POSŁUCHAJ PODCASTU

Polacy w zasadzie nie mają nic przeciwko inflacji, byliby w stanie zaakceptować wzrost cen, jeżeli tylko ich zarobki rosłyby przynajmniej w takim samym tempie – twierdzi tak 55 proc. Polaków badanych przez IBRiS.

Ale czy to ogóle możliwe? Czy Polacy aby na pewno zdają sobie sprawę, jak wyglądałby ich świat, gdyby ceny rosły w Polsce w tempie, powiedzmy, 50 proc. rocznie, a ich zarobki zwiększałyby się o 55 proc. rok do roku?

„Takiej sytuacji po prostu nie dałoby się utrzymać” – wyrywa z iluzji dr Łukasz Rachel, ekonomista z University College London i grupy Dobrobyt na Pokolenia. To po prostu mrzonka. Ale co właściwie by się wydarzyło? „Gospodarka by się rozchwiała, a ludzie nie byliby w stanie podejmować racjonalnych ekonomicznie decyzji, przez co obniżałby się ich poziom życia” – wyjaśnia ekonomista. I dodaje, że do takiej sytuacji po prostu nie można dopuścić.

Walka z inflacją mogła być bezkosztowa rok temu, dziś musi zaboleć

„Czas na miękkie lądowanie, na okiełznanie inflacji bezkosztowo, tzn. bez wzrostu bezrobocia czy recesji w gospodarce, był rok temu. Już wtedy było widać, że polska gospodarka jest przegrzana„ – mówi dr Rachel. Dziś nie ma już szans na obniżenie inflacji bez poniesienia kosztów i trzeba działać zdecydowanie.

Jak? Według dr. Rachela, stopy procentowe powinny zostać jeszcze podniesione i to nawet docelowo do 9-10 proc. Przy czym trzeba je na chwilę podnieść nawet wyżej, by ten poziom docelowy „zaatakować” od góry. Musimy mieć główną stopę procentową docelowo na poziomie 10 proc.? Trzeba ją podnieść do 10,5-11 proc., żeby dać sygnał i wyraźnie zaatakować oczekiwania inflacyjne, które ciągle rosną, ciągle podwyżkom stóp procentowym uciekają.

Według ekonomisty małe, symboliczne i powolne podwyżki stóp małymi krokami, nawet, jak zmierzające do tego samego celu 10 proc., spowodują, że cel będzie się oddalał – nie uda się zbić oczekiwań inflacyjnych i trzeba będzie podnieść docelową stopę procentową jeszcze wyżej. To jak ciągłe gonienie króliczka, który ucieka i trudno go dogonić.

Wcale jednak nie jest powiedziane, że stopy procentowe muszą zostać podniesione do 10 proc. bez względu na wszystko. Wystarczyłyby mniejsze podwyżki, gdyby działania wsparła odpowiednia komunikacja banku centralnego. Tylko że są bardzo niewielkie szanse na to, że to się wydarzy i NBP nagle zmieni komunikację. Powód? Inflacja stała się tematem politycznym, a wielu twierdzi, że bank centralny nie jest niezależny od sfer rządowych.

Brak podwyżek grozi tym, że pójdziemy w ślady Turcji

A co jeśli, jak chcieliby Polacy i jak zapowiada od tygodni RPP, kolejnych podwyżek stóp jednak nie będzie? Z badania IBRiS wynika, że jedynie 17 proc. badanych uważa, że RPP powinna dalej stopy podnosić, 35 proc. zaś jest zdania, że należy je pozostawić na obecnym poziomie. Dodatkowo aż co czwarty badany uważa, że stopy należy obniżyć.

Dr Rachel jest przekonany, że to, czego chcą Polacy, skończyłoby się dla nich bardzo źle. Doprowadziłoby do odkotwiczenia oczekiwań inflacyjnych dokładnie tak jak w Turcji. Tam inflacja na poziomie takim jak w Polsce była niecałe dwa lata temu, dziś już dawno przekroczyła 70 proc.

Taki scenariusz byłby wysoce prawdopodobny, gdyby RPP stopy obniżyła. Ale nawet jeśli po prostu pozostawi je bez zmian, jest całkiem możliwe, że Polska wejdzie na ścieżkę Turcji.

Czy jednak radykalnie podniesienie stóp procentowych nie grozi nam wybuchem bezrobocia? Przeciwnicy podwyżek stóp straszą właśnie takim scenariuszem i powtórką z bezrobocia, do którego doprowadził lata temu prof. Leszek Balcerowicz.

W dodatku o ile Polacy są w stanie zaakceptować koszty walki z inflacją pod postacią recesji – według badań IBRiS zgodziłoby się na to 47 proc. badanych, przeciwnego zdania jest 32 proc. – to już skoku bezrobocia Polacy nie są w stanie zaakceptować. 43 proc. nie zaakceptowałaby tego jako koszty walki z inflacją, a niecałe 42 proc. mówi „tak”, jeśli tak trzeba.

Dr Rachel jednak uspokaja – wybuch bezrobocia nam nie grozi, trudna sytuacja na ryku pracy pojawi się raczej pod postacią niższych wynagrodzeń, ale nie masowych zwolnień.

Na zadane pytanie: „Czy Adam Glapiński i Rada Polityki Pieniężnej skutecznie walczą z inflacją?”, 5,2 proc. pytanych odpowiedziało, że zdecydowanie tak. 14,8 proc. respondentów uważa, że raczej są oni skuteczni w walce z rosnącymi cenami.

12,4 proc. ankietowanych uważa, że RPP i Glapiński „raczej” nie są skuteczni w zwalczaniu inflacji. Najwięcej badanych, bo aż 60 proc. uznało, że działania Rady Polityki Pieniężnej i szefa NBP „zdecydowanie” nie są skuteczne w walce z inflacją. 7,6 proc. pytanych uznało, że nie jest w stanie odpowiedzieć na to pytanie.

Inflacja w kwietniu wyniosła 12,3 proc. Rada Polityki Pieniężnej po raz kolejny podniosła stopy procentowe właśnie z tego powodu.

Sondaż United Surveys na zlecenie RMF FM i “Dziennika Gazety Prawnej” został przeprowadzony 6-7 maja 2022 roku na grupie 1000 osób, metodą CAWI.

Badanie przeprowadzono dla radia RMF FM i „Dziennika Gazety Prawnej”.

Rada Polityki Pieniężnej od jesieni podnosi stopy procentowe. Jest to sposób na walkę z inflacją. Z tego powodu raty kredytów wzrosły diametralnie, dla niektórych nawet o 1000 złotych miesięcznie. W związku z tym pojawiły się apele o reakcję rządu.

Dotychczas rząd zaproponował m.in. wakacje kredytowe w 2022 i 2023 roku i zlikwidowanie WIBOR w zamian za „transparentną stawkę pochodzącą z rynku międzybankowego depozytów overnight”.

Jak wynika z sondażu, 26,2 proc. Polaków uważa, że państwo zdecydowanie powinno pomóc kredytobiorcom, a 32,6 proc., że raczej powinno pomóc.

Przeciwnego zdania jest 32,2 proc. respondentów. 8,7 proc twierdzi zdecydowanie, że państwo nie powinno pomagać zadłużonym Polakom w takiej sytuacji.

9,1 proc. badanych nie ma zdania.

Sondaż United Surveys na zlecenie RMF i “Dziennika Gazety Prawnej” został przeprowadzony 6-7 maja 2022 roku na grupie 1000 osób, metodą CAWI.