uda się w jakiś sposób go ominąć, jeśli jedno z państw – USA lub Chiny – pogodzą się z utratą swojej pozycji” – mówi gen. Pacek.
„Gdyby nie było wojny w Ukrainie, była duża możliwość, że Chińczycy zdecydują się na siłowe przejęcie Tajwanu nie czekając na rok 2049, czyli na setną rocznicę powstania Chińskiej Republiki Ludowej. Xi w jednym z przemówień termin na przejęcie Tajwanu skrócił do 2029 r., a potem sygnalizował, że może się to stać jeszcze szybciej. A Stanu Zjednoczone zdają sobie sprawę z tego, że im więcej czasu dają Chinom, tym mniejsze są szanse USA w tej potencjalnej wojnie” – dodaje.

I konkluduje: „wszystko wskazuje na to, że świat drugiej połowy XXI wieku będzie światem chińskim, w którym Amerykanie będą musieli zejść z pudła, z pierwszego miejsca”.

Wojna w Ukrainie jest korzystna dla USA i Polski

„Rezultaty wojny w Ukrainie są korzystne dla dwóch państw – USA i Polski. Dla USA dlatego, że dzięki wojnie w Ukrainie mają szansę wyeliminować jednego ze swoich czterech przeciwników, a wyeliminowanie Rosji bardzo poważnie zwiększa szanse USA w ewentualnej wojnie z Chinami” – mówi gen. Pacek.

A dla Polski? Dlatego że Rosja po 1991 r. już od pierwszych dni zaczynała pokazywać kły. „Tu nie ma miejsca na złudzenia, Polska dla Rosji jest od dawna ważnym celem, moim zdaniem ważniejszym niż kraje bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia. Dziś jasne dla mnie jest, że Rosja nie ma już siły, by uderzyć na inne państwo poza Ukrainą, bo poza bronią jądrową nie dysponuje już niczym, co zapewniłoby jej zwycięstwo” – uważa gen. Pacek.

Czas zainwestować w coś jak radio Wolna Europa dla Rosjan

Część pieniędzy, które Zachód przeznacza na rakiety w wojnie w Ukrainie dobrze byłoby przeznaczyć na różnego typu działania informacyjne docierające do rosyjskiego społeczeństwa na wzór radia Wolna Europa – proponuje Generał.
„To byłby błąd, gdybyśmy potraktowali całe społeczeństwo rosyjskie jako przeciwnika świata Zachodu” – uważa gen. Pacek.

POSŁUCHAJ PODCASTU

W Forum IBRiS rozmawiamy o tym, w co gra Viktor Orbán, który utrzymuje że ostatnie wybory wygrał, choć był przeciwko niemu prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski. Jaką rolę w narracji Fideszu zajmuje przeszłość i czy nastąpił korekta kursu polskiej polityki zagranicznej do tej pory mocno zorientowanej na Węgry.

„Wybrzmiewa, że Zachód angażując się w konflikt, doprowadził do tego, że ma on charakter globalny. Ukraina powinna się poddać – gdyby to zrobiła, nie byłoby inflacji i wzrostu cen energii” – Dominik Héjj przybliża słuchaczom i słuchaczkom Forum IBRiS  narrację liderów politycznych w Budapeszcie. „W węgierskiej świadomości kreowanej przez rząd Węgrzy są także ofiarami” – autor książki „Węgry na nowo” komentuje stosunek polityków znad Dunaju do nakładanych na Rosję sankcji.

Na Węgrzech bez zmian

Rozmówca Forum IBRiS przypomina, jaką rolę odegrało podczas  kampanii wyborczej w kwietniu tego roku straszenie przez Fidesz tym, że Węgrzy mogą zostać wysłani na front. Ponadto zauważa, że od mniej więcej dekady w Węgrzech o Ukrainie nie mówi się dobrze.  49 procent wyborców tej partii – Dominik Héjj powołuje się na badania opinii publicznej – za wybuch wojny obwinia… Stany Zjednoczone. Ale w węgierskiej polityce nic nie jest ani proste, ani oczywiste, bo ekspert zaznacza, że to wcale nie oznacza, iż  jest jednoznacznie pro-ukraińska jest opozycja.

„W Austrii, Niemczech, Francji coś się zmieniło, na Węgrzech nie” – komentuje kurs polityki po 24 lutego Dominik Héjj. – „W ostatnim przemówieniu Viktor Orbán powiedział, że kiedy leciał do Moskwy negocjować pokój, Zachód nie chciał rozmawiać z Rosją. Próbuje w nowym układzie sił, który w jego ocenie powstanie, podnieść rolę Węgier, co paradoksalnie mu się udało, skoro przy każdym kolejnym pakiecie sankcyjnym rozmawiamy o tym, czy będzie weto Budapesztu”.

Bez programu można wygrywać wybory

Rozmówca Forum IBRiS zwraca uwagę, że opowieść węgierskiego rządu sprzedawana na co dzień obywatelom sypie się w jednym punkcie: inflacja na Węgrzech miała być w niej najniższa w całej Unii Europejskiej, tymczasem jest czwarta (miejsca na tym mało zaszczytnym podium zajmują państwa bałtyckie).

Fidesz  – pisze w swojej książce Dominik Héjj – od 2010 roku nie przedstawił nowego programu, a wygrywa kolejne wybory. – „Viktor Orbán mówi, że to kontynuacja i Węgrzy wiedzą za czym głosują. Coraz ciężej odpowiadać na pytanie, co dalej. Czwarty raz z rzędu  Fidesz wygrał, zdobywając większość konstytucyjną, a jednocześnie mając najsilniejszy mandat w historii. Trudno mówić jakie są dalsze cele tej polityki, poza utrzymaniem władzy” – komentuje Dominik Héjj, dodając, że Orban zapowiedział, iż jego partia rządzić będzie do 2060 roku, więc trzeba szykować na to kadry.

„To, co się stało po 24 lutego, a więc co sprawiło, że jesteśmy po dwóch różnych stronach barykady nie wpływa na historię, a więc nie anuluje historycznych bliskich relacji polsko-węgierskich” – mówi rozmówca Forum IBRiS pytany o to, co po rosyjskiej agresji powinno zmienić się w polskiej polityce zagranicznej. „Nie powinno się tracić czujności, choćby ze względu na to, że nawet na forum UE działania Węgier są bardzo szybkie, obrotne i z sekundy na sekundę potrafią się zmienić”.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Brak prądu? Obawia się tego prawie połowa badanych Polaków – wynika z badania IBRiS. Brak ogrzewania? Tego boi się 40 proc. Czy te obawy są zasadne? Czy węgla i gazu może w Polsce tej zimy zabraknąć?

Rozwiezienia węgla po Polsce na czas będzie graniczyło z cudem

„Szacunki wskazują, że luka węglowa wyniesie 2-3 mln ton węgla. Nawet w sytuacji, w której spółkom Skarbu Państwa uda się wszystko zakontraktować na zagranicznych rynkach, a późnej jeszcze rozładować w portach, to dostarczenie węgla do różnych części Polski będzie graniczyło z cudem. Jeśli zima będzie mroźna, w niektórych częściach Polski węgla może zabraknąć” – mówi Robert Tomaszewski, straszy analityk ds. energetycznych z ośrodka analitycznego Polityka Insight.

Sytuacja gazowa Polski jest nieporównywalnie lepsza. „Ryzyka, że gazu zabraknie tej zimy są minimalne, choć nie można ich wykluczyć. Jeśli okaże się, jak część ekspertów spekuluje, że uderzenie w Nord Stream oznacza gotowość Rosji do uderzenia w tego rodzaju infrastrukturę zachodnią i zostalibyśmy odcięci od Baltic Pipe czy terminalu LNG w Świnoujściu, to ryzyko pojawienia się niedoborów gazu staje się bardzo wysokie” – mówi Tomaszewski.

Odcięcie norweskiego gazu to zbliżenie się do progu III wojny światowej

To w Polsce. A w Europie? Gdzie Rosja mogłaby wyrządzić Europie największą krzywdę, przenosząc wojnę na nowy front – na poziom ataków infrastrukturalnych? Jaki byłby najgorszy scenariusz z koszmarów?

„Kolejny krok w takiej wojnie to już nie byłby atak na własne gazociągi, ale w krytyczne podbrzusze bezpieczeństwa energetycznego Europy, czyli w gazociągi norweskie, a Norwegowie mają magistrale prowadzące do Europy liczące 9 tys. km, których nie sposób chronić w 100 proc.” – mówi analityk.

„Obecnie zresztą floty państw NATO zwiększają swoje zaangażowanie na Morzu Północnym i na Morzu Norweskim, aby zwiększyć bezpieczeństwo tej infrastruktury, są niepotwierdzone informacje, że rosyjskie drony są przeganiane z tych akwenów. Gdyby Rosja miała teraz gdzieś uderzać, byłoby to właśnie Morze Północne i gazociągi Norwegii, która jest obecnie największym dostawcą gazu do Europy” – wyjaśnia.

Pełne odcięcie Europy od norweskiego gazu wymagałoby jednak wielu równoczesnych ataków na norweskie magistrale i bardzo długich przygotowań. Wybuchy w takiej liczbie i o takiej sile jak w przypadku uszkodzeń Nord Stream 1 i 2 byłyby niewystarczające, by odciąć gazowo Norwegię zupełnie od reszty Europy.

Najgorszy scenariusz to koszmar

Ale to nie znaczy, że byłby to lekki cios. „Efekt psychologiczny byłby ogromny. Podobnie efekt polityczny, bo byłby to jawny atak na infrastrukturę państw NATO” – podkreśla ekspert.

„Gdyby doszło do takich incydentów, mielibyśmy wzrost napięcia pomiędzy Wschodem i Zachodem, zbliżając się do progu wojennego, a sytuacja podażowa, jeśli chodzi o gaz stałaby się krytyczna. Zgaduję, że obie strony chciałby jednak uniknąć atomowych salw z pocisków strategicznych wymierzonych w siebie” – mówi Robert Tomaszewski.

Co więc najgorszego stałoby się w Europie w takim krytycznym scenariuszu? Norwegia odpowiada obecnie za ok. 40 proc. europejskiego zapotrzebowania na gaz. Zdaniem eksperta trudno byłoby sobie wyobrazić, by gaz z innych kierunków mógł tę lukę zasypać. Stany Zjednoczone nie mają już raczej możliwości, by zwiększyć wolumen gazu wysyłanego do Europy. W takim scenariuszu z koszmaru część europejskich fabryk po prostu musiałaby zostać wyłączona i wpadlibyśmy w recesję znacznie głębszą niż ta, która i tak zapewne nas za chwilę czeka.

39 krajów poparło już wniosek o postawienie Władimira Putina przed Trybunałem Karnym w Hadze. Inwazja Rosji na Ukrainę stanowi bowiem pogwałcenie Karty Narodów Zjednoczonych.

Badanie w tej sprawie przeprowadziła na zlecenie Wirtualnej Polski pracownia United Surveys.

Respondenci nie mają właściwie w tej sprawie dylematów. Aż 90,6 proc. badanych uważa, że Władimir Putin „zdecydowanie” powinien odpowiedzieć za zbrodnie.

3,3 proc. badanych uważa, że „raczej” powinno się tak stać. „Zdecydowanie przeciw” takiemu rozwiązaniu opowiedziało się 2,9 proc. pytanych. 0,7 proc. uważa, że Putin „raczej” nie powinien odpowiadać przed Trybunałem w Hadze.

2,5 proc. pytanych odpowiedziało – „nie wiem, trudno powiedzieć”.

Sondaż na zlecenie Wirtualnej Polski przeprowadziła pracownia United Surveys, 4 marca 2022 roku, na grupie n=1000, metodą CATI.

Pytanie IBRiS-u brzmiało: „Na ile w skali od 0 do 10 oceniłby Pan/Pani ryzyko, że Polska może być celem bezpośredniego ataku Rosji?” „0” oznaczało, że nie ma takiej możliwości, zaś „10”, że atak na Polskę z pewnością nastąpi.

23,6 proc. zdecydowanie obawia się zbrojnych działań Rosji w Polsce, ponieważ określiło ryzyko takich działań jako „wysokie lub bardzo wysokie”. 25,3 proc. ankietowanych oceniło ryzyko jako „niskie lub żadne”. 51,1 proc. respondentów oceniło ryzyko ataku jako średnie.

🔴🪖 Jak Polacy oceniają ryzyko bezpośredniego ataku Rosji na Polskę?

niskie lub żadne – 2⃣5⃣,3⃣%
średnie – 5⃣1⃣,1⃣%
wysokie i bardzo wysokie – 2⃣3⃣,6⃣%https://t.co/2qNr6pBiUC pic.twitter.com/dIrB39d1qU

— IBRiS (@IBRiS_PL) February 27, 2022

Rosyjską agresję na Polskę częściej przewidują młodzi ludzie (między 18 a 29 lat). Aż 65 proc. z nich określa ryzyko rosyjskiego ataku na nasz kraj jako „wysokie lub bardzo wysokie”.

25 proc. kobiet uważa, że ryzyko agresji jest wysokie, podczas gdy takiego samego zdania jest 22 proc. mężczyzn.

Osoby z wyższym wykształceniem w 29 proc. określają prawdopodobieństwo ataku na Polskę. Tymczasem spośród osób o wykształceniu podstawowym 12 proc. uważa, że ryzyko jest wysokie.

Wyborcy opozycji w 29 proc. wskazują na wysokie ryzyko ataku Rosji, a zwolennicy Zjednoczonej Prawicy w 13 proc. prezentują takie przekonanie.

Sondaż IBRiS przeprowadzono w dniu 25 lutego 2022 r. na próbie n=1000 metodą telefonicznych, standaryzowanych wywiadów kwestionariuszowych wspomaganych komputerowo (CATI).

Otwieramy zasoby! Poniżej znajduje się link z tabelami obejmującymi powyższe wyniki!

Ryzyko bezpośredniego ataku Rosji_dane IBRiS

26 proc. badanych dopuściło interwencję zbrojną w Rosji, jeśli zajdzie taka potrzeba, ale tylko w obronie Ukrainy.
13 proc. ankietowanych z 8 krajów uznało, że UE nie powinna się angażować w żaden sposób w ten konflikt. 14 proc. pytanych nie ma na ten temat zdania.

Euroskopia wykonała badanie wśród obywateli Hiszpanii, Włoch, Francji, Niemiec, Polski, Portugalii, Grecji i Holandii.

Z badania wynika, że najbardziej skłonni do interwencji zbrojnej byli Portugalczycy (38 proc.), Hiszpanie (32 proc.) oraz Holendrzy (31 proc.).

Z kolei badani z Włoch (53 proc.), Polski (52 proc.) Grecji (51 proc.) oraz Niemiec (50 proc.) w największym stopniu popierali działania dyplomatyczne. Grecy (21 proc.), Francuzi (17 proc.) i Niemcy (15 proc.) okazali największą niechęć do interwencji UE w sprawie Ukrainy.

Euroskopia jest sojuszem wiodących, niezależnych instytutów badawczych w Unii Europejskiej. Zrodziła się w przekonaniu, że obywatele Unii Europejskiej odgrywają aktywną i trwałą rolę w publicznej debacie na tematy, które ich dotyczą. Badania socjologiczne wzmacniają tę rolę poprzez analizę opinii publicznej we wspólnej przestrzeni otwartego i demokratycznego społeczeństwa.

Celem Euroskopii jest tworzenie i rozpowszechnianie badań opinii na temat aktualnej sytuacji w Unii Europejskiej, jej instytucji, polityki i głównych trendów społecznych.

IBRiS zapytał respondentów między innymi o to, czy są zwolennikami powiększania stanu osobowego polskiej armii. Przypomnijmy: według ministra Mariusza Błaszczaka i wicepremiera Jarosława Kaczyńskiego, polska armia miałaby podwoić swoją liczebność, choć nie padły dotąd konkretne deklaracje,  kiedy by to miało nastąpić. Prawie połowa badanych (48,4 proc.) uważa, że nie byłby to krok w dobrym kierunku. Zwolennikami zwiększenia wydatków na armię jest za to 39,4 proc. Polaków, co pokrywa się z niedawno badanym „sufitem” poparcia, do jakiego może dojść PiS w najbliższych wyborach.

Gdy jednak spojrzymy na to, jak w badaniu rozkładały się opinie zwolenników i przeciwników partii rządzącej, to okaże się, że za pomysłem Błaszczaka jest 86 proc. wyborców PiS, a przeciwko niemu 60 proc. wyborców opozycji. Oznacza to, że propozycja relatywnie padła na podatny grunt. 20 proc. dzisiejszych przeciwników rządu byłoby skłonnych poprzeć plan podwojenia liczebności armii, a przecież jest to liczba, która solidnie wykracza poza deklarujących niechęć do Zjednoczonej Prawicy wyborców Konfederacji.

Niezdecydowanie miast

Kolejne dane tylko potwierdzają intuicję, że to sympatia do Prawa i Sprawiedliwości ma kluczowe znaczenie w kontekście zwiększenia armii. Przeciwko temu pomysłowi walnie występują wyborcy między 18 a 29 rokiem życia (79 proc. jest na nie), oraz ci o najwyższych zarobkach (69 proc. przeciw).

Ciekawie robi się za to gdy spojrzymy na wyniki ze wsi i z dużych miast. W małych ośrodkach wyraźnie widać chęć do pozostawienia armii taką, jaką jest (wynik 57 do 33, przy raptem 2 proc. niezdecydowanych). Z kolei w miastach duża grupa respondentów nie ma zdania na ten temat (aż 26 proc). Podobnie jest zresztą wśród seniorów, z których aż 20 proc. nie jest w stanie zadeklarować, czy zwiększenie liczebności armii to na pewno dobry pomysł.

Zwiększenie liczebności armii – być może, zmniejszenie – nie

Spore różnice widać w opiniach widzów „Wiadomości” TVP i „Faktów” TVN. Wśród tych pierwszych 61 proc. jest za zwiększeniem liczby wojsk, wśród drugich, 51 proc. chciałoby żeby te pozostały w obecnej formie. Z kolei wśród widzów Polsatu opinia jest bardziej wyśrodkowana (51 proc. za i 41 proc. przeciw u widzów „Wydarzeń”, oraz 42 proc. za i 50 proc. przeciw u widzów Polsatu News). Bardziej skrajne opinie występują u stałych widzów TVP Info i TVN24. Wśród publiczności pierwszego kanału, aż 71 proc. jest za podwojeniem stanu armii, z kolei wśród tych, którzy wybierają TVN 59 proc. jest przeciwko. Widzowie kanałów telewizyjnych rzadko nie mieli żadnego zdania w tym temacie. Potwierdza to zresztą popularną opinię o najważniejszych kanałach informacyjnych w Polsce: mają one zdecydowany przekaz i sugestywnie przekazują go swoim widzom.

Warto również zwrócić uwagę na fakt, że mało który z badanych deklarował chęć zmniejszenia polskiej armii. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się zaledwie 2,6 proc. ankietowanych. Może to oznaczać, że zaostrzająca się sytuacja na polsko-białoruskiej granicy oraz neoimperialna polityka putinowskiej Rosji wobec Ukrainy sprawiły, że wielu z nas naprawdę uważa „wojskowy straszak” za skuteczny wobec potencjalnych agresorów. To potencjalnie dobra wiadomość dla Prawa i Sprawiedliwości, które będąc u władzy posiada narzędzia, by udowodnić wyborcom, że zwiększenie polskiej siły militarnej traktuje zupełnie serio.