📊 Aktualne preferencje wyborcze!@pisorgpl 32,9%@KO_Obywatelska 27,1%@PL_2050 10,6%@__Lewica 9,0%@nowePSL @Koalicja_PL 6,3%@KONFEDERACJA_ 5,6%

niezdecydowani 8,5%
deklarowana frekwencja 50,1%@IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/VT6Rz3cyG2 pic.twitter.com/HVzX3PebiI

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

PiS i PO umacniają swoje pozycje

Zestawiając wyniki najnowszego sondażu z tymi sprzed miesiąca wyraźnie widać, że dwie największe partie umocniły się na swoich pozycjach. PiS zanotował wzrost o 2 punkty procentowe, a PO o 1,3 punktu procentowego. W komentarzu udzielonym „Rzeczpospolitej” prezes IBRiS, Marcin Duma, tłumaczył wzrost poparcia dla największych partii w następujący sposób:

„PiS będzie budował mobilizację na polaryzacji, by osiągnąć ok. 38%, co wciąż jest możliwe. A PO chce zyskać na osłabianiu mniejszych, niżej notowanych ugrupowań, gdzie głównym dawcą punktów jest ugrupowanie Szymona Hołowni”.

W porównaniu z poprzednim badaniem Polska 2050 straciła 1,5 punktu procentowego. Straty zanotowała również Lewica. Ugrupowanie Włodzimierza Czarzastego i Roberta Biedronia straciło 1 punkt procentowy, względem poprzedniego badania. Należy również zwrócić uwagę na znaczny wzrost poparcia dla Konfederacji, która jeszcze miesiąc temu znajdywała się poniżej progu wyborczego. Od tamtej pory poparcie dla tego ugrupowania wzrosło aż o 2,6 punkty procentowe. Na więcej głosów niż miesiąc temu może liczyć również PSL.

Uczestnictwo w wyborach zadeklarowało 50,1% ankietowanych. Gdyby odbywały się one w najbliższą niedzielę, 42,6% respondentów nie wzięłoby w nich udziału. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło 7,3% badanych.

Polacy o wspólnych inicjatywach opozycji

🔴 Do czego, zdaniem Polaków, mogą prowadzić wspólne inicjatywy partii opozycyjnych?#sondaż @IBRiS_PL dla @rzeczpospolita https://t.co/PNgidSihUF pic.twitter.com/4n79CSXn3Q

— IBRiS (@IBRiS_PL) September 26, 2022

W ramach tego samego badania, respondenci zostali zapytani, czy w ostatnim czasie słyszeli o wspólnym spotkaniu  przedstawicieli opozycji. Odpowiedzi twierdzącej udzieliło 46,1% ankietowanych, a 53,9% z nich nie słyszało o podobnej inicjatywie. Chodziło o konferencję „Bezpieczeństwo wschodniej flanki NATO – rola Polski”, która została zorganizowana 20 września przez byłych prezydentów – Aleksandra Kwaśniewskiego oraz Bronisława Komorowskiego. Mimo że spotkanie było częścią obchodów 25. rocznicy rozpoczęcia przez Polskę negocjacji akcesyjnych do NATO, stanowiło ono również dobry pretekst do rozmów oraz wspólnego wystąpienia liderów partii opozycyjnych. Obecni byli m.in. Donald Tusk, Włodzimierz Czarzasty, Szymon Hołownia, Władysław Kosiniak-Kamysz oraz Jarosław Gowin.

Polacy zostali również spytani, czy uważają, że inicjatywy jak to spotkanie doprowadzą do porozumienia całej opozycji. Zaledwie 6,7% ankietowanych wierzy, że dzięki podobnym wydarzeniom powstanie wspólna lista wyborcza. Znacznie więcej, bo aż 41,5% badanych uważa, że inicjatywy takie jak konferencja prezydentów Kwaśniewskiego i Komorowskiego zaowocują powstaniem wspólnego rządu po wygranych wyborach. Z kolei niewiele ponad jedna trzecia respondentów (34,8%) uważa, że opozycja nie potrafi się ze sobą porozumieć, wobec czego podobne spotkania niczego nie zmienią. Według 7,9% ankietowanych porozumienie opozycji nie ma żadnego znaczenia dla wyniku wyborów. Odpowiedź „Nie wiem/Trudno powiedzieć” zaznaczyło aż 9,1% badanych.

Widzowie TVP bardziej wierzą we wspólną listę niż widzowie TVN

Co interesujące, 11% osób, które jako główne źródło informacji o świecie i Polsce podały Wiadomości TVP, uważa, że podobne inicjatywy zaowocują wspólną listą ugrupowań opozycyjnych. Dla porównania zaledwie 5% widzów TVN i 4% widzów kanałów informacyjnych TVN24 podziela tę opinię. W niemal identyczny sposób odpowiadają respondenci, którzy zamierzają głosować na opozycję. Jedynie 5% z nich zaznaczyło odpowiedź mówiącą o wspólnej liście. Jednak aż 71% respondentów uważa, że podobne konferencje i spotkania stanowią odpowiedni budulec dla wspólnych rządów, jeśli opozycji rzeczywiście uda się zwyciężyć w następnych wyborach. Natomiast z drugiej strony politycznej barykady panują zupełnie odmienne nastroje. Aż dwóch na trzech wyborców PiS uważa, że opozycja jest zbyt skłócona, żeby nawiązać faktyczny dialog. Ponadto stosunkowo dużo, bo aż 16% spośród zwolenników obozu rządzącego jest zdania, że żadne porozumienie wśród opozycyjnych ugrupowań nie będzie miało żadnego wpływu na wynik wyborów.

POSŁUCHAJ PODCASTU

Czy temat ochrony klimatu i transformacji energetycznej powinien być numerem jeden dla polityków? „Naszym zdaniem – tak. Wychodzimy z założenia, że środowisko naturalne jest naszym skarbem narodowym i nie możemy sobie pozwolić na to, żeby to schrzanić”.

„Co się stanie, gdy poziom wody w Bałtyku się podniesie i będziemy musieli bronić Gdańsk przed zalaniem? Będziemy musieli ściągać technologie, które u nas nie są rozwinięte. I to będzie za chwilę główny temat, którym będą się zajmować politycy”.

– mówi Michał Kobosko wiceprzewodniczący ugrupowania Polska 2050 Szymona Hołowni. Polityk wskazuje, że obecni rządzący i znacząca część opozycji w ogóle nie dotyka jednak tego tematu.

Wyniki badania IBRiS na temat percepcji społecznej zmian klimatu pokazują jasno – Polacy nie są skłonni ponosić bezpośrednich kosztów transformacji energetycznej. Nie będą płacić więcej za zrównoważoną energię elektryczną, za paliwo, ogrzewanie czy żywność.

„Nie możemy zapominać, ze posiadamy pewną spuściznę. Wychodząc z biedy po okresie PRL-u chcieliśmy konsumować, wyglądać jak ludzie „na Zachodzie” i jeździć ich samochodami”.

– mówi Kobosko. Jednocześnie – jak ocenił gość Forum IBRiS – wzrasta świadomość społeczeństwa na temat zagrożeń związanych z degradacją środowiska naturalnego. Według Koboski mają na to wpływ osobiste doświadczenia Polek i Polaków.

Wrocław – miasto spotkań ze smogiem

„Czym innym jest sytuacja, kiedy naukowcy mówią, że generalnie na Ziemi jest coraz cieplej, że topnieją lodowce, podnosi się poziom oceanów, a czym innym wówczas, kiedy to nas namacalnie dotyka. Kiedy widzimy skutki. Zimą ciągle słyszymy o zatruciu polskich miast smogiem. Dla mnie szokująca była sytuacja z zeszłego roku, kiedy bliski mi Wrocław był pewnego dnia najbardziej zatrutym miastem na całym świecie”. – mówi Michał Kobosko.

„My się po prostu trujemy w zimie”.

– gorzko kwituje Kobosko. „Z kolei latem mamy ekstremalne temperatury, poziom rzek bywa radykalnie niski”. Według gościa Forum IBRiS wszystkie te sytuacje powodują, że Polacy są coraz bardziej świadomi zagrożenia i debata wokół klimatu zaczyna nabierać rozpędu.

Zdaniem członków Polski 2050 kwestia klimatu to jeden z najważniejszych tematów dla ludzi, więc powinien mieć wielką wagę w polityce. „Politycy powinni ponosić odpowiedzialność za stan środowiska”. – mówi twardo Kobosko.

Rozmowa jest częścią projektu pt. ZIELONY ŁAD – analiza percepcji proponowanych rozwiązań, skutków rozwiązań oraz testy narracji wpierających wdrożenie pakietu klimatycznego w Polsce – program badawczy. Projekt został zrealizowany dzięki wsparciu finansowemu Fundacji PGE.

IBRiS tym razem nie przeprowadził standardowego sondażu poparcia dla partii politycznych. Zaprezentowane dane odnoszą się do maksymalnych możliwości, jakie mają ugrupowania polityczne w polskim Sejmie. Oszacowano zatem potencjalne elektoraty, jakimi dysponują partie.

🔴 Potencjały wyborcze ugrupowań politycznych

📌 elektorat potencjalny@pisorgpl 37,9%@PL_2050 30,1%@KO_Obywatelska 27,7%@__Lewica 19,7%@nowePSL @Koalicja_PL 13,8%@KONFEDERACJA_ 7,8%#sondaż @IBRiS_PL dla @OnetWiadomoscihttps://t.co/Q665e9XvMv pic.twitter.com/9UsnKpKmC9

— IBRiS (@IBRiS_PL) June 25, 2022

Z ankiety wynika, że największy elektorat negatywny ma Konfederacja. Zdecydowanych aby na nią nie głosować jest 78,6 proc. respondentów.

Jak wskazali badani największy elektorat potencjalny ma Prawo i Sprawiedliwość. 37,9 proc. pytanych jest potencjalnie skłonnych zagłosować na tę partię. Na drugim miejscu pod względem wielkości potencjalnego elektoratu jest Polska 2050 Szymona Hołowni. 30,1 proc. respondentów potencjalnie mogłoby oddać swój głos na partię byłej gwiazdy TVN. Dopiero na trzecim miejscu znajduje się Platforma Obywatelska z wynikiem 28,3 proc. potencjalnie głosujących na tę partię.

Bardzo duży elektorat negatywny ma także Solidarna Polska. Aż 72,9 proc. głosujących jest przekonanych, że nie ma szans aby poparli tę partię. Na trzecim miejscu pod względem wielkości elektoratu negatywnego po Konfederacji i Solidarnej Polsce jest PSL. Na to ostatnie stronnictwo nie chce zagłosować 65,1 proc. pytanych.

Badanie przeprowadziła pracownia IBRiS na zlecenie Onetu, 20-21.06.2022. W badaniu wzięło udział 1094 dorosłych Polaków.

Instytut Badań Rynkowych i Społecznych poprosił ankietowanych aby spontanicznie wskazali potencjalnego kandydata na premiera z ramienia opozycji. 27,7 proc. pytanych wymieniło Donalda Tuska. 16,3 proc. wskazało Rafała Trzaskowskiego, a 11,9 proc. – Szymona Hołownię.

10,4 proc. respondentów uznało, że kandydatem na premiera opozycji powinien być Władysław Kosiniak-Kamysz, a 7,3 proc. wytypowało Radosława Sikorskiego. Adriana Zandberga wymieniło 6,9 proc. badanych, a Roberta Biedronia 5,9 proc.

Wskazywano także Izabelę Leszczynę (4,6 proc.) oraz Tomasza Siemoniaka (3,8 proc.).

5,2 proc. pytanych w sondażu wskazałoby innego kandydata.

Sondaż IBRiS został przeprowadzony na zlecenie „Rzeczpospolitej” 20–21.05.2022, na próbie n=1000, metodą CATI.

POSŁUCHAJ PODCASTU

„To nie jest prosty sondaż. Pytaliśmy respondenta o szansę zagłosowania na każdą partię. Dane te odmalowują nam rzeczywistość w mniej czarno-białych barwach niż zwykły sondaż preferencji wyborczych. To jest określanie pola gry dla poszczególnych partii politycznych. Wskazanie o co mogą się starać, a gdzie znajduje się ściana dla danego ugrupowania”. – mówi  o najnowszym badaniu potencjału wyborczego szef IBRiS Marcin Duma.

Czy twardy elektorat w ogóle istnieje?

Według danych IBRiS, wyborca opozycyjny wykazuje bardzo podobną skłonność do zagłosowania na Polskę 2050, na Koalicję Obywatelską, na Lewicę i na PSL. – „Kwestią dyspozycji dnia jest to, na którą partię taki wyborca ostatecznie zagłosuje. Badanie jasno wskazuje, że poparcie konkretnego komitetu nie jest tu dane raz na zawsze. Wyborca opozycyjny jest taka trochę „magmą”, która buzuje i zmienia się. Z drugiej strony mamy wyborców Prawa i Sprawiedliwości, którzy takich wątpliwości mają jednak mniej.” – tłumaczy Duma.

Może zatem określanie pewnych grup wyborców mianem twardych elektoratów to nadużycie?

„Na ogół jesteśmy w stanie wyodrębnić twarde elektoraty poszczególnych ugrupowań. W tym badaniu okazuje się, że mamy do czynienia nie z twardym elektoratem KO czy Polski 2050, ale z twardym elektoratem opozycji.” – zauważa szef IBRiS.

I dodaje – „W podziałach pomiędzy ugrupowaniami wyborcy są mocno labilni. To jest bardzo ważny sygnał, bo stanowi on szansę, ale też zagrożenie dla każdego z opozycyjnych obozów. Dzisiaj decyzje wyborców opozycji są podyktowane jakością przywództwa. Widać to w wynikach najmocniejszego poparcia dla Koalicji Obywatelskiej w innych badaniach. Donald Tusk jest na tyle silną figurą w polityce, że to on przechyla szalę na korzyść KO. Pozostałe partie nie mają aż tak wyrazistych liderów”.

Potencjał trzeba wykorzystać

Zdaniem Dumy dla opozycji tego rodzaju dane mogą stanowić pewnego rodzaju zagrożenie. Tym zagrożeniem jest przede wszystkim dynamika zmian. Nie mówimy obecnie o walce opozycji z Prawem i Sprawiedliwością, ale o skazaniu na nieustanną rywalizację wewnętrzną.

Według badania, Polska 2050 Szymona Hołowni może pochwalić się największym potencjałem wyborczym z wszystkich partii opozycyjnych. „Sufit” poparcia dla ruchu Hołowni to 32,5 proc., a jeśli dodamy do tego 9 proc. respondentów neutralnych, to razem stanowi rezerwuar 41,5 proc. wyborców. – „Szymon Hołownia nie ma jeszcze obciążeń. Pozycja na jakiej umiejscawia się Polska 2050 pozwala na sięganie po wyborcę lewicowego ale też konserwatywno-liberalnego. W sondażach poparcia politycznego to ugrupowanie ma jednak kilkanaście procent. Potencjał jest tu ogromny, ale należy pamiętać, że często pozostaje on niewykorzystany. Dopóki Donald Tusk będzie mocną figurą polskiej polityki, dopóty będzie Szymona Hołownię blokował” – mówi Marcin Duma.

ZOBACZ WYNIKI SONDAŻU IBRiS

1/6

Koalicja Polski 2050 i PSL mogłaby się udać

Z analizy badania wynika, że skłonność poszczególnych elektoratów żeby przepływać między ugrupowaniami jest na tyle duża, że dzisiaj sztaby poszczególnych partii nie mogą sobie pozwolić żeby za plecami zupełnie bezpiecznie pozostawić któregokolwiek z opozycyjnych konkurentów. – „To wymusza walkę i utrudnia zjednoczenie opozycji. Mogłoby ono się okazać zabójcze dla któregoś z graczy politycznych” – podsumowuje prezes IBRiS.

Wydaje się, że bezustanna rywalizacja o laur lidera opozycji nie służy wynikom partii w jej obrębie. Czy jest jakieś wyjście z tej sytuacji? – „Biorąc pod uwagę walkę, która się toczy po stronie opozycyjnej, to gdybym miał doradzać politykom, wziąłbym Polskę 2050 i PSL i powiedziałbym „słuchajcie, zróbcie coś razem, bo możecie osiągnąć całkiem niezły efekt synergii”. PSL może wnieść niezłe wiano, a Szymon Hołownia może skorzystać z tego niemałego posagu, który PSL wniósłby do takiego związku. Jednocześnie korzystnym efektem mogłaby być redukcja wektorów napięć wewnątrz opozycji.” – wskazuje Marcin Duma.

Annusewicz tłumaczy, dlaczego wyborcy dystansują się od partii, które w głosowaniu nad Funduszem Odbudowy go nie poparły. Mówi też dlaczego Koalicja Obywatelska w ostatnich sondażach odnotowała wyjątkowo niskie poparcie, a Polska 2050 zanotowała wzrost.

POSŁUCHAJ CAŁEJ ROZMOWY!

– Sprawa jest w pewnym sensie prosta. Jeśli miałbym zadecydować, czy dostać od kogoś milion euro czy nie dostać, to na ogół wolałbym dostać. Jeśli jeden sąsiad mówi mi „Słuchaj, nie bierz od niego tych pieniędzy”, a drugi mój sąsiad powiedziałby mi: „Słuchaj, weź od niego te pieniądze”, to wziąłbym pieniądze i poszedł na imprezę z sąsiadem, który mnie do tego zachęcał. Celowo upraszczam tę sytuację. Zdaję sobie sprawę, że w tej sprawie niuansów, mechanizmów polityki i relacji międzynarodowych jest dużo więcej. Ale one nie są jasne dla przeciętnego obywatela. Ludzie mają tendencję do tego, żeby upraszczać sobie rzeczywistość. A uproszczenie wygląda tak, że ktoś chce mi dać pieniądze, a ja decyduję, czy je wziąć, czy nie. Jeśli ktoś mi je odradza, to będę miał do niego dystans – mówi Annusewicz.

Plan Marshalla

Według Annusewicza istotnym elementem w komunikacji partii rządzącej było przywołanie tematu planu Marshalla. – Polska została go pozbawiona, bo inni doradzali, żebyśmy się na niego nie zgadzali. Plan Marshalla jest wykorzystywany w narracjach na dwa sposoby. PiS go używa, żeby uzasadnić swojej eurosceptycznej części wyborców, że Fundusz i współpraca z Unią Europejską są potrzebne, bo inni dostaną pieniądze, a my nie i jak na tym wyjdziemy? Z kolei lewica używa dokładnie tego samego argumentu, mówiąc: „PiS jest zły, ale są rzeczy ważniejsze i jak się nie dogadamy, to będzie tak jak kiedyś, pominą nas. Inni będą lepsi, bo będą korzystać z tych pieniędzy, a my nie”. Plan Marshalla jest trochę argumentem, a trochę wymówką, by poradzić sobie z zarzutami części własnego elektoratu – tłumaczy profesor Annusewicz.

Naiwny argument Platformy Obywatelskiej

Zapytaliśmy też Annusewicza, jaki przekaz docierał od partyjnych polityków do wyborców poszczególnych partii. Według politologa najwięcej błędów popełniła Platforma – To jest absolutnie kluczowe pytanie. I największy problem Platformy Obywatelskiej.

Do dzisiaj nie wiem dlaczego PO, najbardziej proeuropejska partia w historii – a przynajmniej ta, która tak się zawsze prezentowała – nie chciała zagłosować za tym, żeby Polska uczestniczyła w Funduszu Odbudowy. To jest kompletnie niezrozumiałe. Tutaj zabrakło umiejętności wyjaśnienia tego powodu. Nie nadaje się do tego wątek pod hasłem: „Nie bierzmy tych pieniędzy, to obalimy rząd PiS. Bardziej naiwnego argumentu dawno nie słyszałem. Bo to jest argument nieprawdziwy. Rząd Zjednoczonej Prawicy nie upadłby, gdyby to głosowanie zostało przez PiS przegrane – mówi Olgierd Annusewicz.

Komunikat pozytywny Lewicy

Pytany o ocenę narracji Lewicy wobec Funduszu Odbudowy i słów Roberta Biedronia, który powiedział, że w Sejmie jego formacja nie głosowała za odwołaniem Ziobry, Morawieckiego, czy Kaczyńskiego, tylko za pieniędzmi dla szpitali i przedsiębiorstw wychodzących z kryzysu po pandemii, mówi: – To jest komunikat, który każdy wyborca zrozumie. W cytacie Biedronia fajne jest to, że mówi za czym głosował. Tu pojawia się komunikat pozytywny, którego w narracji Platformy Obywatelskiej od dłuższego czasu brakuje – tłumaczy Annusewicz.

A dlaczego dla wyborców Lewicy nie były tym razem aż tak istotne kwestie dotyczące światopoglądu czy obrony demokracji? Za to na Lewicę spadła ostra krytyka ze strony liberalnych mediów, które wtórowały Platformie Obywatelskiej i zarzucały jej, że głosowała razem z PiS – partią, która zaostrzyła ustawę aborcyjną i łamała Konstytucję. – Te kwestie mają znaczenie. Ale zacytuję tu Ryszarda Ochódzkiego, który mówił zawsze, żeby nie mieszać różnych porządków walutowych.

Myślę, że my wyborcy podchodzimy do tego mimo wszystko racjonalnie. Rozumiemy, że jest jakaś niespójność pomiędzy postawami Lewicy, ale są pewne rzeczy, które w danym momencie mogą być dla nas ważniejsze. To trochę inna bajka, więc wyborca lewicy w tym przypadku prawdopodobnie przymknie oko na to, że Lewica porozumiała się z PiS-em w tej konkretnej sprawie – mówi Annusewicz.

I dorzuca: – Ogół nie myślał partyjnie. Ogół zacisnął zęby, pomyślał – PiS jest zły, PiS jest dobry, nieważne. Te pieniądze są najważniejsze.

Od zawsze wygrywała Polska solidarna

Według Annussewicza w toczącym się od kilkunastu lat w polskiej polityce sporze Polska solidarna vs Polska liberalna, od zawsze wygrywała ta pierwsza. – Polacy zawsze byli zwolennikami tego, żeby poprawiła im się sytuacja i zawsze patrzyli poprzez pryzmat własnych kieszeni i wygody. Nie ma w tym niczego niezwykłego. Wielką sztuką Donalda Tuska w 2007 roku było wykazanie, że Polska liberalna może być także solidarna. Jak sobie przypomnimy kredo, które Tusk wypowiadał w czasie debaty z Jarosławem Kaczyńskim, a która przesądziła o losach tamtych wyborów, to mówił dużo o liberalizmie, ale równie dużo mówił o solidarności. Dziś już tej umiejętności w Platformie nie widać. – mówi profesor Olgierd Annusewicz.

Tekst: Joanna Miziołek

SŁUCHAJ FORUM IBRiS